23اکتبر2017

17 مرداد 1396 نوشته شده توسط 

سینما و دگرباشی

پارسا نظامی
سینما و رسانه‌های داستان‌گوی تصویری، نه‌تنها بازتابی از میانگین وضعیت جامعه در مورد موضوعات مختلف را به دیگران ارائه می‌کنند که گاه می‌توانند در تغییر دیدگاه‌ها نقشی پیشگام بازی کنند.
زمانی که پای موضوع پیچیده‌ای مانند انگیزه‌های و رفتارهای جنسیتی مطرح می‌شود به‌طور طبیعی این پیچیدگی پای خود را به دنیای سینما و تصویر نیز باز می‌کند.
امروز دیدن داستان‌هایی در سینما و سریال‌های تلویزیونی که شخصیت‌هایی متنوع با ریشه‌های نژادی، زبانی و تفاوت‌های تمایلات جنسی مختلف داشته باشند امری طبیعی به شمار می‌رود. نمایش فیلمی مانند «آبی گرمترین رنگها است» که از روی کتاب مصوری به همین نام ساخته شد و زمانی طولانی را به روایت جزییات روابط دو دختری سپری می‌کرد که در حال کشف تمایلات جنسی خود بودند، چنان با حاشیه‌سازی همراه نمی‌شود. باید توجه کرد که اشاره‌ای دوردست به این موضوع در یک دهه قبل می‌توانست خبرساز شود. حتی در ادبیات داستانی و عمومی تصویر افرادی که علایق و تمایلات جنسی متنوع دارند نه‌تنها پذیرفته‌شده است که غیبت آن نشانه‌ای از عدم روایت دقیق جامعه متفاوت و چهل‌تکه امروزی به شمار می‌رود. اگر زمانی حتی صحبت از چنین موضوعاتی در بین بزرگ‌سالان با واکنش‌های دشوار مواجه می‌شد، امروز شخصیت‌های داستان‌های مصور محبوبی مانند زن شگفت‌انگیز به‌طور رسمی به‌عنوان شخصیتی با گرایش به هر دو جنس (BiSexual) معرفی می‌شود و این موضوع کسی را نگران نمی‌کند.
اما حضور شخصیت‌هایی با پیشینه‌ها و تمایلات جنسی مختلف در پرده‌های سینما و تلویزیون نیز همانند زندگی آن‌ها در جامعه همیشه تا این حد پذیرفته‌شده نبود.
آنچه امروز هست و البته بسیاری گمان می‌کنند تا جایی که باشد راه و فاصله‌ای طولانی در پیش دارد، به‌هیچ‌وجه قابل‌مقایسه با مسیر دشواری نیست که این افراد طی کرده‌اند و به اینجا رسیده‌اند و بازتاب نمایش آن‌ها در پرده‌های سینما و صفحات تلویزیون نیز از این فشار مستثنا نبوده است.
شاید اولین فیلمی که به‌نوعی به داستان هم‌جنس‌گرایی اشاره‌ای داشت و برخی آن را نخستین فیلم سینمایی می‌دانند که حداقل در حد اشاره به این حوزه وارد شده، فیلم کوتاهی با عنوان «فیلم تجربی و ناطق دیکسون» است. این فیلم که در سال 1895 به کارگردانی ویلیام کندی دیکسون ساخته شد. این فیلم بسیار مهمی در تاریخ سینما است. در ساخت این فیلم برای نخستین بار صدای فیلم سر صحنه ضبط می‌شد و به همین دلیل این فیلم پیشگامی در سینمای ناطق به شمار می‌رفت. در صحنه‌ای از این فیلم دو شخصیت مرد داستان با آوای موسیقی باهم می‌رقصند. فیلم هیچ اشاره‌ای به رابطه‌ای رمانتیک میان این دو ندارد ما برخی از کارشناسان سینما بر اساس تفسیر متن و حاشیه‌های این فیلم معتقدند این داستان به‌نوعی اولین نمایشی است که می‌توان آن را به علاقه‌ای هم‌جنس‌خواهانه تعمیم داد.
