11دسامبر2017

14 بهمن 1394 نوشته شده توسط 

نياز بمبارديه و هواپيمايی کشوری ايران به همديگر و چالش‌های پيش رو

P24.gettyimages-bombardier
ایمان صادق‌زاده
با برداشته شدن تحريم‌های بين‌المللی عليه برنامه اتمی ايران، بازار اين کشور به گزينه‌ای بسيار جذاب و مناسب برای صاحبان صنايع مختلف از جمله صنعت هوانوردی تبديل شده است. در هفته گذشته کنفرانس بين‌المللی هوا و فضا بعد ازحدود چهار دهه در هتل پارسيان تهران برگزار شد که در آن علاوه بر عباس آخوندی «وزير راه و ترابری» و علی عابدزاده «رئيس سازمان هواپيمايی کشوری» حدود چهارصد نفر از صاحبان صنايع هوانوردی دنيا از چهل و پنج کشور دنيا شرکت کردند. اکثر شرکت کنندگان از کارخانه‌های هواپيماسازی، خطوط هوايی و خدمات مالی برای شرکت‌های هواپيمايی بودند. اين افراد و شرکت‌ها به خوبی بازار هواپيمايی ايران را تحليل کرده و از نياز ايران به حدود پانصد هواپيما به خوبی آگاهی دارند. تا همين چند ماه پيش ايران به خاطر تحريم‌ها دنبال واسطه برای وارد کردن هواپيما و قطعات دست دوم از کشورهايی مثل اوکراين، روسيه و ترکيه بود اما امروز اين ايران هست که حق انتخابی گسترده را در پيشِ روی خود برای انتخاب نوع هواپيما برای خطوط هوايی خود می‌بيند. شرکت‌های بوئينگ، ايرباس، بمبارديه، امبرائر، آی.تی.ار، سوخو و غيره همگی سعی بر اين دارند تا نظر دولت ايران را به محصولات خود معطوف کنند زيرا همچنان که پيش‌تر گفته شد کشور ايران به حدود صد هواپيمای کوتاه برد و تقريباً چهارصد هواپيمای ميان برد و بلند برد احتياج دارد.
از آن‌جا که ايرانی‌ها در تاريخ معاصر هوانوردی خود بيش‌تر از هواپيماهايی مثل بوئينگ و ايرباس استفاده کرده‌اند تمايل مسئولين به خريد اين دو هواپيما از آمريکا و فرانسه هست. يکی از دلايل سفر رئيس جمهور ايران به فرانسه پس از ديدار از ايتاليا هم احتمالاً عقد قرارداد برای خريد و يا ليز حدود صد و شانزده هواپيمای ايرباس بيان شده است.
اما مسئله مهمی که وجود دارد اين است که دو غول هواپيماسازی ايرباس و بوئينگ هر کدام سفارش ساخت چند هزار هواپيما را از کشور‌های مختلف دنيا دريافت کرده‌اند و اگر ايران موفق به بستن قرارداد با هر يک از اين دو شرکت بشود بايد زمانی تا حدود هشت سال صبر کند تا هواپيما‌های سفارشی خود را تحويل بگيرند. اما با توجه به نياز فوری ايران به هواپيما به جهت استفاده از ناوگان فرسوده هواپيمايی کشوری با ميانگين سن حدود بيست و شش سال اين سؤال مطرح می‌شود که چه گزينه‌های ديگری در پيش روی ايران قرار دارد. به نظر نويسنده ايران از دو روش ديگر می‌تواند برای حل مسئله نياز فوری به نوسازی ناوگان هواپيمايی استفاده کند. گزينه اول ليز کردن هواپيماهای ايرباس و بوئينگ با محدوده سنی تقريباً ده سال از شرکت‌های ليزينگ و خطوط هوايی است و گزينه دوم خريد هواپيماهايی از بمبارديه کانادا و يا ساير کمپانی‌های هواپيماسازی مثل امبرائر برزيل و يا سوخوی روسیه.
