20نوامبر2017

12 آبان 1395 نوشته شده توسط 

سوفی کال و روایت زندگی خصوصی

پریسا کوکلان
P26-1-sophie-calle
«سوفی کال» Sophie Calle در تاریخ 9 اکتبر 1953 در شهر پاریس پای به جهان گذاشته، در حال حاضر 63 سال دارد. این زن هنرمند از سنین جوانی در زمینه‌ی هنرهای زیبا، عکاسی، نویسندگی و کارگردانی فعالیت دارد. کارهای او به خاطر جسارتش در نشان‌دادن تمام لحظات زندگی مشهور هستند. این هنرمند از هرگونه مدیومی ازجمله عکس، کتاب، ویدئو، فیلم و پرفورمانس در ارائه‌ی کارهایش استفاده می‌کند. در سال 2003 نمایشگاهی از مجموعه‌ی آثار او با نگاهی کلی به فعالیت‌های هنری این هنرمند، با عنوان «مرا دیده‌ای» M'as-tu-vue در مرکز ژرژ پمپیدو در پاریس به نمایش درآمد. به گفته‌ی «کریستین ماسل» دبیر برگزاری این نمایشگاه، آثار «سوفی کال» قصه‌های واقعی را با فیلم، عکس و اتوبیوگرافی روایت می‌کنند.

P26-2-sophie-calle
«سوفی کال» کارش را با عکاسی در خیابان، از افراد ناشناس در خیابان‌های پاریس شروع کرده، با این کار سعی داشته تا به زندگی خصوصی و داستان زندگی هر کس رخنه کند و آن را به تصویر بکشد. او در سال 1979، پروژه‌ی خواب‌آلوده‌ها Les dormeurs را اجرا می‌کند. ایده‌ی اصلی این پروژه زمانی به ذهنش خطور می‌کند که دوستش به او می‌گوید که وقتی پس از او به رخت‌خواب می‌رود، گرمای ملحفه‌ها را از دمای بدن او راحس می‌کند. برای اجرای این پروژه او به مدت هشت روز از دوستانش یا کسانی که نمی‌شناخته، دعوت می‌کند تا در تخت‌خواب او استراحت کرده و بخوابند تا «کال» بتواند هر یک ساعت از آن‌ها عکاسی کند. او پس از گرفتن این عکس‌ها، آن‌ها را آنالیز و با سوژه‌هایش در این مورد مصاحبه می‌کند. «سوفی» هر کدام از این عکس‌ها را با متنی کوچک جهت توضیح یا تکمیل تصاویر همراه کرده است. همراهی عکس و تصویر جنبه‌ی روایی تصاویر را تقویت می‌کند و سبب می‌شود که برخی از منتقدان این شیوه‌ی عکاسی در کارهای «سوفی کال» را نوعی تلفیق کلیشه و داستان بدانند و کارهای او را در دسته‌ی هنرهای روایت‌گر با ترکیبی از فتیشیسم قرار بدهند.

P26-3-sophie-calle
به نقل از au féminin، «سوفی کال» قصد دارد تا جایی که امکان دارد به فضای خصوصی سوژه‌هایش وارد شود. برای این کار او به هر کاری از جمله نظافت در هتل یا پرسه زدن در محله‌ی پیگال پاریس، محله‌ای بدنام در قلب شهر پاریس، دست می‌زند تا بتواند رد پای به جای مانده از زندگی داخلی انسان‌ها را درک کرده، آن‌ها را با دوربینش ثبت کند.
«کال» در سال 1986 مجموعه‌ی «نابینایان» Les aveugles را خلق می‌کند که در آن از نابینایان عکاسی کرده، از آن‌ها می‌خواهد تا زیبایی را برایش شرح دهند و براساس توصیف آن‌ها برای هر جواب تصویری را خلق می‌کند. او در هنگام نمایش آثار تصویری که برای جواب هر کس ثبت کرده، هم‌چون نمایی از دریا یا اتاقی زیبا با گیاه و پیانو، را در کنار پرتره‌ی فرد نابینا به نمایش درمی‌آورد. در این مجموعه نیز او در کنار هر عکس از متنی کوتاه، با استفاده از جواب هر نابینا یا برای توضیح کارش یاری می‌گیرد.
استفاده از المان‌‌های زبان‌شناسی، زبان، ادبیات و متن در کارهای «سوفی کال» همواره تکرار می‌شود و در این کار تا جایی پیش می‌رود که متن به جای همراهی تصویر قسمتی از آن می‌شود. این بدین معنی‌ست که نوشته نه تنها توضیحی برای کار که بخش جدانشدنی و از اجزاء تشکیل‌دهنده‌ی اثر می‌شود. در این باره می‌توان به اتوپرتره‌ای از این هنرمند اشاره کرد که در آن خود را جلوی دوربین قرار می‌دهد و نوشته‌ها را با استفاده از نور و سایه بر روی پوستش می‌اندازد.

P26-4-sophie-calle
«کال» به جای استفاده از نمادها و نشانه‌ها در تجسم یک اثر، آن را شرح می‌دهد و این توضیح را آن‌چنان به کار نزدیک می‌کند که قسمتی از اثر می‌شود. گویی با این کار هیچ ابهامی برای بیننده به جای نمی‌گذارد و تماشاگر احساس می‌کند که هنرمند در کنارش ایستاده و در حال توضیح دادن کارش است. بعضی از کارشناسان معتقدند که او با این کار فهمیدن کارش را ساده می‌کند. «سوفی کال» زندگی خصوصی خود را در معرض دید همگان می‌گذارد و از مردم می‌خواهد که به آن وارد شوند. بسیاری از مفسران کار او، این زندگی خصوصی را دقیقاً کار اصلی این هنرمند می‌دانند و اعتقاد دارند که آثار او سخن گفتن از خود، نشان دادن و به نمایش درآوردن زندگی اوست. به محض این‌که «کال» کاری را نمایش می‌دهد گویی خود را نمایش داده است. داستان زندگی این هنرمند، داستان زندگی همه‌ی تماشاگران کارهای او نیز هست.