از آن زمان تاکنون راهی طولانی طی شده است. برخی فیلم‌ها و آثار استثنایی در این دوره ساخته‌شده و مانند هر حوزه دیگری بسیاری از کارهای کم‌مایه نیز در این میان یافت می‌شود. شاید یکی از مؤثرترین فیلم‌هایی که در این زمینه ساخته شد و تأثیری چشمگیر بر جامعه آمریکایی داشت فیلم «پسرهای هم‌گروهی» (The Boys in the Band) بود این فیلم در سال 1970 و به کارگردانی ویلیام فردریک و با الهام از نمایش تئاتری در برادوی به همین نام روی پرده سینماها آمد و در رده یکی از نخستین فیلم‌های بزرگ سینمایی بود که موضوع رابطه هم‌جنس‌گرایانه دو مرد را در کانون روایت خود قرار داده بود. داستانی از دشواری‌های افراد هم‌جنس‌گرا در دهه 70 با استقبال فعالان حقوق دگرباشان همراه شد. این نقطه عطفی به شمار می‌رفت که پس از سال‌ها صحبت کردن از این موضوع در لفافه و اشاره و حتی پشت سرگذاشتن دورانی به دست آمد که اشاره به تمایلات جنسی غیر جریان اصلی در سینما ممنوع شده بود.
تاریخ دگرباشان در تصویر و پشت‌صحنه سینما داستانی طولانی است . مانند همه آثار هنری، گروه‌های مختلفی از هنرمندان و منتقدان دیدگاه‌های مختلفی درباره بهترین‌ها یا مهم‌ترین آثار این حوزه ارائه داده‌اند. درباره برخی از این آثار بحث‌های طولانی در جریان بوده و ادامه خواهد داشت. مجموعه‌ای که در ادامه معرفی می‌شود، به‌هیچ‌وجه معرف بهترین‌ها یا حتی مهم‌ترین‌های این حوزه نیست. تنها نمونه‌هایی است که به دلایل مختلف و البته مرتبط با موضوع این شماره مجله هفته، کنار هم قرارگرفته است. این‌ها برخی از آثاری است که از زوایای مختلف یا به موضوع دگرباشان پرداخته‌اند و یا از آن تأثیر گرفته‌اند و حتی اگر این موضوع داستان موردعلاقه شما نباشد، این مجموعه روایت‌هایی فراتر از تنها تکیه بر رابطه‌های جنسی ارائه می‌دهند که می‌تواند برای هر مخاطبی جذاب باشد.
P56-the-normal-heart-devoir-de-memoire-ruffalo-bomer
قلب طبیعی
(The Normal Hearth)
این تله‌فیلم یکی از آثار درخشان شبکه اچ.بی.او (HBO) است که در سال 2014 به کارگردانی رایان مورفی بر مبنای نمایشی ساخته شد که داستانی واقعی را روایت می‌کرد.
ستارگان برجسته‌ای چون مارک رافلو، مت بومر، جیم پارسون و جولیا رابرتز در این فیلم به ایفای نقش می‌پرداختند.
داستان این فیلم به سال‌های 1981 تا 1984 و آغاز شیوع و همه‌گیری بیماری ایدز برمی‌گردد. در آن زمان در شهر نیویورک بیماری ایدز در ابتدا در بین گروه‌هایی از مردان هم‌جنس‌گرا شیوع پیدا کرد. عدم شناخت از این بیماری و عدم آگاهی از سازوکار و روش‌های انتقال آن باعث شد تا شرایط اجتماعی که به‌طور طبیعی برای همجنسگرایان دشوار بود، سخت‌تر شود. بسیاری از مردم عادی و حتی برخی از روزنامه‌های بزرگ و رسانه‌های اصلی از این بیماری به سرطان افراد همجنسگرا نام می‌بردند و حضور آن‌ها در جامعه بیش از گذشته محدود دشوار می‌شد. داستان این فیلم روایت واقعی مردی به نام ند ویک با ابزای مارک رافلو است. نویسنده و فعالی که یکی از اولین گروه‌های دفاع از قربانیان ایدز را بنیان نهاد. این داستان واقعی علاوه بر کاوش دشواری‌های این گروه، به بررسی اختلاف‌نظر داخلی میان فعالان حقوق همجنسگرایان در این دوره می‌پردازد و همچنین از واکنش یا به‌عبارت‌دیگر عدم واکنش مقام‌های دولتی در مقابل چنین بیماری و همه‌گیری خبر می‌دهد. بازی‌های تأثیرگذار و داستان عمیق این فیلم نه‌تنها مخاطب را با بخشی از تاریخ معاصر آمریکا آشنا می‌کند که از روایتی داخلی و انسانی از گروهی از جامعه را بیان می‌کند در این دوره اگرچه قربانی بیماری ایدز به شمار می‌رفت اما دیگران نه به چشم قربانی که به چشم عامل این بیماری به آن‌ها نگاه می‌کرد.
