25سبتامبر2017

17 آذر 1395 نوشته شده توسط 

با دکتر بهروز شریف‌نائینی

بالاخره کدام پرچم؟ و اصلا چرا پرچم؟
خسرو شمیرانی
P26-Dr-Sharif-Naini
پرچم شیروخورشید یا پرچم رسمی جمهوری اسلامی؟ کدامیک نماد ایران است؟ این سوال طی دهه‌های گذشته در جریان بوده و در بزنگاه‌هایی که چیزی به عنوان پرچم باید نقش خود را ایفاه می‌کرده و نشانگر اتحاد می‌شده، خود منشاء بحث و تنش شده است.
دکتر بهروز شریف‌نایئنی که در گذشته در عرصه سیاست در مونترال فعال بوده اما سال‌هاست که حوزه‌ی فعالیتش را به امور فرهنگی منتقل کرده از طرفداران ثابت‌قدم پرچم شیروخورشید است. او در گفت‌وگو با هفته تاکید می‌کند: «من به پرچم شیروخورشید باور دارم، این پرچم نماد ایران است و ربطی به آمدن و رفتن حکومت‌ها ندارد.»
دکتر بهروز شریف‌نائینی در سال 1989 به کانادا مهاجرت کرد. او که در ایران سال‌ها به عنوان جراح دندانپزشک شاغل بود در کانادا دوباره مدارج علمی و تخصص را پی‌گرفت و در حال حاضر در مونترال به عنوان دندانپزشک و جراح مشغول کار است.
بهروز شریف‌نائینی همواره در فعالیت‌های فرهنگی مونترال نقش داشته و از بسیاری تلاش‌های فرهنگی و اجتماعی حمایت کرده است. او از جمله بنیانگذاران انجمن دوستداران زرتشت است که هم‌اکنون نیز در این سازمان برای زنده‌نگاه داشتن سنت‌های باستانی ایرانی از جمله جشن‌هایی همچون سده، یلدا، تولد زرتشت، سیزده‌به‌در .... تلاش می‌کند. دکتر شریف‌نائینی همچنین از جمله بنیان‌گذاران کانون فرهنگی چکاوک بود که به دلیل اختلاف نظر با مسیری که این کانون طی می‌کرد از آن فاصله گرفت.
P26-Flag of Iran
آقای دکتر بهروز شریف‌نائینی گرامی چرا شما بر پرچم شیروخورشید تا این حد تاکید دارید؟
ممنون از این که برای پرداختن به این موضوع وقت گذاشتید. شما در جریان هستید که بحث پرچم بارها مشکل‌ساز شده. می‌دانید که جدا شدن من از «کانون فرهنگی چکاوک» هم اگر نه به طور کامل دست کم بخشا به خاطر پرچم بود. واقعیت این است که من به پرچمی معتقدم که در فرهنگ اصیل ما وجود دارد. متاسفانه از زمانی که خمینی روی کار آمد تلاش در این جهت بود که تمام فرهنگ قدیم ایران را از بین ببرند و الان به جایی رسیده که کوروش و تخت جمشید را هم زیر سوال می‌برند. حتما در اخبار خواندید که حسن نصرالله می‌گوید که آنها تمدن را به ایران آوردند.
من بارها درباره این موضوع صحبت کرده‌ام، مصاحبه‌های تلویزیونی در این زمینه داشته‌ام. واقعیت این است که شیر و خورشید نشانه یک نوع حکومت خاص نیست، نه نشان سلطنت است و نه نشان پادشاهی مشروطه.
البته باید به این هم اشاره شود که در دوران متاخر شاه یا پادشاه را با یک نوع خاص از حکومت برابر گذاشته‌اند درحالی که شاه معنی دیگری دارد. کتابی هست به اسم «شهر بدون شاه» از پرفسور منوچهر جمالی. وقتی این کتاب را می‌خوانید متوجه میشوید که شاه کیست. آقای جمالی در این اثر خود توضیح می‌دهد که شاه انتخابی بوده و چگونگی انتخاب او از بسیاری از جمهوری‌های موجود بهتر بوده است. شاه باید نشان می‌داده که قدرت دارد و می‌تواند برای خود تصمیم‌گیرنده باشد یعنی هر کسی نمی‌‌توانست شاه بشود.ملت در صورت نیاز میتوانند شاه را برکنار کنند.
P26-phoca thumb l Ghajariyeh3
اگر موافق هستید به بحث پرچم برگردیم؟ ظاهرا دعوا بر سر پرچم فقط به طرح شیروخورشید آن برمی‌گردد و رنگ‌های پرچم مورد مشاجره نیستند...
بله درست است. درابتدا نقش خورشید جدا و شیر هم جدا بوده. شیر نمادی از قدرت است و خورشید هم همین‌طور. البته عقاب هم نمادی از قدرت بوده در ایران و هنوز هم در بسیاری از کشورها نماد است. پرچم کوروش نقشی از عقاب داشت نشانه قدرت بود آن موقع اصلا شیر و خورشیدی روی پرچم نبود.
از سویی شیر در بروج فلکی نشامه زمین است وخورشید در ماه مرداد باوج قدرت میرسد واین دو باهم نشانه یک قدرت بسیار بالا هستند.
پس این شیروخورشید از کجا می‌آید؟
شیر و خورشید سابقه‌اش بیش از 7 هزار سال است. وقتی ما می‌‌رویم به ریشه‌ی دین اجدادمان به میترایسم می‌رسیم. در بسیاری از نقش‌‌های باقی‌مانده از آن دوران میترا روی کمر شیر ایستاده و بعضی وقت‌ها هم خورشید روی کمر شیر است. این شیر نشان از زمین و قدرت زمین دارد و خورشید نور است. و خود میترا که واژه دیگر آن مهر است یعنی پیمان و قرارداد. همه این‌ها در ژرفای فرهنگ ایرانی وجود دارد یعنی شیر و خورشید بسیار قدیمی‌تر از نظام پادشاهی است. اگر بگویید که ریشه دینی دارد من راحت‌تر آن را قبول می‌کنم اما ریشه‌ی آن ربطی به شیوه خاصِ حکومت‌داری ندارد.
نقشِ خورشید نمادِ نور و روشنایی است. این نماد سابقه 7هزارساله دارد نمی‌دانم چرا برخی سابقه آن را به 500 سال پیش یا هزار سال پیش می‌برند. البته زمانی این نماد روی پرچم قرار گرفت و آن وقتی بود که می‌خواستیم قدمت تاریخی و فرهنگ این سرزمین را نشان دهیم. زمانی که اسکندر وارد ایران شد ما پرچم شیر و خورشید نداشتیم.

