19جون2019

01 شهریور 1396 نوشته شده توسط 

با ازهار شرکاء، استاد خوش‌نویسی

خوشنویس می‌تواند مثل یک سالک به پالودگی برسد
علی فدائی
P34-DSC 0462
هفته گذشته هنرمند خوشنویس خانم استاد ازهار شرکاء در مونترال بودند و فرصتی حاصل شد تا با حضور در کلاس خوش‌نویسی انجمن خوشنویسان شعبه مونترال، تجربیات خود را به هنرجویان انتقال دهند و هنرجویان این کلاس از نظرات این استاد خط بهره‌مند شوند. همچنین بهانه‌ای شد تا در خصوص هنر و جایگاه آن و به خصوص هنر خوش‌نویسی برای هنرجویان حرف‌های جدید زده شود. حضور وی در این کلاس بهانه‌ای بود برای گفت‌وگویی دوستانه که در زیر می‌خوانید:
شما خوش‌نویسی را انتخاب کردید یا خوش‌نویسی شما را؟
من از دوران نوجوانی همیشه دنبال گمشده‌ای بودم تا حس رضایت در خود ایجاد کنم و همین امر سبب شد که به هنرهای تجسمی از جمله نقاشی قهوه‌خانه‌ای و مجسمه‌سازی روی بیاورم، اما هیچ‌‌کدام روح پر تلاطم من را آرام نکرد تا اینکه روزی برای درس خواندن به کتابخانه موزه نگارستان تهران رفتم و دیدن نمایشگاه با شکوه استاد جلیل رسولی در آنجا تلنگری شد که نیمه گمشده خود را پیدا کنم. همان روز در کلاس‌های خط استاد اخوین ثبت‌نام کردم و این شروع زیبا و هیجان‌انگیز را در زندگیم هیچ‌گاه فراموش نمی‌کنم چرا که آثار استاد رسولی همچون نقش و نگاری زرین بر جان و دلم حک شد و زندگی‌ام را در مسیری نو قرار داد.
شما که امروز خود استاد خوش‌نویسی هستید، راه پیشرفت را در این حوزه چه می‌دانید؟
در ابتدا باید بگویم که از آداب خوش‌نویسی و کتابت آنست که در هیچ ‌‌مرحله و مرتبه‌ای در مسیر راه فضل و هنر خود را منتها ندانسته و غافل و شیفته نشوید و پیوسته این سخن را نقش لوح دل سازید که: «الاعجاب یمنع الازدیاد» که خودپسندی مانع رسیدن به کمال و موجب لغزش می‌شود. اینجانب به عنوان هنرمندی که در حال پیموندن این مسیر هست باید اذعان کنم دو مسئله مرا در این زمینه ترغیب می‌کند، یکی جاذبه‌های بصری خط نستعلیق و ملاحت و شیرینی آن است. این هنر به علت زیبایی، چرخش و رقص کلمات که مشهور به عروس خطوط اسلامی است آن‌چنان هنرمند را مجذوب خود کرده که سراسر وجودش را در برمی‌گیرد و لذتی روحانی را تجربه می‌کند. دلیل دیگر شیفتگی من به این هنر، موضوع کتابت قرآنی است. وقتی این هنر در حقیقتی بزرگ به نام آیات وحی تجلی پیدا می‌کند روح هنرمند را توأمان لبریز از حقیقت و زیبایی می‌کند. P34-SHORAKA1
یکی از دلایلی که این هنر را خاص و ممتاز کرده صداقت، پاکی و بی‌آلایشی روح خوشنویس است زیرا که اثرش بازتابی از روح معنوی اوست. در نتیجه باید گفت دور کردن صفات رذیله یکی از شروط دستیابی به هنر اصیل است.
با این پاسخ به نظر می‌رسد هنر برایتان جایگاه خیلی والایی دارد؟
اصلا زندگی بدون هنر بسیار بی‌روح و کسل‌کننده است و این هنر است که به انسان امید و نشاط می‌دهد. کار دیگر هنر این است که درس عشق و صفا را به انسان می‌دهد که همه این‌ها زمینه‌ساز فرونشاندن تلاطم روحی در دنیای پر استرس کنونی است.