P56-Brokeback-Mountain
کوهستان بروکبَک
(Brokeback Mountain)
فیلم کوهستان بروکبک در سال 2005 و به کارگردانی انگ لی ساخته شد. هیت لجر، جیک گلینهال و آن هتوی، بازیگران اصلی این فیلم بودند. داستان این فیلم در سال 1963 آغاز می‌شد و در طی این داستان که نوعی درام وسترن به شمار می‌رود، انگ لی بامهارت تصویرگری که دارد روایت و پیچیدگی‌هایی که در اطراف روابط شخصیت‌های داستان قرار داد را در بستری از روابط اجتماعی به نمایش می‌گذارد و آن‌ها را تا سال 1983 دنبال می‌کند.
این فیلم که با استقبال خوب منتقدان و تماشاچیان مواجه شد توانست تقریباً تمامی جوایز اصلی فصل جوایز سینمایی جهان را از آن خود کند. از شیر طلایی جشنواره ونیز گرفته تا جایزه بهترین فیلم منتقدان، جایزه بفتا و گولدن گلاب. در اسکار سال 2005 ،این فیلم در هشت رشته نامزد دریافت جایزه بود که موفق شد سه جایزه اسکار در رشته‌های بهترین کارگردانی، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی و بهترین موسیقی متن را از آن خود کند. در این جوایز، این فیلم لقب بهترین فیلم را به فیلم کرش واگذار کرد. انتخابی که به نقدهای بسیاری همراه شد و برخی از کارشناسان حتی آکادمی را متهم کردند که به دلیل موضوع فیلم که بر روابط دگر جنس خواهان اشاره دارد، جایزه بهترین فیلم را به‌جای این فیلم به کراش اهدا کرده‌اند.
این فیلم باوجودی که یکی از مهم‌ترین و موفق‌ترین فیلم‌های سینمایی است که ضمن روایت داستان افراد دگرباش به چنین موفقیتی دست پیداکرده است اما درعین‌حال بحث‌هایی را در میان فعالان این حوزه به وجود آورد که یکی از آن‌ها به این موضوع برمی‌گشت که آیا باید شخیصت های فیلم را هم‌جنس‌گرا یا دو جنس گرا نامید و یا اصولاً از برچسب زدن بر تمایلات آن‌ها خودداری کرد.
P56-milk ver2 xlg
میلک
Milk
فیلم میلک، در سال 2008 و به کارگردانی گاس ون سنت ساخته شد و دو هفته مانده به برگزاری همه‌پرسی درباره قانونی شدن ازدواج همجنسگرایان در ایالت کالیفرنیا به روی پرده‌های سینماها رفت.
این فیلم بازسازی سینمایی زندگی هاروی میلک است که شان پن بازگیر برجسته آمریکایی نقش او را در این فیلم ایفا کرد.
هاروی میلک نخستین شخصیت سیاسی منتخب مردم در ایالت کالیفرنیا که به طور رسمی و علنی هم‌جنس‌گرا بودن خود را اعلام کرده بود. او تا چهل‌سالگی چندان علاقه‌مند به حضور اجتماعی و یا معرفی گرایش جنسی خود نداشت اما رویدادهایی که در جنبش موسوم به جنبش پادفرهنگ در دهه 1960 میلادی رخ داد. داستان فیلم نیز رویدادهای زندگی او از چهل‌سالگی به بعد را روایت می‌کند زمانی که او از نیویورک به سان‌فرانسیسکو مهاجرت کرد و در آنجا به مخالفت با قوانین محدودکننده زندگی هم‌جنس‌گرایان پرداخت و درنهایت موفق شد نخستین نماینده منتخب شهر شود که به‌طور علنی گرایش جنسی خود را اعلام کرده بود.