طبق اطلاعات شما یا مرجعی که ارائه می‌دهید کی اولین بار شیر و خورشید روی پرچم ایران رفت؟
واقعیت این است که نماد خورشید حدود 1000 سال پیش و شیر جدود 700 سال پیش روی پرچم آمد. اما اولین بار شیر و خورشیدِ باهم را نادر شاه به کار می‌برد آن هم به خاطر این که به تمام دین‌ها باور داشت و نمی‌خواست که شیعه و سنی مرزی برای جدایی ایرانیان باشد. پرچم شیروخورشید که الان می‌بینید امیرکبیر درست کرد که به زمان قاجار برمی‌گردد. امیرکبیر کسی است که ما به او افتخار می‌کنیم درحالی‌که برخی پرچم او را قبول ندارند.
اگر به تصاویر تاریخی مراجعه کنید می‌بینید که شمشیر یک عنصر جدید در این نشان است که در زمان قاجار به دست شیر داده شده است: شمشیرِ ذالفقار. قبل از آن شمشیر در دستِ شیر نبوده چون این شیر جنگ‌طلب نیست با جنگ مخالف است.

خیلی خوب بود اگر برای این داده‌ها یک مرجع ارائه می‌دادید؟
منابع متنوعی وجود دارد که الان من حضور ذهن ندارم. در لحظه حاضر کتابی از دکتر ناصر انتقاع را در خاطر دارم که به قدمت نمادِ شیروخورشید پرداخته است.

ما از شیر و خورشید یک بار به عنوان نمادی ایرانی صحبت می‌کنیم که در این بحث مناقشه نیست و یک بار به عنوان نمادی روی پرچم؛ پرچم شیروخورشید. دربرابر پرچم شیروخورشید پرچمی وجود دارد که الان در جهان رسمیت دارد. اگر موافق باشید این ها را از هم تفکیک کنیم؟
اگر یادتان باشد من گفتم پرچم ملی ما. یعنی چیزی که ملیت ما را نشان می‌دهد. نژاد ما را نشان می‌دهد از خیلی قدیم. فرهنگ ما بسیار غنی است. در گینس خواندم که اولین کشور که توانست به 44 درصد کل دنیا حکومت کند ایران بوده. پرسپولیس تنها قصر باستانی و بزرگ دنیا است که بدون استفاده از برده ساخته شده است و در حالی که ساخت دیوار چین و خیلی جاهای دیگر توسط برده‌ها بوده است. ولی در ایران نداشتیم و در فرهنگ ما نبوده است و به آن افتخار می‌کنیم. پس شیر و خورشید را به خاطر آن عزیز می‌دانیم. ما پیرو نشانِ شیر و خورشید هستیم یعنی برایمان مهم است چون سابقه 7 هزار ساله دارد پس این می‌تواند پرچم ملی ما باشد.
پرچم جمهوری اسلامی را نمی‌پذیرم زیرا منِ ایرانی نمی‌توانم پرچمی را بپذیرم که روی آن واژه‌هایی به‌زبان بیگانه نوشته شده باشد و به‌علاوه درمیان آن نشانی باشد که یجای اینکه نشانگر فرهنگ دیرپای کشورمان باشد نشانی شبیه سیک‌های هندی باشد.

