21فوریه2017

01 دی 1395 نوشته شده توسط 

«اوچ بیر قریب لیک» اوچ هونرمندین قریبلیگینی مونترال دا گؤز اؤنونه قویدو

آیدین شافاق 191
یازار: رضا بابازاده

P34-N-1

یکشنبه گونو دسامبر آیینین 12 سینده، ساعات ایکی ده، گنج فیلمساز، ارسلان براهنی-نین دوزتدییی اوچ بؤلوملو(سس و ایشیق، دووار و قاب، توپراق و کیمییا)فیلمی «اوچ بیر قریب لیک» آدیلا مونترالین پارک سیناماسیندا (سینما دو پارک)گؤستریلدی.
«دکتور رضا براهنی»، ایللر بویو تورونتو دا یئرلشن آدلیم تبریزلی ادیب، تنقید چی، یازار وشاعیرین اوغلو «ارسلان براهنی»، بو نئچه ایلده اؤزونو فیلم و سیناما ساحه سینده بیر هونرمند تانیتدیریب و ایندیه قدر نئچه فیلم اوندان اکران اولوب. بو فیلم کی آغ- قره مستند فرموندا حاضئرلانیب، اوچ هونرمندین قوربتده یاشایش لرینه اینجه بیر باخیش سالیر و چالیشیر اونلارین درین خلوتلریندن حیات و قوربتی روایت ائیله سین. ارسلان چالیشیب بو مستندین بیرینجی بؤلومونده، موسیقی هونرمندی و سُلی آدیلا تانینمیش«سلیمان واثقی»اوخویانین، ایکینجی بؤلوم ده «غلامحسین نامی» نقاشین و سون بؤلومده ده اؤز آتاسی یازیچی و شاعیر «رضا براهنی»نین یالنیز خلوتلرینه یاخینلاشاراق، قوربتده گئچن یاشایشلرینی اؤز دیللریله و روایتلریله، گؤز اؤنونه قویسون. آنجاق هونرمندلر کی یارادیجیلیقلاری و ایشلری توپلومونان باغلی اولان بیر اینسانلار دیرلار، بو نظردن بو آغ قره مستند و ذهن لرده قالان و ایز قویان فیلم چالیشیب اونلارین نئجه یاشاماقلارینی و حیاتلارینا نئجه دوام ائتمک لرینی آچیخلاییب و بو وسیله ایله هونرین اوچ موختلیف ساحه سینده اولان تانینمیش هونرمندین قوربتده گئچن حیاتینی حقیقتا اوجور کی واردیر نه اوجور کی گؤرسنیر، سئیر ائدنلره تانیتدیرسین. آنجاق بو فیلم باشقا و معمولی اینسانلارینان موقایسه ده، قوربتین قویدوغو فرقلی تاثیری هنرمندین یاشایشینده گؤزه گؤستریر.
فیلمین نمایش وئریلدییی گون، دسامبرین 12 سی، آذر آیینین 21 اولارق، دکتر رضا براهنی نین 82 –ینجی دوغوم گونویله برابر اولموشدور. بو فیلمین«توپراق و کیمیا» بؤلومونده، رضا براهنی نین تورونتو دا گئچن ایندی کی یاشامینا و بو قوربتین تاثیرینده اولان یازیلارینا، شعرلرینه باخیلیبدیر. ارسلان براهنی بو فیلم ده آتاسیندان بیر یئنی روایت سؤیله مه یه و اونو- نه آتا اوغول کیمی بلکه بیر دوُست کیمی- ایندیه قدر گؤرولمه ین یئنی بیر بوجاقدان، تانیتدیرمایا چالیشیبدیر.

