11دسامبر2017

14 ارديبهشت 1396 نوشته شده توسط 

آیا غرب تنش را انتخاب می‌کند؟

انتخابات در قلب اروپا: فرانسه، انگلستان و آلمان
آرمین آریان‌پور
P22-02-marine-le-pen
با گذشت چند ماه از به روی کار آمدن تندروهای جمهوری‌خواه در آمریکا، انتخابات دور اول در فرانسه به پایان رسید و مارین لوپن و امانوئل مکرون به دور دوم راه یافتند. در هفته‌های آینده نیز شاهد انتخابات در بریتانیا خواهیم بود. انتخاباتی که شاید خط مشی غرب را در قبال کشورهای بلوک شرق سابق در سال‌های آینده رقم بزند. با اینکه عباراتی همچون بلوک غرب و بلوک شرق پس از جنگ سرد و فروپاشی دیوار برلین از زبان‌ها افتاد ولی عملا این دو ائتلاف در جبهه جدیدی در خاورمیانه مجددا به رویارویی یکدیگر رفتند و به نوعی می‌توان گفت جنگی نیابتی، این بار در منطقه‌ای گرم و پر تنش همچون خاورمیانه به راه انداختند.
یارکشی دو جبهه غرب و شرق در سال‌های اخیر بر کسی پوشیده نیست. این تقابل تا امروز با مدارا از سوی دولت‌های غربی و شرقی همراه بود اما با توجه به تحرکات جدید جمهوری‌خواهان در آمریکا، محافظه کاران در انگلستان و راستگرایان در فرانسه، مناغشات خاورمیانه و جاه طلبی‌های دولت‌های ترکیه و عربستان در منطقه و همچنین از شرق با تشویش فضای تنش آلود در شبه جزیره کره و سایه سنگین ابرقدرتی همچون چین، در آینده نزدیک شاهد رویارویی‌هایی از نوع استراتژیک و یا حتی نظامی خواهیم بود که ممکن است در بدبینانه ترین حالت و بروز کوچکترین اشتباه محاسباتی، این جنگ نیابتی را به جهنمی سوزان در سطح جهان بدل کند. در این مقاله مختصر به افراطی ترین سناریو در سطح جهان یعنی انتخاب مارین لوپن در فرانسه، قدرت گیری مجدد ترزا می‌در انگلستان و مخالفان مرکل در آلمان و با وجود حضور سیاستمدارانی همچون ترامپ، پوتین، اردوغان و شی جین پینگ خواهیم پرداخت.
انتخابات فرانسه
در فرانسه مارین لوپن، رهبر جبهه ملی فرانسه و فرزند رهبر سابق این حزب، ژان‌ماری لوپن که در دهه هشتاد به اتهام نژاد پرستی از این حزب کناره گیری کرد، در یک قدمی کاخ الیزه قرار دارد. با وجود اینکه کارشناسان شانس به قدرت رسیدن امانوئل مکرون، وزیر اقتصاد مستعفی فرانسوا اولاند را در این انتخابات بسیار بالا می‌دانند اما حضور مارین لوپن در دور دوم تعجب بسیاری را برانگیخت. خانم لوپن تا کنون در مبارزات انتخاباتی نشان داده که صیانت از حقوق زنان نزد وی از اهمیت چندانی برخوردار نیست و بیشتر شعارهای انتخاباتی اش مانند دونالد ترامپ، معطوف به شعارهای پوپولیستی و مردم گرا، برخورد سخت با مهاجران، جدایی فرانسه از اتحادیه اروپا و بستن مرزهای فرانسه است. با وجود اینکه تا اینجا شانس امانوئل مکرون جوان در کسب مقام ریاست جمهوری فرانسه بسیار بالاست ولی در گذشته‌ای نه چندان دور با انتخاب ترامپ و خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا دیدیم که به نظر سنجی‌ها نمی‌توان کاملا اعتماد کرد. خصوصا که خانم لوپن در پی راه یابی به مرحله دوم انتخابات برای جذب آرای سرگردان طرفداران سایر احزاب، از رهبری حزب راستگرای جبهه ملی کناره گیری کرده تا استقلال خود را به مردم فرانسه اثبات کند و از طرف دیگر از سوابق نه چندان درخشان این حزب افراطی اندکی فاصله بگیرد.

