22فوریه2017

03 آذر 1395 نوشته شده توسط 

اوستاد چنگیز: «آشیق موسیقی سینده موختلیف موسیقی ژانرلارینی دا ایفا ائتمک اولار»

آیدین شافاق 187

بو دانیشیق تبریزده یاشایان ده یرلی موسیقی چی، اوستاد آشیق «چنگیز مهدی پور»لا، شنبه گونو 26 / دسامبر/ 2015 -ینجی ایلده آیدین شافاق ایچین آپاریلیب. بو دانیشیق اوزون و مفصل اولدوغو اوچون، آیدین شافاقین 182-نجی سایی سیندان باشلانیب و نئچه سایی یا قدر سوره جکدیر.
دانیشیق آپارانلار: ترانه ناظری، لیلی خاقانی
P34-N-1-7jpg
بو موصاحیبه گلن سایی یا قدر سورجکدیر
آلتینجی بؤلوم:
اؤلکه میزده فاصیله توتموش جوان نسلینی، آشیق موسیقی سیله باریشدیرماغینیز، سیزین کنسرتلرینیزدن گؤرونور. بو بؤیوک و موهم بیر حرکت دی؛ بونو نه جور باشارا بیلدینیز؟
من 1375شمسی (1996میلادی) ایلینده کانادادایدیم. دورد آی اوردا قالدیم. اوردا بیر آشیق هاواسینی تنظیم ‌ائله‌دیم، بیلیردیم بو قطعه ایلک دفعه‌دیر‌کی آشیق موسیقی‌سینده آرانژمان(تنظیم) اولور. بیلیرسینیزکی آشیق موحیطلرینده آشیقلار، موسیقی مجلیسلرینن توی مراسیمینی اداره ائتمه لری فرقلیدیر. میثال اولاراق اورمو ، بورچالی ، همدان آشیقلاری مراسیملرده تک ساز گئدیب اوخویارلار، بالابانچی اولماز، توووز، گده‌به‌ی، گنجه و...باشقا آشیقلاری بالابان، ساز و قاراداغ، شیروان، زنگان و... آشیقلاری بالابان، ساز، هم‌ده قاوال- آنسامبیل شکیلینده- بونلاردا هامیسی بیر یئرده اولسون ایفا ائدرلر. ایلک دفعه اولاراق آشیق موسیقی‌سین من آرانژمان ائلمه‌یی دوشوندوم. یعنی هر سازین اؤزونه شخصییت وئردیم، سازا، بالابانا و ریتمه هر بیریسینه مخصوص یئر آییردیم و ایکینجی سسین فاصیله‌لریندن یعنی اوچونجو، دوردونجو و بئشینجی و...باشقا سسلرین اینتئروالیندان (فاصیله‌لریندن) ایستیفاده ائله‌دیم . بو اولین دفعه ایدی کی آشیق موسیقی‌سینده بئله بیر ایش باش وئریردی. دالغا قوروپو یاراناندان سونرا خالقیمیز، ایلک دفعه اولاراق آشیق صنعتینده بئله بیر ایفالارلا و یا یئنی لیکلرله اوز-به- اوز اولوردو. یالنیز منیم مقصدیمده بو اثرلری ایفا ائلمک‌له بو صنعتی خالقیمیزا سئودیرمک وسازیمیزداکی تئکنیکی قابلییت لری اوزه چیخارماقدی.
بو موسیقی‌ده باشقا بیردئییشیکلیکده ائتمیشم. آشیق موسیقی‌سی دورت حیصّه‌دن عیبارتدیر. 1- لیریک (عاشقانه)، 2-ائپیک (حماسی)، 3-بزمی تویلاردا، 4- میستیکا(عرفانی). بو دورت حیصّه نین ان گوجلو قوللاری ائپیک و لیریک دن عیبارتدیر. کوراوغلودا ائپیک هاوالارینین ماهییتینده کی جنگآورلیک وار، قاوال بیر ریتم آلتی اولاراق تکلییینده یئترلی اولمادیغی اوچون، باشقا ریتم آلتلرین قوروپا آرتیریلماسینی دوشوندوم. چونکو قاوال بزمی موسیقی آلتی اولدوغو اوچون شاد هاوالاردا یاخشی آلینیر و ائپیک هاوالاردا جنگ‌آورلیک حیسّینی دوغرولدا بیلمه‌ییر. او اوزدن ناغارا، قوشاناغارا، دف، تنبک، دویول، طبیل، تومبا، کاخون، و پئرکاشئن ریتم آلتلرینی قوروپا آرتیرماقلا، آشیق موسیقی سینی سئونلرین ساییسینین داهادا آرتیریلماسینا سبب اولموشدور.

