29مارس2017

09 آذر 1395 نوشته شده توسط 

«خاریجی اؤلکه لره کؤچ ائتسئیدیم، ایران دا گؤردویوم اؤنملی ایشلری گؤره بیلمزیدیم»

آیدین شافاق 188
بو دانیشیق تبریزده یاشایان ده یرلی موسیقی چی، اوستاد آشیق «چنگیز مهدی پور»لا، شنبه گونو 26 / دسامبر/ 2015ینجی ایلده آیدین شافاق ایچین آپاریلیب. بو دانیشیق اوزون و مفصل اولدوغو اوچون، آیدین شافاقین 182 –نجی سایی سیندان باشلاییب، بو سایی دا سونا چاتیب.
دانیشیق آپارانلار: ترانه ناظری، لیلی خاقانی
P34-N-1

یئددینجی و سون بؤلوم
اوستاد،دئدیینیز اوتوزدان آرتیق خاریجی اؤلکه لرده اولان کنسرتلرینیزدن استقبال نجور اولوب؟ فقط ایرانلی لار گلیب لر یوخسا او اؤلکه لرین اؤز وطنداشلاری دا وار ایدیلار؟
بعضی کنسرتلر وار دوولت تدبیری اولدوغو اوچون ایران طرفیندن دعوت اولونور؛ خاریجه لی ده گلیر آمما او قدر یوخ. بعضا ده کنسرتلریمیز اولور کی میثال اوچون چین ده هئچ ایرانلی یوخویدو هامیسی اورالیدی. یا ژاپن دا هئچ ایرانلی یوخویدو. کلمبیا دا کی کنسرتیمیزده ایرانلی چوخ آز یالنیز بئش آلتی نفرایدی. بیزه کلیسادا کنسرت قویموشدولار 1500 نفر آدام گلمیشدی، هامیسی دا موسیقی طلبه لری ایدی. چوخ یئره گئتمیشیک ایرانلی چوخ آز اولوب. هلندده دورت گون کنسرتیمیز واریدی، هر گون 500 نفر وهئچ ایرانلی یوخویدو. اکثر یئرلرده خاریجی تاماشاچیلار چوخ اولوب. بعضی برنامه لرده ده بیزی آذربایجانلی لار دعوت ائلییبلر؛ مثلا سوئدده آذربایجانلی لار اؤزلری اوچون برنامه قویموشدولار؛ اوردا خاریجه لی آز ایدی. باکی دا و ترکیه ده اکثرا اورانین اؤز آداملاری اولوبلار.
تبریزده بیر ایجرا واریدی «اوزان موسیقی قوروپو» آدیندا، کوراوغلو مووضوعوندا، سیزین قوروپوزون اعضاسی اوردایدی؛ آمما سیز یوخویدوز. اونلار دالغا قوروپوینان بیر دیلر؟
او قوروپون رهبری «فرمان فرضی» منیم طلبه م ایدی. آشیق محبوب بیزیم قوروپدا اولمادیغی اوچون، منیم ایسته ییمین اساسیندا او کنسئرتی قویدولار. اونلاریندا چوخو دالغا قوروپونون عوضوولری ایدی. ریتم یا پرکاشن چالان مهران ایدی، ساز چالان روشن ایدی، اوخویانلار آشیق محبوب و نوروز ایدی. اونلارین ایکی گئجه کنسئرتلری اولدو. بیر گئجه سی اورمودا سرطانلی اوشاقلار ایچین کنسرته مندن سؤز آلمیشدیلار. صاباحیسی دا چون تهران دا 60 اؤلکه نین سفیرلرینه بیر مراسیم قویموشلار، بو سبب دن او ایکی گونو تبریزده اولا بیلمدیم.
