18نوامبر2017

17 مرداد 1396 نوشته شده توسط 

رامیز قلی یف (Ramiz Guliyev) «نستالژی-دا»، نستالژی یاراتدی

آیدین شافاق 220

P67-N-1
بو ایل تورونتو-نون ان اؤنملی و عظمتلی تیرگان فستیوالیندا آذربایجان-ین خالق آرتیستی و دولت طرفیندن «میللی شرف و شهرت» نیشانینی قازانان پروفسور «رامیز قلی یف» اؤز سئحیرلی بارماقلاریلا تاریندان حسرت و اومود سسی چیخارداراق اوره کلرده و یادلاردا اوتوردو. شنبه 29 ژوئیه 2017 گئجه ساعات (30/10- 9 ) دا بو ده یرلی اوستادین نستالژی آدلی کنسرتی تورنتو-نون هونر مرکزی «هاربرفرانت»دا گئچیریلدی. کنسرت دن اؤنجه نستالژی آدینین سئچیمی منه سؤال اولموشدو و اؤز اؤزومه دئییردیم آخی ندن نستالژی؟!
آمما یوخ! بیر ساعات یاریم سورن بو کنسرت اوره کیمی چیرپینتیا سالیب ایچینده بیر قریب حیس یاراتدی. تانیمادیغیم بیر حیس! شادلیق، قم، حسرت، اومود، یورد عشقی، قوربت، یوردداشلار و خاطیره لر ملغمه سی! «رامیز» مؤجز ائدیردی و من گؤزلریمی یوموب قملریم له، آرزیلاریم لا، اوموتلریم له و شادلیق لاریملا ال اله وئریب گؤیلرده اوچوردوم. الله بو قریب حیسّین آدی نه؟ ندن من بو حالدایام؟ کنسرت بیتیب من اؤزومه گلندن سونرا بو حیسّیمه آد تاپدیم. آهان،«نستالژی»! دوغرو! بو آد چوخ دوغرو وآنلاملی سئچیلمیشدی.
ایرانلی «مازیار حیدری» پیانونان و «علی مسعودی» پرکاشیننان بو کنسرت ده ایشتیراک ائدیب رامیزله ایشلیک ائتمیشلر. هامیسینین اللرینه ساغلیق!
بو نوع فستیواللار موردینده «رامیز قلی یف» تیرگان نشریه سینده یازیر:
«بین الخالق موسیقی فستیواللارینین اهمیتینی چوخ یوکسک قیمتلندیریرم. چونکو بونون کیمی لایحه لر موختلیف صنعت نوعلرینین موسیقی، رقص، تئاتر، رساملیق، و دیگر ایستیقامتلرین اینکیشافینا سبب اولور و عین زاماندا بیر چوخ اؤلکه لرین بو ساحه لرده الده ائتدییی اوغورلارین تانینماسی و اونون داها دا گئنیش یاییلماسینا شرایط یارادیر. داها دا واجیب اولان مقاملاردان بیری ایسه اینجه صنعت و موسیقی واسیطه سیله موختلیف اؤلکه لر آراسیندا، دوسلوق، آنلاییش، یارادیجیلیق و امکداشلیق کؤرپوسونون یارانماسینا نائل اولماق اولور. من چوخ شادام کی تیرگان بین الخالق فستیوالی بو مسئله لره خصوصی اؤنم وئریر و بو ایل کی فستیوالین پروقرامیندا آذربایجان موسیقی ایفاجیلیغینی تقدیم ائتمک اوچون منی دعوت ائدیبلر. بیلدییینیز کیمی آذربایجان قدیم تاریخی کئچمیشه مالیک اولان بیر اؤلکه کیمی موقام، خالق و کلاسیک موسیقی سی نوعلری، ادبیات، رساملیق، خالجاجیلیق، خطاطلیق و اینجه صنعتین موختلیف ساحه لرینده بؤیوک صنعت ایرثینه مالیک دیر. بو صنعت میراثی اوزون ایللردیر دوسلوق و امکداشلیق ائتدیییمیز ایرانلی صنعتکارلار طرفیندن هر زامان خوصوصی مراقلا قارشیلانمیشدیر. ایران-ین تانینمیش صنعت خادیملری و موسیقی جیلری ایله برابر گرچکلشدیردیییمیز لایحه لر، کنسرتلر، سمینارلار، موشترک فیلمه چیخاردان سی دی لر و دی وی دی لر خصوصی تاریخی اهمیته مالیک دیر. ایکی اؤلکه نین موسیقی و اینجه صنعت خادیملرینین تیرگان فستیوالیندا دوسلوق، صولح، بیرلیک و یارادیجیلیق نامینه یئنی دن گؤروشمه سینی شخصا یوکسک قیمتلندیریرم و بو فستیوال-دا چیخیشیمی صبیرسیزلیکله گؤزله ییرم.»