اوستاد کنسرت لرینیزده همیشه چوخ یوخاری رقم ده تاماشاچی وار، خصوصا تهراندا. فارسلاردا گلیرلر یوخسا تهران دا بو قدر تورک واردیر؟
بیزیم1387ده کی کنسرتیمیزده، تهراندا «تالار کشور»ده 3265 نفرلیک کنسئرت سالونوندا، ایکی گئجه لیک دالغا قوروپونون ساری گلین کنسئرتینده هر میللتدن، او جومله دن فارس، کورد، لر و... باشقالاری بیلیط آلیب گلمیشدیلر. هر زامانداکی کیمی بو کنسئرتده موشکول سوز اولمادی. دوققوز گون کنسرته قالان قوقنوس شیرکتینین صاحیبی کی دالغا قوروپونون مدیریتینی عهده‌سینه آلمیشدی، منه زنگ ووروب دئدی، سیزین مجوزینیز ایمضالانمیر. بیزده مرندین اطرافیندا بیر باغدا مشق ائلیردیک. همن گئجه تهرانا یوللاندیم و اوردا دا چوخ چالیشاندان سونرا وزیره مکتوب یازمالی اولدوم و چوخ چتینلیکله یاخیندان گؤروشدوک. دئدیم آخی بیز بیرائله زحمت چکمیشیک، سالن توتموشوق، پول وئرمیشیک، نئجه اولار اون گون قالان بئله اولسون؟ وزیر منی تانییردی. تبریز سفرینده «خانه فرهنگ»ده منیم ایفامی یاخیندان گؤردویو اوچون، منیم مکتوبومون آلتینیدا دستورونو یازدی گتیردیم موسیقی مرکزینه در حال اجازه وئردیلر. بیز قالان ایشلریده، او جومله‌د‌ن پوستر، بنر، چاپ و... باشقالارینی دورت گونون ایچینده تاماملادیق، آنجاق تبلیغه و یا بیلیطین ساتیشینا آلتی گون وقت قالدی. بو آلتی گونده دالغا قوروپو اورا، 6000 نفردن چوخ موسیقی سئون اینسان توپلایا بیلدی. اینانین کنسرتین مودورو دئییردی سیزین قالان بلیطلرینیزین یعنی ساتیشا گئتمه‌ین بلیط‌لرینیزین ساییسی اوستاد شجریانین قالان بلیط‌لریندن چوخ آزایدی. بو آز تبلیغاتینان بئله بیر قارشیلانما آلتی گونون ایچنده بؤیوک اوغور دئمکدیر. 1393-جو ایلین اسفند آیینین ایکیسینده تهراندا تالار کشور سالونوندا بیر گئجه لیک کنسرتیمیزده ده ؛ بوش یئریمیز قالمادی. همن کنسرته تماشاچیلارین دئدیکلرینه گؤره ائرمنی لرده گلمیشدیرلر. دوغروسو، موسیقی گوجلو اولاندا فرق ائتمز هامی گلر. بئله دییه بیلرم کی ایندی ایراندا دالغا قوروپو مملکتین بیرینجی درجه لی قوروپلاریندان بیری ساییلیر. یانی بئش دانا بیرینجی درجه لی قوروپ اولسا، اونلارین بیریده دالغا قوروپودور. البته بو ده یرلندیرمه نئچه ایل بوندان اؤنجه دوولت سویه سینده موسیقی اوزمانلارینین(متخصص لرینین) طرفیندن اولونوب.

کنسرت لرینیزده سیز فقط آذربایجان سازلاریندان استفاده ائلییب سینیز، یوخسا ایران سازلاری و آیری اؤلکه لرین سازلاریندان دا فایدالانیرسینیز؟
اؤنجه قئید ائتدیییم کیمی، پرکاشن موسیقی آلتیلریندن مثلا اسپانیولی کاخن، کوزه و ایرانین ضربی آلتلریندن، دف و تنبک دن ده استفاده ائله‌میشیک. میثال اولاراق گئچن ایل بیر قطعه‌ده کی بسته‌سی اؤزومدن ایدی تنبک دن استفاده ائلدیم؛ چونکو موسیقی‌نین روحو اونو طلب ائدیردی. بیلدییینیز کیمی، دف، قاوالین بؤیوک سازیدی و اونو کوردلر ایفا ائدرلر. من اونون سسین بیَنیرم و اونون سسی‌ده موسیقی میزه چوخ اویغوندور. بعضی موسیقی لریمیزده او جومله دن ائپیک هاوالاردا یاخشی آلینیر. اوچ – دورد ایل اولارکی قوروپا ویولون‌سل موسیقی آلتینی ده آرتیرمیشام. منیم شخصی دوشونجه‌مه گؤره اؤنجه آشیق موسیقی سی ایله ایلگیلی سازلار اؤز ایشین گؤرسونلر، تانینسینلار، اوندان سونرا باشقا هر هانسی بیر موسیقی آلتینی آرتیرماق اولار. هله لیک منیم مقصدیم بودور کی اؤنجه اؤزوموزون آشیق موسیقی سینده اولان، ساز، آنا ساز، تاوار ساز، جوره ساز، بالابان، باس بالابان، قاوال کیمی آلت لریمیز، یئرینه اوتورانا و تانینانا قدر استفاده اولونسون.
P34-N-2
محبوب خلیلی
P34-N-3--4
 ودود مؤذن
 