فیلم داستانی تاریخی را روایت می‌کند و در کنار زندگی و فعالیت‌های میلک، فعالیت‌های سیاسی و زندگی شخصی او را نیز موردبررسی قرار می‌دهد. میلک در سال 1978 ترور شد.
نمایش فیلم دو هفته پیش از همه‌پرسی قانونی کردن حق ازدواج برای هم‌جنس‌گرایان در ایالت کالیفرنیا بخشی از کارزار موافقان این حق بود که درنهایت به تصویب رسید.
فیلم با نقدهای مثبت زیادی روبرو شد و درنهایت در سال 2008 موفق شد هشت نامزدی را در جوایز اسکار به دست بیاورد. شان پن جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اصلی مرد و دانستین لنس بلک جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامه غیر اقتباسی را به دست آوردند.
P56-maxresdefault
دختر دانمارکی
Danish Girl
در سال 2015 تام هوپر کارگردانی فیلمی بر مبنای داستانی به نام دختر دانمارکی را بر عهده گرفت که در سال 2000 توسط دیوید ابرشاف نوشته شده بود. داستان این فیلم در نیمه دهه 1920 در شهر کپنهاگ می‌گذرد. داستان از جایی شروع می‌شود که گردا وگنر ( با بازی آلیسیا ویکاندر) از همسر خود که یک طراح محیطی است و اینر وگنر نام دارد (با بازی ادی ردمن) می‌خواهد تا به‌جای مدل زنی که قرار بود برای نقاشی او به استودیو بیاید و تأخیر داشت، لباس زنانه بپوشد و جای او را به‌طور موقت بگیرد. این ایفای نقش آغاز ماجراجویی برای شخصیت اینر وگنر می‌شود تا به کاوش در جنسیت خود بپردازد و درنهایت او را به یکی از نخستین دریافت‌کننده‌های عمل جراحی تغییر جنسیت بدل می‌کند.
بازیهای خیره‌کننده ادی ردمن و آلیسیا ویکاندر مورد تحسین همه منتقدان قرار گرفت. آلیسیا ویکاندر اسکار بازیگر نقش مکمل زن را برای این نقش به دست آورد و ادی ردمن نیز نامزد بهترین بازیگر مرد اسکار آن سال شد.
P56-the imitation game behind-every-code-there-is-an-enigma
معما
Enigma
تصور کنید شما یکی از پیشگامان حوزه کامپیوتر باشید، یکی از نوابغ ریاضیات دوران، پیشگام هوش مصنوعی و کسی که با شکستن رمز آلمان‌های نازی و به گفته وینستون چرچیل، نخست‌وزیر وقت انگلستان، باعث کوتاه شدن جنگ جهانی به مدت چندین سال و نجات جان میلیون‌ها نفر در جهان شده باشید.
انتظار دارید جامعه چطور از شما قدردانی کند؟
داستان انیگما روایت زندگی آلن تورینگ، دانشمند پیشگام انگلیسی است. تورینگ یکی از بی‌نظیرترین چهره‌های علم و فناوری دوران معاصر به شما ر می‌رود. شخصیتی تودار و ریاضی‌دانی برجسته که رویای ساخت ابزارهای هوشمند و رایانه‌های مدرن را در ذهن می‌پروراند و همه آنچه در پاراگراف بالا گفته شد را انجام داد.
تورینگ اما در زندگی شخصی خود هم‌جنس‌گرا بود. در پایان جنگ و مطابق قوانین آن زمان، هم‌جنس‌گرایی بیماری به شمار می‌رفت. برای همین وقتی مقامات متوجه تمایل هم‌جنس گرایانه تورینگ شدند او را تحت رژیم دارویی سختی قرار دادند که درنهایت به مرگ زودهنگام او منجر شد.
در 24 دسامبر 2013 و قریب به 60 سال بعد از خودکشی تورینگ که تحت تأثیر روش درمانی به‌کاررفته روی او روی داد، ملکه الیزابت با صدور فرمانی او را از اتهام رفتار غیر شایسته که به‌واسطه آن محکوم و تحت درمان قرارگرفته بود عفو کرد.