چوخ ساز چالدیغیمدان اللریمدن علاوه، ذهنیم ده قابار چالیب!
فجر فستیوالی زامانی رامیز قلی یف ایرانا گلدییینده، اعتماد روزنامه سینین موخبیری آذربایجانین ده یرلی تار اوستاسی و موسیقیچی سیندن سوروشور:
-اوستاد سیز آذربایجان اصیل موسیقی سیندن اوزاق دوشمه دن آذربایجان تارینین سسی نی دونیا یا تانیدیب؛ گلوبال ائتمیسیز. بو هر هونرمنده بیر آرزی دیر. ایران-دا دا هونرمندلر ایران موسیقی سی ایله غرب موسیقی سینین بیرلشمه سینه چالیشیرلار. سیزجه هر بیر هونرین یونیورسال اولماغینا هانسی اِلِمان لار لازیم دیر؟
-چالیشیب هونرلرینی یونیورسال ائدن بوتون بیز هونرمندلر بو ساحه ده بیر فیکیرلیییک. چونکو هونر ایشینده حتی بیر کیچیک ضعف ده اولورسا، بیزی سون و نهایی مقصدیمیزدن اوزاخلاشدیراجاقدیر. بو نون قاباغین آلماق ایچین زامانا و چوخ چالیشماغا احتیاجیمیز وار. آللاها شوکور ایران 40-30 ایل بوندان اؤنجه کیمی دئییل. ایندی ایران هونرمندلری موسیقی نی نتا چیخارمایا و اونو علمی ائتمه یه چوخ انرژی قویوب چالیشیرلار و ایفا ائتدیکلری قطعه لره نت لار و مکتوبلار موجود دور.
من همیشه چالیشمیشام بو موضوع دا ایران هونرمنلرینه کومک ائدم. مثلا 1991-جی ایلده من ایران تارچالانلاری ایچین فارسجا بیر کیتاب یازیب؛ چوخلو تصنیف و قطعه لری نتا چیخارتمیشام و ساز اوچون تنظیم ائدیب؛ سونوندا هئچ بیر شئی گؤزله مه دن اردبیل-ده، اورمیه-ده، زنجان-دا، تهران-دا و... ایران هونرمندلرینین ایختیاریندا قویموشام. ایندی ایران-دا «کیوان ساکت» کیمی تئکنیک ایمکاناتینّان فایدالانیب چالان، ده یرلی چالقیچیلاریمیز واردیر. من بو هنرمندینن تهران-دا، کرمانشاه-دا و تبریز-ده برنامه ایفا ائتدیییم ایچین چوخ سئوینیرم. پس گلوبال اولماق بیر «گرَک» دیر. شیراز تاری اؤزونون اؤزل بیر سسی وار؛ آمما اؤزونو غرب موسیقی سیله تطبیق وئرمه یی گرکیر. هر سازین بو قابلییتده اولماغینین ضرورتی وار؛ آمما بوندان علاوه چالیشماق دا لازیم دیر. بو یولدا منیم اللریم؛ حتی ذهنیم ده قابار چالیب من حتی بو حده قدر چالیشمیشام و تار چالمیشام!
اونون ده یرلی حیاتینا بیر کیچیک باخیش
P67-N-2موسیقیچی، تارچالان و اکتور «رامیز ایوب اوغلو قلی یف» 1947-جی ایل آوریل-ین 30-دا آغدام دا ایشچی عائله سینده آنادان اولوب. 1954-جو ایلده آغدام شهرینده یئدی ایللیک موسیقی مکتبینه تحصیل آلماغا باشلامیش ، 1960-جی ایلده «اوزئیر حاجی بیف» آدینا آغدام اورتا ایختیصاص موسیقی مکتبینه داخیل اولموش. 69-1964-جو ایللرده آذربایجان دوولت کنسرواتوریاسیندا تار و رهبرلیق تحصیلی آلیب. آغدام موسیقی مکتبی ایللرینده «شور» خالق چالقی آلتلری آنسامبلینین ترکیبینده بیر چوخ موسابقه و فستیواللاردا حاضیر اولوب. 1961-جی ایلده مسکووا دا کئچیریلن «خالق باشاریلاری سئرگی سی»نده ایشتیراک ائدیب. مدال و فخری نیشانلار آلیب. سونکی ایللر عرضینده، تار درنگینین مودورو، حق وئردی یف آدینا آغدام دوولت درام تئاتریندا موسیقی مودورو، موعلیم، باش موعلیم، پئدا قوژیک فعاللی و رهبرلیک وظیفه لرینده چالیشمیدیر. حال حاضیردا آذربایجان خالق موسیقی سینی سئونلر آراسیندا بئله بیر شخص تاپیلماز کی تارین اردملی ایفاجیسی، میللی موغاملاریمیزین ماهیر بیلیجی سی اولان رامیز قلی یوین یارادیجیلیغی ایله تانیش اولماسین. او گؤرگملی ایفاجی کیمی، فیلارمونیا دا، کنسرواتوریا دا، رادیو و تلویزیا دا، رسپوبلیکا زحمتکشلری قارشیسیندا فعال سولو کنسرتلری وئریر. اونون خاریجی اؤلکه لره تورلاری دا همیشه اوغورلو گئچرک، بؤیوک ایفتیخارلار دوغورموشدور. رامیز قلی یف-ین تاری، افغانیستان، سوریا، هلندیا، ایسویچره، پاکیستان، الجزایر، تونیس، هیندیستان، ژاپونیا، کانادا، پولشا، دانیمارک، ایران، عیراق، فرانسا، اینگیلتر، ایسرائیل، نروژ و دونیانین دیگر اؤلکه لرینده حئیرانلیق لا قارشیلانمیش، هارادا کنسرت وئرمیش سه همیشه مووفقییت قازانمیشدیر. بو سبب دن چوخلو جایزه لره و لقب و نیشانلارا لاییق گؤرونوب و آذربایجان موسیقی سینده میللی ایفتیخار یاراتماغینان چوخ مهم یئرده قرار تاپیب.