از آن‌جا که مردم ايران ذهنيت خوبی نسبت به محصولات هوايی روسی ندارند افکار عمومی می‌توانند شرکت‌های هوايی را تحت فشار برای نخريدن هواپيما‌های روسی بگذارند. هواپيماهايی مثل سوپر سوخو 100 از روسيه و آنتونوف 148 و 158از اوکراين گنجايش مناسب برای پرواز‌های داخلی ايران را دارند. محصولات امبرائر برزيل هم از کيفيت خوبی برخوردار هستند، هواپيماهايی مانند امبرائر ای-175، ای-190 و ای-195. همچنين جت‌های منطقه‌ای امبرار هم را بسته به نياز ظرفيت مسافر و برد هواپيما می‌توان به اين ليست اضافه کرد. اما کمپانی بمبارديه کانادا هم يکی ديگر از گزينه‌ها و به نظر نويسنده شايد به‌ترين گزينه برای تامين نياز به هواپيما برای پرواز‌های داخلی ايران است. جت CSeries که نويسنده از سال 2014 در ساخت و تست‌های پروازی آن مشارکت داشته يکی از به‌ترين و شايد بی‌رقیب‌ترين هواپيمای رده خود باشد. اين هواپيما مجهز به موتور‌های Pratt & Whitney کانادا، اويونيک، evonik راکول کالين Rockwell Collin و از همه مهم‌تر مجهز به سيستم کنترل پرواز پرواز-با-سيم Fly-By-Wire است که امنيت پرواز را تا هشتاد درصد بالا می‌برد. همچنين در مصرف سوخت بيست درصد از هواپيماهای هم رده خود بهينه‌تر است. اما مشکل ديگر اين‌جاست که هنوز تحريم‌های کانادا عليه ايران برداشته نشده و بمبارديه در حال حاضر مجاز به عقد قرارداد برای فروش هواپيما با ايران نيست. بر طبق گفته جاستين ترودو نخست وزير و استفان ديون وزير امور خارجه کانادا اين تحريم‌ها به زودی برداشته می‌شود و بمبارديه که اين روز‌ها شديداً به فروش هواپيما نياز دارد می‌تواند برای عقد قرارداد با ايران وارد مذاکره شود. اما پرسشی که مطرح است اين است که آيا مسائل سياسی بين ايران و کانادا که از قبل از بسته شدن سفارت ايران در اتاوا رو به سردی گذشته بود مانع از اجرای اين معامله می‌شود يا خير. پرونده‌های مثل نقض حقوق بشر و مرگ زهرا کاظمی که هر از چند گاهی مسئولين کانادايی از آن‌ها ياد می‌کنند آيا موجب نخواهد شد که ايران عطای چنين قراردادی را به لقايش ببخشد؟
اگر اين‌گونه نباشد و ايران حساب دولت هارپر را از دولت جديد و بمبارديه جدا کند ايران می‌تواند ظرف مدت کوتاهی هواپيماهای خطوط داخلی را از بمبارديه تهيه کند و برای هواپيماهای دوربرد با بوئينگ و ايرباس قرارداد ببندد و تا زمان تحويل هواپيما‌ها هم با ليز کردن هواپيماهای دور برد و ميان برد ساير شرکت‌های هوايی خارجی استفاده کند تا ديگر هواپيمايی امارات، قطر و ترکيه تنها سودبرندگان پرواز‌های بلند خاورميانه نباشند.

درباره نویسنده:
ايمان صادق‌زاده درای مدرک ليسانس و فوق ليسانس هوا و فضا با گرايش اويونيک و تجهيزات پروازی و مدرک دکترای مکانيک با گرايش کنترل خطا در پرنده‌های بدون سرنشين از دانشگاه کنکورديا مونترال است. ايشان در حال حاضر در دپارتمان پرواز باسيم (Fly-By-Wire) کارخانه هواپيماسازی بمبارديه مشغول کار بر روی دو پروژه جت مسافربری CSeries و جت بازارگانی Global 7000 و 8000 است.