17اکتبر2017

24 خرداد 1396 نوشته شده توسط 

گل پرپر شده گلستان هنر

یادی از احمد ظاهر هنرمند محبوب افغانستان
حبیب عثمان
P44-16730171 215472358926460 4096159628598348384 n
مرگ من روزی فرا خواهد رسید
در بهاری روشن از امواج نور
احمد ظاهر در ۲۴ جوزای (خرداد) سال 1325در شهر کابل دیده به جهان گشود. پدرش دکتر عبدالظاهر در زمان سلطنت محمد ظاهر شاه به حیث صدراعظم کشور ایفای وظیفه می‌نمود. احمد ظاهر از طرف والدین منسوب به قوم پشتون بود ولی بیشتر آهنگ‌هایش به زبان دری فارسی است و نسبت به زبان مادری خود پشتو به زبان فارسی بیشر تسلط داشت.
ماندولین اولین سازی بود که او در کودکی با آن آشنا گردید و این هدیه‌یی از طرف پدرش برای او بود. در سنین نو جوانی تنبور هم آموخت به دنبال آن نواختن آکوردیون را به شیوه خود آموز فرا گرفت. نخستین گروه آماتوران مکاتب در سال ۱۹۶۵ میلادی توسط شاگردان لیسه حبیبیه ایجاد گردید. هنرمندان این گروپ قرار ذیل بودند:

احمد ظاهر، عثمان پیلوتی، زمری صدیق زاد و اکبر نایاب پیانو نوازان، فرید زلاند نوازنده بانگو درم، نبیل مسکین یار درم نواز. احمد ظاهر در نخستین کنسرتش در لیسه حبیبیه با آهنگ ای بلبل شوریده مورد استقبال جوانان قرار گرفت. در دهه ۶۰ خورشیدی گرایش جوانان شهری به شنیدن موسیقی غربی روز تا روز بیشتر می‌گردید و شنیدن آهنگ‌های هنرمندان مشهور غرب چون الویس پرسلی، گروه بیتل‌ها، آهنگ‌های سیگل و دیگران در بین جوانان رواج پیدا کرده بود.
جوانانی که دسترسی به موسیقی داشتند همه به این آرزو بودند تا یک جنبش تازه زیر نام هنرمندان پاپ هنرنمایی کنند و هر کدام جداگانه تلاش می‌ورزیدند تا از طریق اجرای آهنگ‌های کاپی غربی و یا هندی صاحب شهرت و محبوبیت گردند. برنامه‌های رادیویی گروه آماتوران یک شب در هفته به معرفی و نشر آهنگ‌های هنرمندان جوان می‌پرداخت ولی از این جمع کثیر چند اسم خاص در بین مردم به شهرت رسیده ورد زبان‌ها گردید که این‌ها بودند: احمد ظاهر، ظاهر هویدا، احمدولی، رحیم جهانی، جمال معصومی، حامد شکران، ساربان، پرانات، ناشناس، یونس و شاید دو سه اسم دیگر. این آواز خوانان با آفریده‌های تازه و یا کاپی با آمیزه‌یی از موسیقی افغانی، هندی و موسیقی غرب به فعالیت‌های هنری می‌پرداختند و مورد استقبال مردم قرار می‌گرفتند. درین جمع آهنگ‌های احمد ظاهر به مقایسه دیگران، شور و حال و نو پردازی بیشتر داشت و از سویی هم هوا دارانش در کنسرت‌ها از او چنان استقبال می‌نمودند که شهرت و محبوبیت اش روز تا روز در میان اقشار جامعه بیشتر می‌گردید.
احمد ظاهر در سال‌های نخستین این چهار آهنگ را در رادیو ثبت نمود
ای گلغذار من، دریا، برآمد از پس کوه آفتاب آهسته آهسته و ....
دز سال ۱۹۶۷ میلادی دکتر ظاهر به حیث سفیر افغانستان در هندوستان مقرر گردید و احمد ظاهر با خانواده اش رهسپار کشور هند گردیدند. در ۱۹۶۹ دوباره به کشورش بازگشت نمود و در دارلمعلمین عالی کابل به ادامه تحصیل پرداخت بعد از ختم تحصیل در مؤسسه نشراتی کابل تایمز ایفای وظیفه می‌نمود بعد از مدتی از کابل تایمز به ریاست افغان فلم تبدیل گردید در اوایل هفتاد میلادی احمد ظاهر با استفاده از بورس تحصیلی از سوی ریاست تعلیم و تربیه رهسپار هندوستان گردید و برای مدتی کمتر از دو سال در هند به سر برد. در برگشت برای مدت کوتاهی ریئس شعبه موسیقی آماتوران مقرر گردید ولی نسبت مصروفیت‌های هنری این وظیفه را ترک نموده به فعالیت‌های هنری خویش مشغول شد.
احمد ظاهر از اوایل دهه هفتاد به حیث محبوب ترین هنرمند افغان جایگاهش را در قلب‌های مردم اختیار کرد و تا دم مرگ به همان جایگاه باقی ماند.
احمد ظاهر در آفرینش میلودی‌ها و ساختن آهنگ صاحب سلیقه زیبا، توانایی ذاتی و فطری بود. او هر چه می‌آفرید برخاسته از احساس و عواطف راستین خودش بود. احمد ظاهر را می‌توان صاحب سبک حساب کرد. او مرد خوش روح و شاد بود. وقتی اشعار را برای آهنگ ساختن انتخاب می‌کرد دنیا و زندگی را لبریز از شادی می‌دید چنانچه تا امروز بیشتر آهنگ هایش به شنونده شادی و سرور می‌بخشد. زهمراهان جدایی مصلحت نیست، بیآیید که گلزار دمیده. شادی و مستی آهنگ با پیام شعر چنان هم خوانی دارد که برای شنونده احساس شادمانی می‌بخشد.