P22-02-Farance
در چند ماه اخیر در دوران انتخابات آمریکا عکسی از مارین لوپن در برج معروف ترامپ در نیویورک منتشر شد که بسیار خبرساز بود و با اینکه مشاوران ترامپ خبر ملاقات این دو را تکذیب کردند ولی شایعات همچنان در خصوص نزدیکی این دو منتخب حزبی، حداقل از لحاظ دیدگاه و خط مشی سیاسی ادامه داشت. چه این دو با یکدیگر ملاقات کرده باشند و چه نکرده باشند، نزدیکی دیدگاهشان امری روشن است. به عقیده برخی، در تقابل با قدرت اقتصادی و سیاسی کشورهای بلوک شرق و کمونیست سابق یعنی چین و روسیه، سیاستمداران تندروی غربی به شکلی جدی به تکاپو افتاده اند. اما از سوی دیگر، عده‌ای نیز بر خلاف این باورند و معتقدند روسیه در حملات سایبری کمپین هیلاری کلینتون نقش داشته است و اینک خود را برای حمله به کمپین امانوئل مکرون آماده می‌کند. سفر اخیر لوپن به روسیه و تاکید وی به برچیده شدن تحریم‌ها علیه این کشور از جمله مواردی است که طرفداران این نظریه به آن استناد می‌کنند.
با توجه به مشکلات اقتصادی، بیکاری، تهدیدهای تروریستی، سیاست‌های داخلی فرانسه و تحولات جهانی، انتخابات کنونی فرانسه در نوع خود منحصر به فرد خواهد بود. زیرا با وجود اینکه بر اساس نظرسنجی ها، امانوئل مکرون تاکنون از رقیب خود گوی سبقت را ربوده است، پیش بینی برنده این انتخابات به راحتی ممکن نیست و هرگونه احتمال را می‌توان در نظر گرفت. به عبارتی می‌توان از این انتخابات به عنوان شگفتی جمهوری پنجم فرانسه یاد کرد چرا که در صورت پیروزی هریک از کاندیداها رکوردی جدید در فرانسه ثبت خواهد شد: امانوئل مکرون به عنوان جوان ترین رئیس جمهور و مارین لوپن به عنوان اولین زن رئیس جمهور در تاریخ فرانسه. آنچه مشخص است این است که مارین لوپن از مهاجران و مسلمانان دل خوشی ندارد و در صورت پیروزی وی، این اقلیت‌ها با چالش‌های جدی روحی و روانی در سطح جامعه مواجه خواهند بود.
انتخابات انگلستان
در انگلستان، نخست وزیر این کشور در واکنشی غیرمنتظره و پس از مذاکراتی با کابینه دولت، از انتخاباتی زود هنگام و سراسری در هشتم ژوئن خبر داد. این تصمیم بر اساس نظر حزب محافظه کار و به منظور تحکیم این حزب با اکثریتی قاطع در سیاست انگلستان صورت گرفت. بنا به نظر کارشناسان، این حزب در حال حاضر در نظر سنجی‌ها به دو برابر محبوبیت از زمان به روی کار آمدن ترزا می‌رسیده است و این زمان فرصت مناسبی است که رقیب خسته و جامانده یعنی حزب کارگر را به زمین بکوبد. با اینکه نخست وزیر بریتانیا پیش از این نسبت به برقراری انتخابات تا قبل از سال 2020 روی خوشی نشان نداده بود ولی حزب حاکم سعی کرد با چرخشی سریع زمام امور را به دست بگیرد و نخست وزیری خانم می‌را که به نوعی میراث خور دیوید کامرون ناکام بود، تثبیت کند.