بو موددت ده دالغا قوروپو چوخ اوغورلار الده ائده بیلیب، اونون باره¬سینده ایستر اؤلکه داخیلینده، ایستر باشقا اؤلکه لرده چوخ موباحیثه لر اولوب، آیری اؤلکه لرده ایشلریمیزه گؤره، موسیقیمیزه گؤره چوخ گؤزل دانیشیقلار اولوب. من بو قوروپون گؤردویو ایشلر و قویدوغو تاثیرلر باره سینده سیزه بیر قیسّا بیلگی وئرمیشم. میثال اولاراق دالغا قوروپونون تاثیرینده باکی دا نئچه آشیق قوروپو یارانیب. اون اون بش گون اؤنجه «محرم قاسیملو»ایله تلفون دا دانیشیردیق و او دئییردی: «دالغا قوروپو بئله بیرایش گؤروب کی اونون یولو گئتدیکجه داوام ائدجک، دالغا قوروپو چوخالیر، بو سیزین چکدییینیز زحمت لریزین تاثیریندندی». منده ایشلرین بئله گئتمه سینه چوخ سئوینیرم و اینانیرام کی بیزیم میللتیمیزه عایید اولان و هیچ کیمسه نین ایدیعاسی اولا بیلمیین، آشیق موسیقی¬میز دونیادا، گئت-گئده اؤزونه یئر آچا بیلیر.
آمما چوخ تاسف کی بیزیم خالقیمیز اؤز موسیقی سینی هله اولدوغو کیمی تانییا بیلمه ییب. بیزسئرچه نی بزه ییب بولبول یئرینه ساتدیقلاری بیر زامان دا یاشیییریق. بیزیم بو گؤزللیک ده موسیقی میزی خالقیمیزا تانیتدیرماقا رسانه میز، او جومله د ن رادیو تلویزیونوموز اولماییب. باکی دادا کی آشیق صنعتی اوتوز قیرخ ایلدیرکی گئت گئده گئرییه دوغرو حرکتده دیر. چونکو اونا علمی باخیلماییب، هله ده چایخانا مدنییتی اونا حاکیم دی. چوخ حئییف کی اؤز خالقیمیزین ایچینده ده بو صنعته باخیشلار چوخ پیس اولوبدو و بو جهتدن میللت بو موسیقیدن فاصله توتوب. اینانین چوخ سؤزلر ائشیتمیشم. بیر دوستوم منه دئییردی: «سیزین بو ایشینیزی ائشیدنده منه چوخ گولملی گلیردی. سی دی نیزی آلمیشدیم قویموشدوم قالیردی هیچ قولاخدا آسمیردیم. بیر گون موسیقینیزی ائشیتدیم گؤردوم اوندا بیر شیئی لر وار. یاواش یاواش قولاغ آسدیم. ایندی ائله اولوب کی من دالغا قوروپوندان باشقا آیری موسیقی یه قولاغ آسا بیلمیرم!»
P34-N-2