تنوع در اشعاری که احمدظاهر اجرا کرده قابل توجه است و این کاری ست که کمتر آواز خوانی انجام داده است.
در آثار احمدظاهر هم شعر‌های از شاعران متقدم مانند؛ حافظ، سعدی، خاقانی، شروانی، مولانای بلخی، امیرخسرو دهلوی، بیدل، صایب تبریزی، فروغی بسطامی و هم از شاعران مانند؛ فروغ فرخزاد، شهریار، هوشنگ ابتهاج، ضیا قاری زاده، اقبال، رهبر توخی، حمید مصداق، ایرج میرزا، رهی معیری، احمدشاه ازهر، عبدالله قادری، فرخی یزدی، فریدون مشیری، خلیل الله خلیلی، سیمین بهبهانی، معینی کرمان شاهی، عاطفی هروی،، عبدالطیف ناظمی، لاهوتی و دیگران. از یگان شعر نام می‌بریم:
عجب صبری خدا دارد، برایم گریه کن امشب، ناله به دل شد گره راه نیستان کجاست، گر زلف پریشانت، از برای غم من، ز چه جوهر آفریدی دل دغدار ما را، ز همراهان جدای مصلحت نیست، حاشا که من به موسم گل ترک مَی کنم، من ندانستم از اول که تو بی‌مهر وفایی، من اگر دیوانه ام زنجیر کو ؟ به داغ نامرادی سوختم ای اشک توفانی.
زندگی و خاطرات انسان‌ها همیشه با موسیقی پیوند ناگستنی دارد و یکی از دلایل ماندگاری آهنگ‌های احمد ظاهر می‌تواند این باشد که این آهنگ‌ها با خاطرات لبریز از خوشی و دوره‌های آرامی مردم در کشور شان پیوند خورده اند.

در مورد او مردم می‌گویند؛ صدایش، آهنگ هایش همدم و مونس ما بود. خودش رفت ولی برای ما میراث بسیار با ارزش خود را بجا گذاشت.
احمد ظاهر با مردمش رفتار نیکو و مهربانه داشت و از کسی هراس نداشت. نه با دولت‌ها کاری و نه با زورمندان، هیچ گونه سفارش تحمیلی را نمی‌پذیرفت. البته یکی از دلایل مرگش نیز همین بود. او با هنرش صادقانه برخورد می‌نمود. هیچ گاه به نام پسر صدراعظم یا اشراف زاده عرض اندام نکرد، بلکه از نام و شهرتی که از راه موسیقی به دست آورده بود به آن فخر می‌کرد. او یک چهره و شخصیت ثابت داشت و هیچ وقت خودش را بالاتر از دیگران جلوه نمی‌داد، دوستان نزدیک احمدظاهر مردمان عادی جامعه بودند. هندوان افغان نیز از هوا خواهان او بودند گاه گاهی احمد ظاهر در جشن‌ها و مراسم هندو‌ها نیز اشتراک می‌کرد.
ای قوم به حج رفته کجایید کجایید
معشوق همین جاست بیایید بیایید
احمد ظاهر به زبان دری، پشتو، هندی و انگلیسی آواز خوانده است.
کنسرت‌های احمد ظاهر همیشه با بیر و بار مردم و شنوندگانش مواجه می‌بود. برنامه‌های زیاد کنسرتی اجرا می‌نمود. احمد ظاهر سه بار ازدواج کرد و از ازدواج‌ها دو فرزند دارد، یک پسر به اسم رشاد ظاهر و یک دختر به اسم شبنم دارد، هر دو در ایالات متحده امریکا زندگی می‌کنند. رشاد ظاهر راه پدرش را در موسیقی دنبال می‌کند.
از احمدظاهر آهنگ‌های زیادی به یادگار مانده است که در چهارده البوم ۱۷۱ آهنگ تدوین گردیده و به شکل صوتی در بازار‌ها عرضه شده است. احمد ظاهر نه تنها در افغانستان بلکه در تاجیکستان، ایران و پاکستان نیز علاقه مندان خود را دارد.
احمد ظاهر را به نام سلطان صدا، الماس شرق، هنرمند دل‌ها و ... صدا می‌زدند
احمد ظاهر در ۲۴ جوزا (خرداد) سال ۱۳۵۸ بنا به دستور چند تن از قدرت‌مندان دولتی در زمان حکومت حفیظ الله امین در راه سالنگ با ضرب گلوله در سن ۳۳ سالگی به قتل رسید.
روحش شاد و یادش همیشه گرامی باد.
منبع : خانه فرهنگ و موسیقی؛ ویکی پدیا و شبکه بی‌بی سی.