هنر در زندگی خصوصی هنرمندی مثل شما چه نقشی دارد؟
هنر در زندگی یک هنرمند از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است چرا که نَفَس او با هنر به جریان می‌افتد و تیک‌تاک قلبش با خلق آثار به ضربان می‌افتد. هر اثری که خلق می‌کند آن را به منزله فرزندی می‌داند که باید از او مراقبت کرده و رشد داده، تحویل جامعه هنردوست دهد تا از اثر او حظ بصری برند. ما انسان‌ها اگر برنامه‌ریزی نکنیم دچار خسران خواهیم شد چرا که بدون مدیریت زمان دستیابی به موفقیت غیرممکن خواهد بود. باید زمان را برای خود ایجاد کرد مخصوصا قشر بانوان، چرا که بی‌شک می‌توان گفت بیشتر وقت خود را به خانواده اختصاص می‌دهند.
آشنایی با فرهنگ، هنر و ادب اصیل ایرانی برای نسلی كه خارج از ایران پرورش می‌یابند چه اهمیتی می‌تواند داشته باشد؟
بسیاری از بزرگان علم و ادب و هنرمندان را می‌بینیم که حتی با وجود سال‌ها زندگی در خارج از کشور همچنان داعیه‌دار روح هنر ایرانی هستند زیرا ذهن و روحشان با ادبیات و عرفان غنی ایرانی رشد کرده و سبب جاودانگی هنر ایرانی شده‌اند. والدین در این زمینه نقش مهمی را ایفا می‌کنند چرا که با شناساندن هنر، آداب و سنن و ادبیات ایرانی، زمینه‌ساز آشنایی فرزندان خود با فرنگ غنی ایرانی‌اسلامی می‌شوند. برای بنده بسیار لذت‌بخش هست که شاهد فعالیت‌های هنری و ادبی پربار توسط ایرانیان فرهیخته ساکن شهر مونترال هستم برای مثال برگزاری کلاس‌های خوش‌نویسی توسط انجمن خوشنویسان شعبه مونترال ستودنی است. P34-SHORAKA2
در صحبت‌هایتان برای هنرجویان کلاس انجمن مونترال، شنیدم که بحثی درمورد صفا و شأن مطرح کردید.
صفا و‌ شان صفت خطی است که به مرحله کمال رسیده باشد و پس از سال‌ها تمرین و ممارست در خوش‌نویسی پدید می‌آید. صفا (شادابی)، حالتی است که خوشنویس از نوشته خود شاد و چشمش روشن می‌شود تا جایی که میرعلی تبریزی در بیتی می‌فرماید:
داند آنکس که آشنای دِلست/ که صفای خط از صفای دل است
شأن (دلنشینی)، کیفیتی است از خط که چون پدید‌اید خوشنویس به نگریستن در خط مجذوب شده و احساس خستگی نکند.
صفا و‌ شان دو اصل نهایی در خوش‌نویسی‌ست که یک هنرمند باید به آن‌ها دست یابد و آنجاست که خوشنویس از مرحله فنی گذشته و مثل یک سالک در حوزه عرفان به پالودگی می‌رسد. هنرمند خوشنویس در این مرحله است که بر اساس مبانی هنر در حوزه فرهنگ ایرانی‌اسلامی می‌تواند توانایی درک زیبایی را داشته باشد.
نظر پاک تواند رخ جانان دیدن/ که در آیینه نظر جز به صفا نتوان کرد (حافظ)
دل پاک و با صفا که زمینه زیبایی درآن فراهم شده و زیبایی را از عالم حق دریافت کرده، اگر دست به تولید اثری بزند آن زیبایی می‌تواند در اثرش متجلی شود.
بردار دل ز عالم خاکی، صفا طلب/ از تنگنای جسم برون آ، هوا طلب (صائب)
و صحبت پایانی
در پایان لازم می‌دانم از استادان گرانقدرم که این هنر ارزشمند را از آن‌ها فرا گرفتم تشکر کنم: استاد نظام‌العلما اولین استاد بنده، استاد اخوین، استاد امیرخانی و استاد صندوق‌آبادی در خط نستعلیق، استاد حیدری و استاد کابلی در خط شکسته‌نستعلیق. همچنین از شما و هفته نامه وزین هفته بابت انجام این مصاحبه بسیار سپاسگزارم.

معرفی ازهار شرکاء
 متولد 1344
 دریافت مدرک ممتاز- 1366
 سابقه تدریس در انجمن خوشنویسان ایران از سال 1369
 دریافت مدرک درجه هنری 1/2 از وزارت ارشاد اسلامی سال 1385
 دریافت مدرک فوق ممتاز- سال 1386
 دریافت مدرک استادی در خط نستعلیق از انجمن خوشنویسان ایران- سال 1388
 دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته گرافیک
 مدیر مسئول آموزشگاه پیشگامان هنر
 عضو مجمع نمایندگان خوشنویسان ایران
 عضو مصححان اوراق امتحانی انجمن خوشنویسان ایران و دبیر گروه مصححان
 کسب چندین عنوان‌ برگزیده در جشنواره‌های مختلف داخلی و بین‌المللی
 برگزاری چندین نمایشگاه انفرادی و گروهی
P34-anjoman2
آشنایی با تاریخچه انجمن خوشنویسان ایران
انجمن خوشنویسان ایران پرسابقه‌ترین و یکی از تاثیرگذارترین محافل هنری غیردولتی در تاریخ معاصر ایران بوده که طی بیش از ۶۰ سال به تربیت خوشنویسان و هنرمندان ایرانی و حتی خارجی پرداخته است.
