14نوامبر2018

27 آبان 1394 نوشته شده توسط 

«گرت بیل»، «گری اسپید» و طلسم ۵۸ ساله

P56.akse-2
نویسنده: فرهاد مفیدی

با صعود ولز به مرحلهٔ نهایی‌ یورو ۲۰۱۶ فرانسه، بالاخره سایهٔ سنگین ناکامی از فوتبال ولز برداشته شد. تابستان پیش رو، ولزی‌ها که به شکست در آخرین قدم عادت کرده بودند، پس از پنجاه و هشت سال، طعم حضور در یک تورنمنت بینالمللی را خواهند چشید. نسل طلایی‌ فوتبال ولز، با پرچم‌داری ستارگان جوانش گرت بیل و آرون رمزی، موفق به انجام کاری شدند که نسل‌های گذشته آنها با داشتن ستارگانی چون رایان گیگز، مارک هیوز، ایان راش و دین ساندرز در آن‌ ناکام بودند. ولی‌ در شب صعود و در هیاهوی جشن، همه در ولز از کسی‌ یاد می‌‌کردند که در میانشان نبود: «گری اسپید» بازیکن و مربی‌ سابق تیم‌ ملی‌ ولز که چهار سال پیش آنها را برای همیشه ترک کرد.
اگر گری اسپید زنده بود، بیشتر از همیشه به داشتن چنین شاگردانی افتخار می‌‌کرد. مسلما هیچکس به اندازه او از ناکامی‌های متوالی ولز متنفر نبود. او تنها ولزی یک خانوادهٔ کاملا انگلیسی بود که هشتاد و پنج بار پیرا‌هن این کشور را بر تن کرده و پیش از مرگش در نوامبر ۲۰۱۱، نُه‌ ماه هدایت تیم‌ ملی‌ کشورش را بر عهده گرفته بود. مرگ خود‌خواسته‌ای که دقیقا ۴ سال پیش، پس از ناکامی در صعود به یورو ۲۰۱۲ در پارکینگ خانه‌‌اش برای خود رقم زد. او یک روز قبل از این حادثه به عنوان کارشناس در تلویزیون حاضر شده بود و عصر را در کنار الن شیرر به تماشای دیدار تیم‌ سابقش نیوکاسل، و منچستر یونایتد گذرانده بود و از این رو هیچ‌کس انتظار چنین حادثه‌ای را نداشت. همه، در دورانی که او زنده بود از تأثیر مثبتش بر فوتبال ولز می‌‌گفتند. او در سال ۲۰۱۰، تیمی را از جان توشاک تحویل گرفت که از لحاظ روحی‌ در پایین‌ترین سطح ممکن بود. شکست‌های متولی در مسابقات مقدماتی جام جهانی‌ ۲۰۱۰ که به دنبالش سه شکست پیاپی در مقدماتی یورو ۲۰۱۲ را در پی‌ داشت، دوران تاریکی را برای فوتبال ولز رقم زد. ولز به رتبهٔ نازل ۱۱۷ در رنکینگ فیفا رسیده بود.
اما «گری اسپید»، باور را به فوتبال ولز برگرداند. او جو درون و اطراف تیم‌ را کاملا متحول کرد و اعتماد به نفس فوق‌العاده‌ای به جوانان تیم‌ بخشید. مسئولیت‌های آنها را بیشتر از پیش کرد و بازوبند کاپیتانی را به آرون رمزی ۲۰ ساله داد. او گروه بازیکنان ولز را متعهدتر از قبل کرد. در حالی‌ که پیش از حضورش به عنوان مربی‌، در هنگام پخش سرود ملی‌ ولز، بازیکنان سکوت می‌‌کردند، او با گرفتن معلم زبان ولزی، آنها را موظف به خواندن سرود ملی‌ کشورشان کرد. دوران مربی‌‌گری او با ۳ پیروزی پیاپی و هیجان‌انگیز به پایان رسید. پس از پیروزی ۴-۱ در آخرین دیدار مقابل نروژ، کارشناسان فوتبال، آینده ولز را درخشان و صعود آنها به جام جهانی‌ ۲۰۱۴ را محتمل دانستند. تیم‌ تحت حمایت او هرچند به خاطر شروع ضعیفش موفق به صعود به یورو ۲۰۱۲ نشده بود، در انتهای سال ۲۰۱۱ به عنوان پدیده سال انتخاب شد و در رنکینگ فیفا از رتبه ۱۱۷ با جهشی باورنکردنی به رتبه ۴۵ رسید. ولی‌ هیچ‌کس بیش از گری اسپید از شکست‌های تیم‌ ملی ولز خسته نشده بود.او هشتاد و پنج بار پیراهن تیم‌ ملی ولز را بر تن‌ کرده و طعم ناکامی را بارها چشید. دوران بازیگری گری اسپید درخشان بود، دورانی طولانی‌ که نشان افتخار ملی بریتانیا را برای او در پی‌ داشت. او در سن ۲۲ سالگی، در آخرین دوره لیگ انگلیس ، پیش از شروع لیگ برتر با لیدز یونایتد طعم قهرمانی را چشید، سپس دورانی موفق در اورتون، تیم‌ محبوبش و دورانی بهتر در نیوکاسل داشت. آمادگی بدنی فوق‌العاده‌‌اش، او را تا ۳۹ سالگی در سطح اول فوتبال انگلیس حفظ کرد تا اولین بازیکنی باشد که به رکورد بیش از ۵۰۰ بازی در لیگ برتر برسد.