P34-N-2

براهنی نین حسرتلی و آجی خاطیره سی:
اوشاق ایکن معلیمی انشاسینی تورکجه ده یازدیغی کاغاذین اودماسینا مجبور ائتدی!
دکتور رضا براهنی ادبیات، شعر و رومان ساحه لرینده ایران و آذربایجان دا و هابئله باشقا اؤلکه لرده تانینان و ایز قویان بیر ادبیاتچی اولاراق، ادبیات دونیاسیندا دا تاثیرلری چوخ آیدین دیر. اونون چوخ آدلیم رمانلاری «روزگار دوزخی آقای ایاز»، «رازهای سرزمین من»، «آواز کشتگان» و باشقا رمانلاری چوخلو شعرلری او جومله دن «خطاب به پروانه ها و چرا من دیگر شاعر نیمائی نیستم؟»، «مصیبتی زیر آفتاب»، «بیا کنار پنجره»و... و گوجلو نقدلری، ادبیات دا یئنی بیر صفحه آچیب. هابئله رومان لاردا اؤز خاطره لرینی و حسرت لرینی یازارکن سبب اولوب اوخویانلار و دوشونن لر اونو چوخ دریندن آنلاییب و اونون ایشلرینی سئوه لر. عینی حالدا اونون شعرلری ده اؤزونون مخصوص یازماق سبکی ایچین آیدین فیکیرلیلر دونیاسینا و میللت آراسیندا چوخلو تاثیر قویوب دور. دئمک اولار رضا براهنی، چاغداش ایران ادبیاتیندا بیر درین ایز قویوب و اؤزونه گوره بیر سبک یارادیب. رضا براهنی آنا دیلینه اولدوغو حسرتی ده اثرلرینده یاییب و هر زامان آنا دیلی آموزشینین لازیم اولدوغونو بیلدیریب دیر. اونون «صورت مسئله آذربایجان و حل مسئله آذربایجان» آدیندا مقاله سی چوخ اثرلر قویوب و های کوی لر یاراتدی. بو مقاله ده براهنی یازیر: « لیسانسی آلاندان سونرا دورد دیله تانیش لیغیم واریدی فارسی، انگلیسی، تورکی و عربی. بونلاردان فارسی و انگلیسینی لاپ اعلا شکیلده باشاریردیم؛ آمما اؤز آنا دیلیمی دوز یازماقا قادر دئییلدیم چونکو من هئچ یئرده اونون تعلیمین گؤرممیشدیم. بو منی دیل ساحه سینده شاقّا شاقا ائله میشدی و او آغیر رنجی کی چکمیشم هئچ زامان خاطیریمدن سیلینیب اونودولماز. بو رنجی رضا خان بیزه تحمیل ائله میشدی...
رضا براهنی 1314 گونش ایلینده تبریز شهرینده چوخلوق و فقیر بیر عائیله ده حیاتا گوز آچدی. آتاسی ایشچی اولدوغوندان عائیله سی چوخ یوخسولوق دردی چکدیلر. دکتور براهنی اوشاقلیغیندا چوخ چتینلیک لره دوزوب. چوخ زحمت ایله مکتبی بیتیریب آمما چوخ هوش و باجاریلیغا صاحیب اولدوغونا گؤره ائلیه بیلیب درس اوخویوب و یازار اولماق عشقیله استعداد لارینی بئجرسین و اؤزو ایسته ین یئره یئتیشسین. تبریز دانشگاهیندان اینگلیز ادبیاتیندا لیسانس آلاندان سونرا، تورکیه ده بو ساحه ده دکتری آلیب. چکدییی چتینلیک لر اونون سونراکی یاراتدیغی اثرلرده تاثیر قویوب، سبب اولوب میللت اونو اؤزوندن بیلسین واونون اثرلریله راحات ایرتیباط قورسونلار. ایرانا قاییداندان سونرا تهران دانشگاهیندا تدریسه باشلاییب. اوردا چوخ اثرلر یارادیب و چوخ طلبه لر تربیت ائدیب. عینی زامان دا ادبیات عشقیله رمانلار، شعرلر یازیب، نقد لر ائدیب و اؤزوندن ده یرلی اثرلر و ایزلر قویوب.
رضا براهنی همیشه سئوگی سینی وحسرتینی آنا دیلینه سؤیله ییب و آنا دیلینین موردینده آنا یاسادا یازیلان قانونون ایجراسینی ایسته ییب. دانیشیقلاریندا آنادیلین اؤیرنمه سینین لازیم اولدوغونا تاکید ائدیب، اؤز اثرلرینده ده آنا دیلینین نه قدر ده یرلی اولدوغونو آچیقلاییب. او اؤز آنا دیلینه اولان بؤیوک حسرتینی بئله سؤیله ییر کی مکتبین آلتینجی صنفئندا انشا کلاسیندا انشاسینی تورکی دیلینده یازمیش ایمیش، معلم اونو تورکجه ده یازدیغی کاغاذین اودماسینا مجبور ائدیر! بو خاطئره دن اونون روحوندا قالان ایز سبب اولوب هر زامان حسرتینی آنادیلینه و اونون اؤیرنمه سینین دیرلی و گرکلی اولماغینی اؤز اثرلرینده گؤسترسین. «روزگار دوزخی آقای ایاز» دا بو لاپ آیدین شکیل ده عنوان اولونور.
هر حالدا رضا براهنی آذربایجانین و تبریزین دیرلی و ایگیت اوغلو دور. البته کی اونون علمی و ادبی ایشلرینه هر کسین بیر باخیشی اولا بیلر. آنجاق اونون آغیر و زنگین تاثیرینی ائل ادبیاتیندا و آیدین فیکیرلیک جریانیندا دانماق اولماز.
دکتور رضا براهنی یه دوغوم گونونو تبریک ائدیب و اونا جان ساغلیغی و داهادا آرتیق بدیعی یارادیجیلیق لار آرزیلاییریق.