ابراهیم ساوالان
P67-N-3چاغداش آذربايجانلی شاعير، يازيچی، ژورناليست و آذربایجان میلّتی‌نین حقوقلارینی ساوونان سیاسی چالیشقان، «ابراهیم ساوالان» تیرگان نشریه سینده بئله یازیر:
توجه: عینا اؤز یازیسی کؤچورولوب
«ائشیتدیکلریمه گؤره اینگلیسلی لرین گوندم یاشاملاریندا شعرین یئری یوخدور؛ آمما ایرلند ده هامی شعری بیلیر. بو باخیمدان سانکی بیزیم آذربایجان ایرلنده بنزه ییر. بیر گون اری اؤلموش بیر قادین یاشامینین چتینلییینی آناما سؤیله ییردی. دانیشدی-دانیشدی یاواش-یاواش *تومجه لر بیر-بیرینه قوووشدو. آخ وای چکیب، سؤزجوکلری بیر-بیرینه قوشدو. یئدی اوشاغینا هم آنا هم آتا اولدوغوندان سؤز آچدی. بوتون چتینلیکلر بیر یانا ائوینین سویوقلوغوندان و اریندن سونرا او ائوه اوره ک قیزدیرا بیلمه دیییندن گیلئی-گوزار ائتدی. او حزین دانیشیق آستا-آستا *قوشوقلاشدی.
یا کروانام یا دوه/ اووساریم یوخ یا دوه
بایرام گل گؤر کی سنسیز/ ازین اوخشار یادووه
آذربایجان باشقا بیر باخیمدان دا اسکی یونانا بنزه ییر. شعری، موسیقی ایله یاناشیدیر. اینسان دانیشیرسا شعر دوغور و شعر موسیقی سیز اوخونمور یعنی دانیشار اینسان موسیقی ایفا ائدیر. قولاق آسانلار موسیقی دینله ییر. قوزولارینی شایلایان چوبان بابا، کؤرپه سینی نازلایان آنا و اؤلوسونو اوخشاییب آغلایان آبا سؤزلرینی آمان آمان آمان عیبارتی ایله باشلاییب؛ بوغاز تئللرینی تیتره دیب؛ کلمه لری اوزادیب؛ آبالام- آبالام دئیه دئیه باشا چاتدیریر. بیلمیرم قاوال، تار و کامانین اینسانلا یولداشلیغی نئچه مین ایلدیر؛ آمما یاخشی بیلیرم داریخمیش ایلکین آدام، آمان آمان آمان دئیه موغامی یاراتمیشدیر. موغام همن یاشامدیر. گاه کدرلی، گاه لیریک، گاه ائپیک. محمد رسولزاده نین یادگاری آذر، 70 ایل موددتینده آنا یوردو گؤرمه سه ده تارلا دردلشیب وطن حسرتینی تارلا سیزلادی. قوربت و دیار دیار سورونمک اینسان حیاتینین سانکی قاچیلماز بیر پارچاسیدیر و تورکلر اورتا آسیا دان تا بالکانلارا قدر کؤچری یاشاماغی منیمسه ییبلر. بو بؤیوکلوکده قوربت دردی، تارسیز و موغامسیز کسینلیکله دؤزولمز اولاردی. آذربایجانین تایسیز گؤزل طبیعتی هر ذوقو اوخشاییب، ترنم-ه وادار ائدر. بو گؤزللیک نغمه لری یقین کی تارلا، موغاملا، قول بویون اولدوقدا ابدیلنیر و بونلارین هامیسی «رامیز قلی یف»ون بارماقلاریندا بیرلشیب؛ بیر خلقین جمعی و ابدی خاطیره سینه و یادداشینا چئوریلیر.»
*تومجه = جومله
*قوشوق = شعر