بازی خیره‌کننده بندیکت کامبربچ در نقش آلن تورینگ یکی از بازی‌های شگفت‌انگیز و خیره‌کننده سینمایی در سال‌های اخیر است، اگرچه او در مراسم اسکار جایزه بهترین بازیگر نقش مرد را به ادی ردمن واگذار کرد که در همان سال نقش نابغه‌ای دیگر (استفان هاوکینگ) را در فیلم نظریه همه‌چیز بازی می‌کرد.
P56-sense8-season-2-netflix-poster
سنس-8
Sense-8
اگر به تماشای سریال‌های تلویزیونی و خلاق علاقه دارید سریال سنس – 8 را در فهرست تماشای خود قرار دهید. سنس – 8 سریالی دو در دو فصل است که از سوی شبکه نت فلیکس تهیه شده است. یک داستان علمی – تخیلی جذاب. اما دلیلی که این سریال در این معرفی قرار داده‌شده است به تنوع چشمگیر این داستان بازمی‌گردد که ازجمله بخش‌های مختلفی از طیف LGBTQ را نیز در برمی‌گیرد.
Sense 8 داستانی علمی تخیلی است که تمرکزش بر داستان هم‌جنس‌گرایی یا دگرباش‌ها نیست اما بیشتر بر پذیرش دیگری صحبت می‌کند و شخصیت‌های آن از طیف‌های مختلف جنسیتی می‌آیند. اهمیت سریال علاوه بر داستان بی‌نظیرش به تهیه‌کنندگان آن برمیگردد.
نویسنده و تهیه‌کنندگان این فیلم واچفسکی ها هستند. کارگردانانی که یکی از مهم‌ترین آثار سینمای معاصر یعنی ماتریس را نوشته و کارگردانی کردند.
شاید اگر قرار باشد کسانی تصویری دقیق از دنیای پیچیده تنوع جنسیتی نشان دهند هیچ‌کس شایستهتر از این دو نباشد. چراکه خود تجربه‌ای دست‌اول از این موضوع دارند. لری و اندی واچفسکی که در زمان ساخت ماتریس از آن‌ها به برادران واچفسکی یاد می‌شد هر دو تجربه تغییر جنسیت را دارند. ابتدا لری با تغییر جنسیت خود، نام لانا را برای خود برگزید و در سال 2016 برادر او اندی با سپری کردن عمل جراحی و فرآیند تغییر جنسیت خود نام لیلی را برای خود برگزید.
خواهران واچفسکی در داستان سنس – 8 به سراغ موضوعی شگفت‌انگیز رفته‌اند. گروهی از انسان‌ها در گوشه و کنار جهان با سبک زندگی‌های مختلف، پیش‌زمینه‌ها، توانایی‌ها و چالش‌های مختلف که به دلایلی که در طول داستان موردبحث قرار می‌گیرد پیوندی در میانشان ایجاد می‌شود و این قابلیت را پیدا می‌کنند تا در ذهن دیگری حضور پیداکرده و توانایی‌های خود را به یکدیگر منتقل کنند. این گروه افراد، از زمینه‌های فرهنگی مختلف با گرایش‌های دینی و نژادی متفاوت و سنت‌های مختلف و ازجمله با زمینه‌های جنسیتی مختلف خود را در ارتباط با یکدیگر می‌یابند و آنچه در دل این ارتباط درک می‌کنند، بسیار بیشتر از چیزهایی است که آن‌ها را از هم متفاوت می‌سازد.
سنس – 8 شاید یکی از بهترین علمی تخیلی‌های دوران ما باشد که داستانی اصیل و پیچیده و چندلایه را در برمی‌گیرد. خوبی حضور کارگردان‌هایی مانند واچفسکی ها این است که در این داستان گرایش‌های جنسی به‌زور به داستان تحمیل نمی‌شوند و بخشی از واقعیت جامعه را بازتاب می‌دهند.
دو فصل از این مجموعه هم‌اکنون در نت فلیکس قابل تماشا است و قرار است در یک قسمت دو ساعته که در آینده ساخته می‌شود داستان این سریال به پایان برسد.




محتوای بیشتر در این بخش: « هنر در شهر هنر در شهر »