P22-03-British
با پیروزی در انتخابات و قدرت گرفتن حزب محافظه کار، خانم ترزا می‌خواهد توانست با پشتوانه محکم تری تصمیم گیری کند و با توجه به حرکت بریتانیا به سمت راست و جدایی از اروپا و همچنین اشتیاقی که خانم می‌برای تحکیم روابط با آمریکا در سفر اخیرش به واشنگتن از خود نشان داده بود، آینده خوبی برای مهاجران و همچنین منطقه پر تنش خاورمیانه - که بر اساس آخرین دیدارهای خانم می‌با زمامداران عرب منطقه قرار است با سلاح‌های انگلیسی تغذیه شود - به چشم نمی‌خورد. هرچند ممکن است پیمان‌های فروش سلاح و جدایی از اروپا در شعار و روی کاغذ به نفع اقتصاد و مردم انگلستان تمام شود ولی سایه تردید کماکان بر تفسیر کارشناسان نظامی و اقتصادی سنگینی می‌کند و هنوز نمی‌توان برای این زنجیره اتفاقات آینده روشنی ترسیم کرد.
مثلث آمریکا، چین و روسیه
در شرایط تنش آلود فعلی، مثلث روسیه، چین و آمریکا نیز در نوع خود جالب است. آمریکا در تلاش است ولو با تهدید و موشک پراکنی رضایت مسکو را در مورد کناره گیری بشار اسد در سوریه جلب کند. از طرفی برای پیشبرد این هدف تلاش می‌کند چین را به سمت خود بکشد و با آن کشور رایزنی کند تا کمی از تندی مواضع به اصطلاح بلوک شرق بکاهد و همینطور در مورد مساله کره شمالی چین را به اقدام عملی تحریک کند. چین هم برای پیشبرد منافع اقتصادی حاضر است در میانه این مثلث قرار گیرد تا رضایت شریک روس و رقیب آمریکایی خود را جلب کند.P22-03-jeremy-corbyn
به تازگی و پس از دیدار رئیس جمهور چین از آمریکا، دونالد ترامپ از این دیدار ابراز خرسندی نمود و بلافاصله بعد از رای ممتنع چین در شورای امنیت سازمان ملل در مورد انفجار شیمیایی در سوریه، با خشنودی از پیشرفت روابط میان آمریکا و چین سخن گفت. این در حالی بود که روسیه قطعنامه علیه بشار اسد را وتو کرد و مدعی شد که پراکنده شدن گازهای شیمیایی در منطقه خان شیخون بر اثر حمله هوایی به انبار تسلیحات شیمیایی مخالفان دولت سوریه رخ داده است و بمباران شیمیایی از سوی دولت صورت نگرفته است. با توجه به نظر برخی تحلیلگران، بمباران شیمیایی توسط دولت بشار اسد، آن هم در زمانی که این دولت هم از نظر نظامی و هم از نظر مذاکرات صلح قدرت گرفته است امری غیرمنطقی است و بنابراین شناسایی عاملان این حمله شیمیایی هنوز در هاله‌ای از ابهام و مستلزم تحقیقات گروه‌های بی طرف است. پس از وقوع این رویداد تلخ، آمریکا به بهانه تضعیف حکومت بشار اسد، پایگاه‌های هوایی سوریه را که محل استقرار هواپیماهای روسی بودند هدف گرفت که این موضوع معادلات را در منطقه دچار تحولات اساسی کرد. حمله اخیر آمریکا علاوه بر اینکه بسیار تنش زا بود و ممکن بود آتش جنگی تمام عیار را شعله ور کند، انگیزه آمریکا را در مقابله با گروه‌های تروریستی تا حدی زیر سوال برد و این شائبه را دامن زد که منافع آمریکا ممکن است از عدم ثبات در سوریه تامین شود.
انتخابات آلمان

P22-01-Germany-merkel
در اواخر تابستان شاهد برگزاری انتخابات در آلمان خواهیم بود. نتیجه این انتخابات در صورت برنده شدن آنگلا مرکل ممکن است در این کشور نیز پیامدهایی همچون محدود کردن برنامه‌های پیشین و سخاوتمندانه مرکل در قبال پناهجویان داشته باشد. جدا از ایجاد تنش میان آلمان و مهاجران ترک مسلمان مقیم این کشور، در صورت بروز این اتفاق در بدترین سناریو، به طور قطع رای دهندگان کشورهای اسکاندیناوی نیز که پیوند سیاسی و فرهنگی نزدیکی با آلمان دارند به سمت نامزدهای راستگرای افراطی با شعارهای پوپولیستی و ناسیونالیستی روی خواهند آورد و این موضوع شرایط را بیش از پیش برای مهاجران در اروپا سخت‌تر خواهد نمود.P22-01-Germany