این انجمن از سال ۱۳۲۹ با همت استادان سیدحسین میرخانی و علی‌اکبر کاوه، ابراهیم بوذری و سیدحسن میرخانی، با اهتمام زنده‌یاد دکتر مهدی بیانی محقق و استاد دانشگاه و تعدادی از هنرمندان این عرصه، با همکاری وزارت فرهنگ و هنر وقت تاسیس و راه‌اندازی شد و نام کلاسهای آزاد خوش‌نویسی زینت‌بخش این خانه عشق و دلدادگی گردید. این نهاد اصیل و مردمی‌بنیاد، نامه رسمی خود را با نام انجمن خوشنویسان ایران در تاریخ 19 شهریور ماه 1346 اخذ و فعالیتهای خود را پی گرفت.
مجمع نمایندگان ،شورای عالی انجمن که منتخب مجمع نمایندگان است و مرکز مشاوره و تصمیم گیریهای انجمن می باشد، مدیریت اجرایی منتخب شورای عالی ، شورای ارزشیابی هنری ، بازرسان و هیئت رسیدگی و داوری ، ارکان شش گانه انجمن خوشنویسان ایران را تشکیل می دهند.
اهداف انجمن خوشنویسان از نگاه اساسنامه عبارتند از :
1. تعلیم و ترویج هنر خوش‌نویسی در خطوط نستعلیق، شکسته نستعلیق، نسخ و ثلث در داخل و خارج از کشو
2. آشنا نمودن مردم با هنر خوش‌نویسی و نقش و کاربرد آن در توسعه فرهنگی کشور
3. دفاع از حقوق خوشنویسان عضو انجمن
4. ایجاد ارتباط سازمانی و همکاری مطلوب میان خوشنویسان عضو انجمن
5. ایجاد ارتباط و تعامل با سایر موسسات فرهنگی به منظور رشد ، اعتلا ، نوآوری و افزایش غنای معنوی و فرهنگی کشور و نیز معرفی دستاوردها به سایر ملل
6. آموزش هنرها و فنون مرتبط با هنر خوش‌نویسی
انجمن خوشنویسان ایران و جامعه بزرگ خوش‌نویسی در عرصه تاریخ و فرهنگ ایران اسلامی نقش موثری داشته اند و نه تنها در ثبت و ضبط زبده آثار ماندگار و اغنای گنجینه مواریث هنری ناب در قالب کتابت ، کتیبه ، قطعه نویسی وغیره حضور دائمی و فرهنگ ساز داشته است، همچنین در متن یا در کنار هنرهای سنتی همچون نگارگری و تذهیب و قلمدان و چاقوسازی و هنرهای وابسته به چوب ، پارچه ، فرش ، وغیره از سهم ویژه ای برخوردار بوده است.
تحریر و چاپ دهها رسم الخط و آداب الخط و کتب نفیس با شمارگانی بالغ بر صدها هزار از متون ادب ، عرفان و اخلاق و برگزاری هزارها نمایشگاه از آثار خوش‌نویسی در داخل و خارج از کشور نمونه های دیگری از فعالیت های مثبت و تاثیر گذار فرهنگی- هنری را شامل می گردد.
انجمن خوشنویسان ایران به تدریج و در آغاز دهه سوم حیات خود دوره رونق و گسترش را تجربه کرد و در مواجهه با رویکرد وسیع و پرشور اقشار مختلف جامعه به ویژه جوانان و نوجوانان اقدام به تاسیس فراگیر شعب در سراسر ایران نمود که این روند همچنان ادامه دارد. انجمن خوشنویسان ایران بیش از 220 شعبه در سطح کشور و خارج از کشور تاسیس نموده و تعداد استادان و مدرسان انجمن از مرز هفتصد و پنجاه نفر گذشته و بیش از شصت هزار هنرجو ، آمار ثبت نام سال تحصیلی و تابستانی را در دوره‌های مقدماتی ، متوسط ، خوش ، عالی و ممتاز تشکیل می‌دهند.