27می2018

19 اسفند 1395 نوشته شده توسط 

آسمان هیوم آسمان فیلسوفان بخش 15 نوشته ماتیلد لوکن ترجمه: رضا داودی

38-gottlieb 1-052616-e1462630546257

آسمان هیوم
عصر روشنگری با خوش‌بینی دو چالشی را که آیزاک نیوتون برای فیلسوفان داشت، پذیرا بود: چشم پوشی کردن از ایده یک علت نهایی برای پدیده‌ها به جای داشتن قوانینی کلی و آشتی دادن نظم موجود در جهان با اعتقاد به خدا.
دیوید هیوم در کتاب «گفت‌وگوها در باب دین طبیعی» می‌‌نویسد: فیلون - «ما داده‌ای خاص برای ایجاد هر گونه نظام کیهان‌شناختی نداریم. تجربه ما که فی نفسه چه در گستره و چه به خاطر طول مدت زمانی خود چنین ناکامل و محدود است، نمی‌تواند برای ما فرضی محتمل در ارتباط با کلیت چیزها فراهم کند. اما اگر به هر قیمتی باید فرضیه ای را مطرح کنیم، از شما می‌پرسم که با چه قاعده ای ما باید انتخاب خود را تعیین کنیم؟ آیا به جز قاعده بی‌شترین شباهت می‌ان اشیائی که مقایسه می‌شوند، قاعده دیگری وجود دارد؟ و آیا یک گیاه یا یک حیوان که با نمو و تولید مثل متولد می‌شوند، شباهتی بی‌شتر از هر ماشین تصنعی ناشی از عقل و عمد، نسبت به جهان ندارند؟ {…} برهمن‌ها می‌گویند که جهان از یک عنکبوت بی‌نهایت بزرگ متولد شده که این عنکبوت تمامی جرم پیچیده جهان را با ترشح از امعا و احشا خود بافته است و در نهایت با جذب دوباره جهان و حل آن در وجود خود، بخشی و یا تمام آن را نابود خواهد کرد. این نوعی از جهان‌شناسی است که به نظر ما مسخره می‌آید، چون عنکبوت حیوانی کوچک و حقیر است و ما هرگز در جست‌وجوی طرحی از جهان در کارهای او نخواهیم بود. اما این نیز همچنان نوعی جدید از شباهت حتی بر روی این کره است. و اگر سیاره ای بود که پر از عنکبوت بود (امری که بسیار ممکن است)، این استنباط در آنجا به اندازه استنباطی که بر روی سیاره ما منشا همه چیز را آن‌طور که کلئانت، فیلسوف رواقی توضیح می‌داد، به نیت و هوش مربوط می‌کند، طبیعی و غیرقابل رد کردن به نظر می‌رسد. ارائه علتی راضی کننده به این سوال که چرا یک سیستم منظم نمی‌تواند نه با شکم و نه با ذهن بافته شود، چیزی است که برای او دشوار خواهد بود.»


نظام فکری:
اصالت
او که شاگرد نیوتن بود روش تجربه گرایی را در فلسفه رواج داد.
مزیت:
او بدبینی متعادلی را در تاملات عصر خود وارد کرد.
جایگاه انسان
انسان بی‌شتر از این‌که به تفکر بپردازد، به اعتقادات و تصورات خود می‌پردازد.
تصویر از جهان : در منشا خداگرایی طبیعی
کتاب «گفت‌وگوها در باب دین طبیعی»، که نگارش آن در سال ۱۷۵۰ آغاز شد ولی در سال ۱۷۷۹ پس از مرگ نویسنده به چاپ رسید، سه شخصیت را روایت می‌کند که در مورد تصور خود از جهان و در مورد خدایی که در «دین طبیعی» (نام دیگری که به خداگرایی طبیعی بنیاد شده بر روی عقل در دوران شکوفایی خود در قرن هجدهم داده شده) مورد ستایش قرار می‌گیرد، بحث و گفت‌وگو می‌کنند. یکی از این شخصیت‌ها زاهدی به نام دِمِئا است که پرستنده یک خدای وصف ناپذیر است، و او را «عارف» می‌خوانند؛ کلئانت، مدافع آنچیزی است که امروزه «نیتی هوشمند» خوانده می‌شود، است و او از تجربه جهان شروع می‌کند تا به علل الاهی برسد و او متهم به «انسانی کردن خدایان» می‌شود؛ و در نهایت فیلون، شکاک زرنگی که بی‌ وقفه به آنها می‌تازد.
زندگینامه مختصر: دیوید هیوم (۱۷۷۶-۱۷۱۱)، یکی از برجسته ترین شخصیت‌های عصر روشنگری اسکاتلندی بود. او این‌گونه خود را توصیف می‌کند: «آرام، مسلط به خود، خوش اخلاق و اجتماعی، قادر به دوستی، تنفر در حد بسیار کم، و بسیار می‌انه رو در تمامی احساساتم» به نظر این تجربه گرای دوست داشتنی، شناخت انسان ناشی از تجربه و حواس است. او بر علم تجربی و استقرایی نیوتن برای «دانش بشری» تاکید می‌کند و این نظریه را در سه جلد کتاب «رساله ای در باب طبیعت بشر» که از سال ۱۹۳۹ منتشر شد، بسط می‌دهد.