24آوریل2017

28 بهمن 1394 نوشته شده توسط 

گلپر

بخش«خوانندگان» هفته متعلق به خوانندگان است. تنها محدودیت انتشار مطالب در این صفحه قوانین کاناداست. سلیقه سردبیر و دست‌اندرکاران هفته در انتشار مطالب در این بخش تاثیری ندارد

مهوش ندیمی
ما بچه‌ها ایام کودکی را در خانه نسبتاً بزرگی در خیابان حسن‌آباد طهران می‌گذراندیم. در آن زمان‌ها زندگی شهری فوق‌العاده ساده و خالی از تجملات و تجهیزات امروزی بود. در خانه‌ها آب لوله‌کشی نبود، در نتیجه آب گرم و سرد به آسانی در دسترس اهل خانه نبود و برای خانم‌های خانه مسئولیت پخت و پر و نگهداری و تمیز کردن از منزل و فرزندان بودند کار مشکلی بود. جاروبرقی و یا یخچال و فریزر نداشتیم، اجاق گاز یا برقی نبود، شوفاژ منزل و بخاری گازی و یا نفتی نبود. برای مصرف آب خانه حوض بزرگی داشتیم که در کنار آن تلمبه‌ای بود که برای ما بچه‌ها یک نوع تفریح بود که برویم لب حوض و از تلمبه سطل سطل آب بیاوریم برای مصرف پخت و پر و شستشو. برای آب خوردن هم آبی بود که می‌گفتند آب شاهی. بعد از ظهرها یک کالسکه‌چی می‌آمد درب خانه و «آب شاه» را که آب خوردنی بود از او می‌خریدیم و در ظرف‌های مخصوص نگه‌داری می‌کردیم. در تابستان‌ها هم همان‌طور که گفتم یخچال نداشتیم یخ می‌خریدیم، دو نوع یخ داشتیم، یخ طبیعی و یخ مصنوعی. یخ مصنوعی برای خوردن و یخ طبیعی برای نگهداری از مواد غذائی که این یخ را روی گوشت و یا شیر می‌گذاشتند که این مواد در گرمای تابستان فاسد نشود. به هر حال علم و تکنولوژی در همین نیم قرن گذشته ترقی و پیشرفت عجیبی کرده است.
آن روزها اغلب خانم‌های خانه برای انجام کارهای منزل کمک داشتند، مادر من هم خانمی داشت به اسم گلپر که به منزل می‌آمد و به او در انجام کارهای خانه کمک می‌کرد. گلپر خانمی بود فوق‌العاده ساده و درستکار و امانت‌دار. از امانت داری او همین را بگویم که یک روز مادر انگشتری‌اش را گم کرد و کمک ما بچه‌ها هم در پیدا کردن آن به نتیجه نرسید. تا این‌که روزی که گلپر به منزل آمد مادر اولین موضوعی را که با او مطرح کرد گم کردن انگشترش بود و از او خواست در موقع جارو کردن و یا تمیز کردن اطاق‌ها شاید موفق به پیدا کردن آن بشود. گلپر در حیاط خانه مشغول شستن رخت‌ها بود که یک مرتبه با دست‌های کف آلود فریادکنان خودش را به مادر رسانید خانم، خانم انگشرت را پیدا کردم. گویا مادر انگشترش را در جیب یکی از لباس‌هایش گذاشته بود و به کلی آن را فراموش کرده بود. منظورم به صداقت و امانت این خانم بود. او می‌توانست به راحتی این انگشتر را با خود از منزل خارج کند و با فروش آن شاید دردی از دردهای بی‌درمانش دوا شود.
البته مادرم از هیچ گونه کمکی به او مضایقه نمی‌کرد. و همیشه می‌دیدم که گلپر با بقچه‌ای زیر بغل و دستی پر و سیگاری گوشه لب از خانه خارج می‌شد. گلپر با تمام این صفات معنوی از زیبایی ظاهری هیچ بهره نداشت. شوهری معتاد داشت که می‌گفت همیشه گوشه اطاق زیر یک پتو خوابیده است. و این زن باید شب و روز کار می‌کرد که خرج اعتیاد او و خرج منزل را تامین کد. صاحب دختری شد که اسم او را اشرف گذاشت. از همان نوزادی گلپر اشرف را با خود به سر کار می‌آورد. اگر اشرف خواب بود که او را گوشه‌ی حیاط و یا اطاق بر آفتاب می‌خواباند و اگر بیدار بود او را با چادرش به کمر می‌بست و به کارهای خانه مشغول می‌شد.
گلپر از صبح زود که به منزل می‌آمد همین‌طور کار می‌کرد، اول رخت‌ها را می‌شست. طشت بزرگ مسی داشتیم که در تابستان و زمستان در حیاط خانه می‌گذاشت و لباس‌ها را می‌شست، نه تنها لباس‌ها، ملافه‌ها و گاهی پرده‌ها و برای زمستان هم که کرسی داشتیم که روی آن لحاف مخصوص کرسی را می‌گذاشتند و ملافه بزرگ آن لحاف را هم در همین طشت می‌شست.