سون سؤالیم اولاراق، کانادایا گلن زامان مونترال دا کنسرت قویموشسونوز. خاریجی اؤلکه لره کؤچمک قصدینیز وارمی؟
تورونتودا دورد برنامه میز اولدو. مونترال دا بیر گون آذربایجانلی لار توتموشدولار. دورد آی کانادا دایدیم و چوخون تورنتودا قالدیم. ایکی دفعه مونترالا گلمیشم بیرینده اوچ دورد گون، بیرینده اون گون قالمیشام. اون گون ده ونکوور ده اولموشام. کنسرت لریمیز ونکوورده، تورونتودا، بیرگونده مونترالدا اولوب.
او زامان کانادایا گلنده نظریم اوردا قالماق ایدی؛ آمما قالمادیم. ایندی چوخ سئوینیرم قالمامیشام. چون اوندان سونرا بوردا چوخ بؤیوک ایشلر گؤردوک. کیتاب لاری یازدیم، دالغا قوروپونو تاثیر قویان یئره یئتیردیم؛ شاید اؤزومه یا اوشاقلاریما یاخجی اولئیدی، آمما بوردا گؤردویوم ایشلری اوردا گؤره بیلمزدیم.
البته بیزیم شرایطیمیزه گؤره حتی آمئریکایادا گئتمک ایسته سئیدیم چوخ راحات گئده بیلردیم. هونرمندلره اقامت وئرمه شرایطلری راحاتدی. آمما داها بوردا موسیقی مکتبی آچمیشام. حقیقت بودور کی گئتمک راحات دی. دولت ائله ایسته ییر بیزیم کیمی آداملار چیخیب گئتسینلر؛ آمما او زامان تبریزده داها هئچ کیمسه قالمیر. دئییرم بوردا هله الیمدن بیر ایشلر گلیر اونو ائلییم. احساس ائله ییرم ایندی تبریزده بو گونکو شرایط ده قالیب خدمت ائتمک چوخ اؤنملیدی. بیلمیرم... شاید ده بیز بیر آز چوخ مسئولییت احساس ائدیریک، شاید ده هئچ اوجور دئییل...!
اوستاد بیز بیلیریز سیزین باشینیز چوخ چوخ شولوغ دی، بونا راغمن، بو وقتی بیزه وئردییینیز ایچین سیزدن چوخ تشکور ائدیریک.
قیش گلدی...
شاعیر: علی شهودی
قیش گلدی گینه شاختا سیریخ هریانا چکدی/ بوزدا سوزالان گول چیچگی یان یانا گئتدی
کهلیگ هاواسی کند اوشاغین کؤشنه چکدی / قیبراقدا آتین میندی داغا جیرانا گئتدی
قیش گلدی گینه توی بساطین قوردولا کتده / گولگز قاسیما، گولصبادا سلمانا گئتدی
قیش گلدی گینه دَیدی سویوق اهل وعیاله / یارانه و ماهانه داوا درمانا گئتدی
قیش گلدی گازول دوندی سو دوندی هاوا دوندی/ شاختا شوتونا نم نئچه یوز گولخانا گئتدی
زویدی کلعلی دَیدی یئره اومباسی چیخدی / فریاد وفغانی یازیغین هریانا گئتدی
باخ! چیخدی سینیخچی قاپیسی لولووا سیندان / از بس کی ایاقلار زویوب نـودانا گئتدی
هی سؤیله دیلر احتیاطی وئرمیون الدن / آشدی گینه ده چوخلی ماشین یرقانا گئتدی
مین یول دئدیلر قار یاغیر اوغلان چؤله چیخما / زنجیرسیز، آغا گردنه حیـرانا گئتدی
باخسان آغانین یوخ تایی الحق دلی لیگده / وار ایفتیخاری مئیدانی بیر فرمانا گئتدی
یوللار شیره بوزدی، گازا باسماخطری وار! / باش وئردی کؤنز اوغلی کؤنز شیـطانا گئتدی
گؤردوم دونن اعلامیه سین باشدا یازیبلار / افسوس! الیمیزدن بیزیم اوبیردانا گئتدی
باخ! گؤرنه گئدیر ایسکی پیام دا، سِئوِر اوغلان / تنبل ده قاری داغدا گؤروب یـورقانا گئتدی
قوخدی کورویه قار، دییه لر قار کورویندی / ییخدی ده ده نین دام دووارین زیندانا گئتدی
بو شاختادا وار چوخلی شرافتلی آدام کی / زحمتله چؤرک تاپماق اوچون مئیدانا گئتدی
قیشدا سوواراندا داواری گئتدی قویون یاد / مال بیر یانا گئتدیکجه ایمان مین یانا گئتدی
افسوس! قدیم دب لریمیز اوُلدی فراموش / هیهات! قوشولدی هامیسی دستانا گئتدی
نه تندیر اسر قالدی نه کورسو تووو، الدن / باشدان دیبه اولدی هامیسی ویرانا، گئتدی
گاز یاخچی دی آمما گینه ائولرده گؤرورسن / سس سیز بوغولوب چوخلاری قبریستانا گئتدی
ایستیردی سویوق دیمه، منی سالسین ایاقدان / چوخ گلدی قره قورخی منه خورتانا گئتدی
ایشدیم او قدر دمنمه لی، چیخدی جانیمدان / کوُر پشمان اولـوب گلدی الیمدن جانا، گئتدی
یای وارهله قیش واردی چوخ ایش واردی برادر / فیکر ائیلمه ایشلر دوزلیب میزانا گئتدی
قیش گلدی گینه پخله ساتانلار ایشه دوشدی / چوخلاری بو یولدان قازانیب آلمانا گئتدی
جئیران داغینا چیخدی گینه قیمت ارزاق / میلّت گینه ده دوز یولونی یان یانا گئتدی
اینصافسیز آدام اولدی کؤمور تک اوزی قاره / اینصافی اولان محکمه ی ویجدانا گئتدی
تبریزده دونن یازدی بو اشعاری «شهودی» / امواجه سوار اولدی بویون تهرانا گئتدی