گلمه دی
شاعیر: رضا براهنی
چئویرن: لاله جوانشیر- تورونتودا یاشایان تورکولوگ و دانیشگاه اؤیرتمنی

گونش گلسین دئیه چیرپیندیم
گلمه دی.
ساریشین ساچلارینی مرمر کمرینین سئحرینه تؤکموش
بیر دلینین آردینجا گئتدیم
گونش گلسین دئیه
گلمه دی.
کاغیذ، دووار، داش، تورپاق اوستونه یازدیم
اوخونسون دئیه یازی
گونش گلسین دئیه
گلمه دی.
قورد کیمی اولادیم
قورد بورنو کیمی سوخولدوم زمانه نین قارنینا
یاتدیم گئجه – گوندوز
یاتدیم
گونش گلسین دئیه
گلمه دی.
نئجه ده غریبه، اوغورسوز بیر چاغ!
دؤوران کؤپک یییه سی من ایسه کؤپک
قاپیدان قوُولونجا
وفا دامیندان
داملادیم ایچری
گونش گلسین دئیه
گلمه دی.
یاناقلاریما عشق ائتدیم ظلمتده شاملاری
جادده یه ائندییمده
ایکی یاناغیمی
خالقیم اوچون کور چلیک کیمی توتدوم
گونش گلسین دئیه
گلمه دی.
هیچقیریقلاریم یوخودان
آجی یوخودان
یئر اوزو اوشاقلارینین یورغون، دادلی یوخولارینی قاچیردیسادا
آغلاماغا ارکیم یئتمه دی
نه دوست یانیندا
نه حضوروندا
نه ده اؤز خلوتیمده
آغلاماغا یئتمه دی ارکیم
گونش گلسین دئیه
گلمه دی.
آیری بیر شعر براهنی دن
به قصد كشت می زنم بلند نوك دشنه را به خود
تو خود برو ستاره يا فرشته باش!
بلند نوك دشنه را به خود به قصد كشت می زنم!
به كركسان شب بگو!
پس از طواف من به نيمه های شب،
مرا به صبحدم زهم درند و خون خورند
و تكه پاره های پيكر مرا
به روی جاده ها رها كنند
به عابران جاده ها بگو
كه ردپای من
زسنگفرش جاده ها جدا كنند
تو خود برو ستاره يا فرشته باش!
بلند نوك دشنه را به خود به قصد كشت می زنم!

بو شعری چئویرن: رضا بابازاده، مونترال دا یاشایان دانیشگاه اؤیرنجی سی و ادبیات و شعر دونیاسینین علاقه دارلاریندان
انتحار قصدیله اؤزومو پیچاق لاییرام
سن اوزون گئت، اولدوز اول یا کی مَلَک !
انتحار قصدیله اؤزومو پیچاق لاییرام
گئجه گزن قوزغون لارا تاپشیر کی
گئجه یاری سی باشیم اوسته طواف دان سونرا
منی سحر آچیلاندا دیدسینلر و قانیمی ایچسینلر
تاپشیر کی مندن قالان تیکه لری یوللارا داغیتسینلار
یولدان گئچن یولجولارا تاپشیر
منیم آیاق ایزلریمی، یولاردان ایتیرسینلر
سن گئت، اولدوز یا کی مَلَک اول!
انتحار حسرتیله پیچاق لاییرام اؤزومو...