22نوامبر2017

17 شهریور 1395 نوشته شده توسط 

معرفی ورزش واترپلو

P54-WaterPolo
مژگان رجبی

واترپلو ورزشی توپی-آبی است که به دلیل نوع منحصربه‌فردش به استقامت زیادی نیاز دارد. در واقع واترپلو را می‌شود به هندبال درون استخر تشبیه کرد. با این توضیح، تکنیک و استقامت بالای بازیکنان را می‌توان به‌خوبی مشاهده کرد. با وجود اینکه شناگران واترپلو از سرعت بالایی نیز برخودارند، ولی عموما شناگران قدرتی محسوب می‌شوند.
دلیل نام‌گذاری واترپلو شباهت نسخه اولیه آن به بازی چوگان یا Polo بود. چرا که واترپلو در بدو تولد به صورت دیگری اجرا می‌شد که در آن بازیکنان بر روی بشکه‌های چوبی شناور در آب سوار می‌شدند و با چوبی پتک مانند به توپی که از مثانه خوک درست شده بود ضربه می‌زدند و این حالت، بازی چوگان را در ذهن تداعی می‌نمود. از آنجا که مثانه خوک در مقابل ضربات به خوبی مقاومت نمی‌کرد بعدها آن را با توپ‌های پلاستیکی جایگزین نمودند. بنا به ادعای سازمان واترپلوی کانادا، اولین‌بار واترپلو به این شکل در هند و به‌وسیله سربازان انگلیسی با الهام از چوگان به وجود آمد و سپس به اروپا راه یافت. در واقع می‌توان این واقعه را اولین پیوند موفقیت‌آمیز بازی‌های توپی و آبی قلمداد نمود.
با اینکه واترپلو ورزش سختی است؛ اما در ابتدا، از این هم سخت‌تر و تا حدودی خشن بود. تقریبا می‌توان گفت واترپلو در قرن نوزدهم به‌وسیله فردی اسکاتلندی به نام ویلیام ویلسون برای اولین‌بار به شکل کنونی و با نام فوتبال آبی ابداع شد که در آن ورزش‌های خشن و پر برخوردی مانند راگبی، کشتی و فوتبال آمریکایی در محیط استخر در یکدیگر آمیخته شدند. اولین بازی ثبت‌شده در این رشته ورزشی در سواحل رودخانه Dee در آبردین اسکاتلند با همان شکل خشن و ابتدایی انجام شد.
برای اینکه از میزان درگیری فیزیکی واترپلو کاسته شود، فردی به نام هارولد ریدر در نیویورک برای اولین‌بار در سال 1879 قوانین ابتدایی آن را به شکل آمریکایی تدوین کرد. به موازات آن در اروپا نیز حرکت‌هایی برای تکامل و تغییر این ورزش آغاز شد. به طوری که به گفته برخی منابع در سال 1885 (و به گفته انجمن واترپلوی کانادا در سال 1870)، انجمن شنای بریتانیا به طور رسمی از این بازی استقبال کرد و قوانینی را با توجه به قوانین ویلسون برای آن تعیین نمود. با وجود اینکه این رشته ورزشی به المپیک نیز راه یافت ولی با این حال، سایر ملت‌ها قوانین تدوین‌شده تا آن زمان را تا تاسیس فدراسیون بین‌المللی واترپلو در سال 1927، به رسمیت نمی‌شناختند و پس از آن بود که قوانین این رشته به صورت عمومی مورد قبول سایر کشورها قرار گرفت.
عمر رسمی واترپلو به بیش از صد سال می‌رسد. ورزش واترپلو برای اولین‌بار در المپیک 1900 پاریس در جمع بازی‌ها قرار گرفت و پس از آن در المپیک 2000 سیدنی، صدمین سالگرد تولدش را تجربه کرد. در سپتامبر سال 1997، کمیته بین‌المللی المپیک اجازه داد تا بانوان نیز از سال 2000 به بعد تیم‌های کشورهایشان را نمایندگی کنند و تا قبل از آن، این ورزش در المپیک مختص مردان بود. تعداد تیم‌های شرکت کننده در بازی‌های المپیک از هفت تیم در سال 1900 به بیست تیم در سال 2016 افزایش یافته است. در طول تاریخچه حضور این ورزش در جمع بازی‌های المپیک، مجارستان بین سال‌های 1928 تا 1980 بر قلمروی واترپلو حکمفرمانی می‌کرد و بازیکنان مجارستانی تا کنون و پس از برگزاری 26 دوره از این بازی در المپیک، تقریبا در تمام دوره‌ها مقام آوردند و به‌علاوه توانسته‌اند 7 مدال طلا را از آن خود کنند و پرافتخار‌ترین تیم واترپلوی جهان باشند.