P56akse-1
در سطح فوتبال ملی اما داستان کاملا متفاوت بود، اسپید در دوران بازیگری دوبار طعم تلخ شکست در آخرین لحظات مسابقات مقدماتی جام جهانی‌ ۱۹۹۴ و جام ملت‌های ۲۰۰۴ را چشید. در مسابقات مقدماتی ۹۴، ولز فقط احتیاج به پیروزی در آخرین دیدار در خانه خود در مقابل رومانی داشت .در نیمه دوم در حالی‌ که بازی مساوی بود، ولز صاحب یک ضربه پنالتی شد، پنالتی که گری اسپید موفق شده بود از مدافع رومانیایی بگیرد. مردم ولز صعود را در یک قدمی‌ خود احساس می‌کردند. در حضور ستارگانی چون گیگز، هیوز، راش و خود اسپید، «پُل بُدن» مدافع سویندن انگلیس مسئول زدن ضربی پنالتی شد و تیر دروازه را نشانه گرفت، پُل بُدنی که تا ۲۰ سال آینده نماد تمام ناکامی‌های ولز شد. رومانی به بازی بازگشت و در آخرین لحظات تیر خلاص را بر پیکر ولز شلیک کرد ‌‌و با صعود به جام جهانی‌ ۹۴، یکی‌ از پدیده‌های جام جهانی‌ شد. این شکست و آن ضربه پنالتی چنان تاثیر منفی‌ بر فوتبال ولز گذاشت که در سالیان آتی همان تیم‌ با ۵ گل از گرجستان درجه چندمی و هفت گل از هلند شکست خورد. سال ۲۰۰۴ ولز دوباره رشد کرد و نسل جایگزین فوتبال ولز این بار با مربیگری مارک هیوز فقط روسیه را در پلی‌آف‌‌ جام ملت‌های ۲۰۰۴ سد راه خود می‌دیدند، گری اسپید و یارانش این بار هم در دو بازی رفت و برگشت ناکام بودند. در حالی‌ که روسیه در بازی رفت، از بازیکنی دوپینگی استفاده کرد، لطف یوفا شامل حالشان شد و با عدم تغییر نتیجه و با حذف ولز به مرحله پایانی صعود کردند. دوران پس از حذف ۲۰۰۴، که با مربیگری شش ساله جان توشاک همراه بود، جایگاه آنان را به عنوان تیمی درجه سوم در اروپا مستحکم کرد، تا جایی که وقتی‌ گری اسپید مربی‌ گری این تیم‌ را پذیرفت، حتی اثری از امید سابق به چشم نمی‌خورد. دوران مربیگری اسپید، تزریق روح تازه به تیم‌، ظهور ستارهای همانند گرت بیل و صعود سوانزی سیتی و کاردیف سیتی به لیگ برتر انگلیس‌ همه دست در دست هم دادند تا ولزی‌ها بار دیگر امیدوار شوند.
مرگ تراژیک گری اسپید، شوک بزرگی‌ به جامعه فوتبال ولز و کل کشور وارد کرد. مردم ولز به تیم‌ اسپید امید بسته بودند ولی‌ او که تمام ناکامی‌های اخیر این تیم‌ را با تمام وجود لمس کرده بود، تصمیمی متفاوت گرفت و تیم‌ خود را تنها گذشت. کریس کلمن مربی سابق فولهام و هم‌تیمی و دوست سی‌‌ساله گری اسپید در ابتدا از عهده پر کردن جای خالی‌ او بر نیامد و در مقدماتی جام جهانی‌ ۲۰۱۴ شروع ضعیف آنها که ناشی‌ از افت روحی‌شان بود، کار صعود آنها را مشکل کرد. از شروع مسابقات مقدماتی یورو ۲۰۱۶ تیم‌ ولز، تیمی متفاوت شده بود. جوانان بی‌‌تجربه تیم‌ گری اسپید به مهره‌هایی قابل اعتماد تبدیل شده بودند و روحیه ملی که از آن زمان به تیم‌ تزریق شده بود آنها را از همیشه متحدتر کرد. شروع فوق‌العاده آنها و شکست بلژیک در کاردیف آنها را صدرنشین گروه کرد. بازی‌ها‌ی درخشان گرت بیل در مسابقات مقدماتی و هفت گلی‌ که در راه صعود به ثمر رساند، میدان‌داری آرون رمزی و دفاع تیمی و جنگ‌جویی فوق‌العاده آنها به رهبری اشلی ویلیامز کاپیتان سوانزی آنها را در مسیر شکست رکورد پنجاه و هشت ساله قرار داد. ولی‌ با کسب هر پیروزی نام گری اسپید بلندتر شنیده می‌شد ، بازیکنان و هم‌تیمی‌های سابق، او را معمار اصلی‌ این موفقیت می‌‌دانستند و گویی «نسل طلایی فوتبال ولز» بیش از آنکه سایه سنگین طلسم ناکامی را احساس کنند، برای خوشحال کردن مربی‌ سابق خود تلاش می‌‌کردند. گری اسپید کسی‌ بود که باورِ از دست رفته را دوباره به آنها بخشیده بود.