P34-N-4--2
علی نوروزی
P34-N-5--1
 بهنام ملکی
س18- قوروپ دا محبوب خلیلی، ودود مؤذن، علی نوروزی، بهنام ملکی و... کیمی اوخویانلارینیز وار. گؤرونور بونلارین هئچ بیریسی بیر سبک ده اوخومورلار بو نه جور اولور؟
آشیق صنعتینین چئشیدلی ژانرلارینا باخاراق و بو صنعتده چیخیش ائدن اوخویانلارین سس تئلی، بوغاز گئنیشلییی توناژ و واکال آنلاییشینا گؤره فرقلی چیخیش ائتمه‌لری طبیعی‌دیر. تام ترسینه، بئله اولماسایدی، ایفاچیلارین تک یونلو ایفاسی دینله‌یی‌جینی یورقون دوروما دوشورردی. بو باخیمدان اونلارین فرقلی ایفاسی بو صنعتین گئنیش ساحه‌سیندن بحث ائدیر. بوتون بو فرقلر معاصیر بسته‌کاردان و موسیقی متخصّیصیندن یئنی و داها فرقلی بدیعی یارادجیلیق طلب ائدیر و من همین اساسدا خواننده‌لریمین ایفا طرزینه گؤره هاوالاردا و قالیبلرده زامانیمیزا اویغون یئنی‌لیک یاراتما فیکرینده ایدیم. ایندیه قدر چوخلاری دالغا قوروپوندا خواننده کیمی ایشتیراک ائتمیشلر. جعفر احمدی، آشیق محمد فرزانگان، آشیق احمد حمیدی، آشیق ابوالفضل قلی زاده، بونلارین ایچینده ایلک اؤنجه اوخویان آشیق نوروز چمنی و اوندان سونرا آشیق محبوب اولوب. بونلارین کناریندا موسیقی‌میزین باشقا ژانرلارینیدا، او جومله دن موغام، خالق ماهنیلاری، تصنیف، اوپئرا، آشیق صنعتیله و یا بو ژانرلاری سئونلری بیر- بیری ایله باریشدیرماق مقصدیله، علی نوروزی، جعفر احمدی، بهنام ملکی و بونلارین قاتیلمالاری، قوروپو سئونلرین آرتیریلماسینادا سبب اولموشدور. بونلاری بو نوع موسیقی ژانرلاریلا بیر باریشیق اولسون دییه گتیردیم. ایسته ییرم گؤرونسون کی آشیق موسیقی سینده بونلاری دا ایفا ائتمک و اوخوماق دا اولار و خالق دا سئور، اصلینده مقصد بودور. اوستاد «ودود موذن»ین اوزونون قوروپو وار. دالغا قوروپونا قوناق کیمی دعوت اولونور. میثال اوچون گئچن ایل اوستاد عالیم قاسم‌اف اؤزو بیزیمله یعنی دالغا قوروپویلا بیر یئرده کنسرت وئرمه‌یی طلب ائله دی و بیر نئچه هاوانیدا مشق ائله مک اوچون سئچیب اؤزویله آپاردی .من اؤزوم ده ایسترم کی باشقا اؤلکه لرین موسیقی چیلری ایله بیرلیکده تلفیقی و یا ترکیبی ایشلر گؤرم؛ بونلار مدنی بیر حرکتدی و بونون کیمی ایشلر بوتون دونیا خالقلارینی بیر- بیرینه یاخینلادیب، فاصله لری آزالتماقلا انسانلاری بیر بیرینه قوووشدورا بیلر. بیز بو مقصد ایله بو ایشلری گؤرموشوک و گؤروروک.
بو موصاحیبه نین سونونو گلن سایی دا اوخویون.