P-54--lesiones-waterpolo
واترپلو به صورت‌های متفاوتی در اروپا و ایالات متحده تکامل یافت اما نوع اروپایی آن به دلیل ملایم‌تربودن به‌عنوان مبنا قرار داده شد و قوانین بین‌المللی از آن الگو گرفت. در این بازی دو تیم متشکل از هفت بازیکن اصلی و شش بازیکن ذخیره در مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند که در چهار بازه زمانی هشت‌دقیقه‌ای به رقابت خواهند پرداخت و در طول بازی باید تا حد توان توپ را وارد دروازه‌های سه‌متری حریف کنند. در ابتدای شکل‌گیری این بازی، ورزشکاران حق نداشتند پس از ورود توپ در استخر، آن را بلند کنند و باید به زحمت آن را بر روی سطح آب به سمت جلو هل می‌دادند. اما بازیکنان پس از تدوین قوانین سال 1928 حق داشتند dry pass کنند یعنی توپ را از سطح آب بلند کرده و از روی سر حریفان به سمت یکدیگر پرتاب کنند که این خود انقلابی در این ورزش محسوب می‌شود چرا که امروزه واترپلو سرعت و جذابیت خود را مدیون همین قانون است. به‌علاوه شنای کرال در ابتدا در این بازی و توسط اسکاتلندی‌ها بیشتر مورد استفاده قرار گرفت زیرا به بازیکن این امکان را می‌داد تا دست خود را به صورت کامل از آب بیرون بیاورد و این امر باعث می‌شد وی کنترل بهتری روی توپ شناور در آب داشته باشد.
در سال 1907 واترپلو برای اولین‌بار در کانادا در کلوپ ملی قهرمانان یا NCC به‌عنوان یک رشته ورزشی برای مردان بزرگسال شناخته و سالگرد صدمین سال آن نیز در ژوئن 2007 در شهر کلگری برگزار شد. اولین تیم ملی نوجوانان مرد در سال 1927 و اولین تیم نوجوانان زن در سال 1985 شکل گرفت. تا اوایل دهه هفتاد، سازمانی با عنوان سازمان ملی واترپلوی کانادا وجود نداشت و مسابقات قهرمانی به شکل خانگی در مونترال و همیلتون برگزار می‌شد. اولین رئیس سازمان ملی واترپلوی کانادا پس از شکل گیری، فردی از مونترال با نام فرانک مدک بود و همچنین اولین دوره مسابقات ملی کانادا در سال 1964 با شرکت تیم‌های ونکوور، کلگری، منیتوبا، اونتاریو و کبک در دریاچه‌ای به نام گال در شهر گراونهارست برگزار شد که به دلیل تداخل با زمان تعطیلات و گذر قایق‌ها و توریست‌ها در دریاچه، بازی بر روی آب‌های نسبتا مواجی به انجام رسید.
به‌عنوان تاریخچه‌ای مختصر از دستاورد‌های تیم ملی واترپلوی ایران می‌توان گفت که این تیم با وجود شایستگی‌های فراوان، به غیر از قهرمانی در بازی‌های آسیایی 1974 تا کنون نتوانسته به مقام مهمی دست یابد و در سطح آسیا هفت بار به مقام‌های چهارم تا ششم نائل شد. در سطح بین‌المللی نیز دو بار در بازی‌های 1975 کلمبیا و 1998 استرالیا به مقام پانزدهم دست یافت. اما در جام‌های آسیایی توانست در سال‌های 2010، 2012 و 2013 به ترتیب نایب قهرمان، سوم و قهرمان این جام‌ها شود.

منابع:
کمیته بین‌المللی المپیک:
https://www.olympic.org/water-polo-equipment-and-history
https://www.olympic.org/water-polo
http://www.athleticscholarships.net/history-of-water-polo.htm
انجمن واترپلوی کانادا:
http://www.waterpolo.ca/history.aspx