پیامد این موضوع، خشم مهاجران و اقدامات خشن تلافی جویانه از سوی آنان و در مقابل سخت گیری از سوی دولت‌های راستگرا و سرکوب شدیدتر مهاجران و پناهجویان به بهانه اسلام هراسی و مهاجر ستیزی خواهد بود که ثبات و امنیت اتحادیه اروپا را به خطر خواهد انداخت. در پی عدم ثبات، مسلما نارضایتی مردم و مشکلات اقتصادی و سیاسی نیز گریبانگیر این اتحادیه خواهد شد و این دور باطل تا جایی پیش خواهد رفت که در نهایت منجر به فروپاشی این اتحادیه ظرف یک دهه آینده خواهد گردید. اگر چنین آینده تیره‌ای برای اتحادیه اروپا متصور باشیم می‌توان گفت که آمریکا پس از فروپاشی جماهیر شوروی خواهد توانست بزرگترین رقیب اقتصادی خود در عصر حاضر یعنی حوزه پولی یورو را نیز به زانو در آورد و دوباره دلار آمریکا یکه تاز میدان‌های اقتصادی خواهد بود.
جمع‌بندی
در چنین فضایی بی ثبات و در صورت پیش آمد بدترین سناریوها در انتخابات پیش رو در کشورهای اروپایی، پیامدهای متفاوتی در مناطق بحرانی مانند خاورمیانه و جهان رخ خواهد داد. احتمالا قراردادهای نفتی، خودروسازی و فروش هواپیماهای فرانسوی به ایران با تعویق انجام خواهد شد و یا حتی در خصمانه ترین حالت، با بهانه‌ای حقوقی به کل منتفی شود و پذیرش مهاجران سوری نیز از سوی فرانسه و به دنبال آن از سوی بعضی دیگر از کشورهای اروپایی محدود شود. البته با توجه به نظر خانم لوپن در مورد تفاهم با روسیه ممکن است روابط ایران و فرانسه با کمی ارفاق به شکل کنونی ادامه یابد ولی باید به این نکته توجه داشت که همتای آمریکایی نیز با وجود اینکه کماکان با اتهام ارتباط با روسیه مواجه است اما تاکنون سیاست‌های دوستانه‌ای در برابر ایران اتخاذ نکرده است. گویی هرکدام از بلوک شرق و غرب بخواهد بر دیگری فشار وارد کند تاوانش را مردم خاورمیانه باید بپردازند! در سناریوی بدبینانه، احتمال حضور بریتانیا در کنار همپیمانان عربش در حاشیه خلیج فارس پررنگ‌تر می‌شود و موقعیت سفارت این کشور مجددا در تهران کمی متزلزل خواهد شد.
آمریکا نیز با همین روندی که در پیش دارد سعی در سنگ اندازی و تقابل با ایران بر خواهد آمد و در پاسخ به این تحرکات نیز این احتمال وجود دارد که روابط میان ایران و روسیه محکم‌تر شده و با توجه به خطر بالقوه‌ای چون کره شمالی، آمریکا نیز تا حدی از سخت‌گیری به چین دست بردارد و تا مدتی با سیاست‌های اقتصادی چین، کما فی السابق مدارا کند و حتی در منطقه نظامی شبه جزیره کره، با چین هم پیمان شود. چین نیز احتمالا مانند یک میانجی میان غرب و شرق به ایفای نقش بپردازد و در خلال تنش‌های موجود، با اهرم تعادل سعی در به دست آوردن سود اقتصادی بیشتر از طرفین معادله داشته باشد.
ترکیه نیز که اکنون با پیروزی در همه‌پرسی قانون اساسی به سمت حزب عدالت و توسعه چرخیده، بر موج سیاست‌های جاه طلبانه اردوغان سوار خواهد شد و اردوغان نیز با سیاست کوفتن بر نعل و میخ، با قدرتی بیشتر از پیش سعی گرفتن امتیازهای استراتژیک از تمامی طرفین معادلات خاورمیانه خواهد نمود. در این میان، این کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس هستند که بخش مهمی از هزینه‌های این جاه طلبی‌های منطقه‌ای و جهانی را با خرید هرچه بیشتر سلاح به وسیله دلارهای نفتی شان متقبل خواهند شد.
همانطور که ذکر شد، در این میان مهره‌ای مهم به نام آلمان و دومینوی سیاسی در منطقه اسکاندیناوی وجود دارد که سرنوشت انتخابات پیش رو در فرانسه تأثیر بسیار زیادی در تعادل سناریوی ذکر شده حداقل در مورد سیاست‌های ناتو و منطقه اروپا خواهد داشت. به بیان بهتر در چنین فضایی، با وجود عنصری غیرقابل پیش بینی مانند کره شمالی می‌توان گفت کوچکترین اشتباه استراتژیک از سوی هریک از طرفین غرب و شرق می‌تواند پیامدهایی جبران ناپذیر، حتی خطرناکتر از جنگ فرسایشی ناشی از بهار عربی داشته باشد. حال باید دید در چنین شرایطی پر تنش و همچنین انتخابات پیش رو در ایران، کدام یک از این معادلات منطقه‌ای و جهانی، خواسته و ناخواسته به هم خواهد خورد و جهان به کدام سو خواهد رفت؟ در حال حاضر همه چشم‌ها به انتخابات فرانسه دوخته شده است.