روزی که گلپر در منزل بود سماور در تمام مدت روشن بود آب جوش می‌آمد و او برای شستن لباس‌ها و یا کارهای دیگر مصرف می‌کرد. هنگام شستن رخت‌ها به قول خودش دست آخر ملافه‌ها را در آبی که کمی به آن نیلی زده بود شست. نیل پورد آبی رنگی بود که با آب مخلوط می‌کردند و ملافه‌ها را با آن آبکشی می‌کردند. بعد از خشک شدن ملافه‌ها در آفتاب عطر و رنگ دلپذیری و عجیبی داشتند.
گلپر همینطور کار می‌کرد تنها استراحتی که می‌کرد این بود که بر آفتاب بنشیند، چایی بخورد و سیگاری دود کند، چنان پکی به سیگار می‌زد و دود آن را به هوا پرت می‌کرد که گویا تمام غم‌ها و مشکلاتش را به هوا دود می‌کند. عجب سیگاری می‌کشید. اینجا یاد خاطراتی افتادم، پدرم با فرانسوی‌ها تجارت داشت و هر از گاهی که برای انجام معامله طرف او به ایران و طهران می‌آمدند پدرم اگر آن‌ها را برای گردش به تجریش یا دربند می‌برد، ما را هم با خود می‌برد و ما بچه‌ها چقدر لذت می‌بردیم و احساس غرور می‌کردیم که با چند مرد فرانسوی که باید همین‌طور به زبان فرانسه صحبت می‌کردند در این خیابان‌ها قدم می‌زنیم. در ضمن این را بگویم که پدر به ما بچه‌ها اصلا زبان فرانسه را یاد نداد و حتی تشویق به یادگیری آن هم نکرد. می‌گفت زبان آینده دنیا انگلیسی است و حال می‌بینیم که چطور پیشگوئی او درست بود. در ضمن این گردش من متوجه شدم که این آقایان چقدر سیگار می‌کشند و ما چون در خانواده خود و یا فامیل و دوستانم نمی‌دیدم کسی سیگار بکشد با خود می‌گفتم عجب در مملکت این‌ها آدم‌های باسواد و تحصیلکرده سیگاری هستند و در کشور ما طبقه کارگر و محروم جامعه.
به هر حال بعد از جارو کردن و گردگیری اطاق‌ها اگر مادر در آشپزخانه کاری داشت به کمک مادر می‌آمد و علاوه بر این روز، اگر روزی مهمانی داشتیم این گلپر بود که به کمک مادر می‌آمد. تمام روز کار می‌کرد و تازه بعد از رفتن مهمان‌ها شروع می‌کرد به جارو کردن اطاق‌ها و شستن ظرف‌ها. دم‌دم‌های صبح می‌دیدم که گلپر با سیگاری گوشه لب و بقچه‌ای زیر بغل از منزل خارج می‌شود. در تابستان‌ها در حیاط منزل که تخت‌های چوبی گذاشته بودند، می‌خوابیدیم. این است که گاهی اوقات متوجه می‌شدیم که گلپر دارد می‌رود.
شوهر معتاد و بی کار او زنی دیگر گرفت. گویا این زن هم جوان بود و هم خوشگل ولی گلپر هیچ شکایتی نمی‌کرد. فقط می‌گفت نمی‌دانم چه کار می‌کند که صبح‌ها وقتی که به خانه می‌آید چیزهای حرامی با خودش می‌آورد. (منظورش سوسیس و کالباس بود) این شوهر معتاد و بی‌کار برای امرار معاش و مخارج اعتیادش این زن جوان را به خودفروشی وادار می‌کرد.
به هر حال این زن با آوردن همین چیزهای حرامی به منزل چنان محبت اشرف را به خود جلب کرد که وقتی اشرف عروسی کرد مادرش را به عروسی راه ندادند. ولی باز هم گلپر گله و شکایت نمی‌کرد. می‌گفت عیب ندارد من نباشم الهی که دخترم خوشبخت باشد. یک روز عکس عروسی اشرف را آورد که به ما نشان بدهد. تن این دختر کوچک را با لباس سفید، کلاه سفید، دستکش سفید و کیف سفید و بالاخره ماتیک قرمز آرایش کرده بودند. و همین‌طور که عکس را به ما نشان می‌داد می‌گفت: ببینید دخترم چقدر خوشگل شده. ببینید چه لباس قشنگی تنش کرده. الهی خوشبخت بشی مادر. الهی زنده باشی مادر.
سال‌ها از آن ایام می‌گذرد و با انقلاب اسلامی هر کس در گوشه‌ای ساکن شد و ارتباط ما هم با این زن صدیق و وفادار و پر کار قطع شد. حال نمی‌دانم او کجاست. و در کدام یک از عوالم الهی است. از خدا می‌خواهم هر کجا هست دست حق به مراهش باشد. 2016/ 14 January