حالا یک سوال اساسی‌تر: اصلا چرا پرچم مهم است؟
پرچم وقتی سنبل جایی باشد نشان دهنده یک کشور است. حتی کشورهای خیلی کوچک بلافاصله بعد از شکل‌گیری برای خودشان یک هویت درست می‌کنند من در یکی از کشورهای کوچک دیدم نقش‌هایی از پرچم فرانسه در آن بود. پرسیدم این پرچم فرانسه است گفتند بله چون فرانسوی‌ها کمک کردند که ما مستقل بشویم و ما به خاطر قدردانی از آن‌ها این را نگه داشتیم. پرچم همیشه یک سنبل است و هویت را می‌رساند. طرفداران انگلیس همگی یک نشانه‌ای از این کشور را دارند و هویتی را از آن ها نشان می‌دهد.

نماد ملی چیزی است که وحدت می‌بخشد یعنی مجموعه ملت آن را قبول دارد. حالا وقتی که یک نماد که باید وحدت‌بخش باشد خودش سبب تفرقه می‌شود چگونه می‌توان آن را نماد ملی دانست؟
این درست جایی است که میهن‌پرستی را نشان می‌دهد وقتی که من میهن‌پرست باشم هیچ چیز نمی‌تواند اصلِ من را تغییر دهد. آنهایی که مخالف اصل میهن پرستی هستند می‌خواهند تفرقه بیاندازند. ما می‌توانیم جمهوریخواه باشیم ولی زیر پرچم شیر و خورشید باشیم. ما می‌توانیم «ایرانی مسلمان» باشیم و زیر پرچم شیر و خورشید بمانیم. اما اگر گفتیم «مسلمان ایرانی» اون موقع این را تغییر می‌دهیم چون دین در اولویت قرارداده شده. اگر به اصل وفادار نمانیم تضاد بوجود می‌آید، اختلافات جدید به وجود می‌آید. اینها ناخواسته به اصل و به ریشه خود می‌زنند. اگر که یک قشر فهمیده جامعه هستیم نباید بگذاریم که اصل از بین برود. به جایی داریم می‌رسیم که هر کس دارد پرچم خودش را می‌فروشد.

پرچم‌های مختلف با ملی‌گرایی و میهن‌دوستی تناقض ندارد! مثلا ما در کشورهای اروپایی و کانادا در کشورهایی که به هر حال به یک درجه‌ای از رشد در روابط دموکراتیک رسیده‌اند با هم تعامل می‌کنند خیلی جاها حتی شهرها و روستاهای کوچک هم پرچم خودشان را دارند و یک پرچم ملی هم دارند. دراین باره نظر شما چیست؟
همانطور که می‌دانیم این جا شهرداری ها حکومت هستند و ممکن است که برای خودشان علامت داشته باشند ولی پرچم ملی‌شان یکی است. من حرفم سر پرچم ملی است. مثلا استان کردستان می‌تواند نماد خود را بگذارد ولی زیر پرچم شیر و خورشید باشد. همانطور که این بحث درباره زبان است.

اتفاقا کردستان جزو متعهدترین استانها در بخش شیر و خورشید است...
میدانید که چرا؟ به این دلیل که ایران پایه‌گذارش کردهای ما هستند پارتها و مادها این‌ها پایه‌گذار هستند نمی‌شود که مخالف باشند. کردها و ترک‌ها نقش مهمی در ایران داشتند و اگر زمانی برسد من خود را یک کرد حساب می‌کنم چرا که برایم اهمیت زیادی دارند. همانطور که می‌گویید پرچم ملی فرق می‌کند با پرچم ایالتی و ولایتی من حرفم روی پرچم ملی است.
آقای دکتر بهروز شریف‌نایئنی از شما سپاسگزاریم