ولایت هرات ، شهری باسابقه تاریخی و فرهنگی درخشان و پربار | بخش دو و پایانی

0
28

قیام و مبارزات طاهریان هرات بر ضد عرب‌ها:

 حبیب عثمان/طاهر سر سلسله طاهریان هرات، پوشنگ است. شخص آزادمنش، آزادی‌خواه و مظهر تربیه، احساسات و سجایای ملی قوم باستانی آریانا بود و با آن همه قوت نفس و غرور ملی که داشت به مقصد دیرینه خود یعنی حصول استقلال و گذاشتن نام نیک در تاریخ کشور موفق گردید.

مامون رشید خلیفه عباسی در جنگ که با برادرش امین رشید نمود طاهر را برگزید و خواهش نمود به جنگ امین پردازد. طاهر با بیست هزار عسکر در مقابل علی بن عیسیٰ که شصت هزار عسکر داشت در خارج از شهر «ری» جنگید و آن‌ها را شکست داد. جنگ سختی بین بغدادیان و خراسانیان در گرفت به روایت تاریخ طبری بالاخره طاهر و علی هر دو از صفوف عساکر خویش بیرون آمده شروع به جنگ تن‌به‌تن نمودند، طاهر توانست او را از پا در آورد.

طاهر بعد از آن فتوحات و کارهای زیادی انجام داد وقتی طاهر به حکومت خراسان تقرر یافت استقلال خراسان را اعلان نمود و به آرزو و مقصد دیرینه خود رسید.

طاهر به روز جمعه ۲۴ جمادی‌الاخر سال ۲۰۷ هجری نام خلیفه عباسی را در خطبه بر انداخت و نعره آزادی را با آسمان بلند نمود و پرچم استقلال را در فضای کوهسار آریانا به اهتزاز در آورد. وقتی به قصر نشیمن خود مراجعت کرد احساس علالت و مریضی نموده در همان روز به صورت فجایی که به ظن غالب مسموم شده باشد دنیا را بدرود گفت و نامی از خود برای فرزندان آریانا گذاشت.

مقاومت مردم هرات هنگام هجوم مغل:

در طی جنگ‌های مغول تمام مردم شهرها و قلعه‌های افغانستان به نوبت خود با دشمن جنگیدند. قصه‌ای از مقاومت و ایستاده‌گی باشنده‌گان قلعه‌ای در شهر هرات را نقل می‌کنیم.

مردم حصار «کالیون» در ۲۰ فرسنگی هرات که بالای بلندی واقع بود یک سال و چهار ماه تمام در مقابل حملات قشون مغل ایستاده‌گی و جنگ نمودند تا مسخر شد و از بین رفت. مهناج السراج که خود معاصر چنگیز بود در این مورد چنین می‌نویسد:

«… دو نفر پسران ابوبکر که پهلوانان سلطان محمد کوتوال قلعه بودند، اختیار الملک دولت یار طغرایی یکی از فرماندهان ممالک خوارزم شاهی هم در آن قلعه آمده بود، چون با چنگیز جنگ نمودند غازیان و عیاران از قلعه فرود آمدند و جهاد آغاز نهاد و مبلغی از مغول را به دوزخ فرستاد. شب و روز به دفاع مشغول شدند. مدت یک سال از در بندان حصار گذشت. سعدی چربی با لشکر مغل از در سیستان آمد و با دیگر لشکر مغول به پای قلعه کالیون خم شد و رنجوری و «وبا» بر اهل قلعه استیلا یافت و بیشتر خلق هلاک شد به سبب آن که ذخیره قلعه گوشت قدیه و پسته بسیار بود. هفت چاهِ آب نیز در قلعه بود. به واسطه خورد گوشت قدیه، پسته و روغن آن خلق رنجور می‌شدند، پای و سر آماس می‌کرد و در می‌گذشتند. چون از دربندان حصار ۱۶ ماه گذشت آدمی پنجاه بیش نماند از جمله ۲۰ کس رنجور و ۳۰ کس تندرست. چون لشکر مغل با سلاح روی به طرف قلعه نهادند… اهل قلعه دل به شهادت خوش کرد تمامت نعمت قلعه زر و … در چاه انداختند و به سنگ انباشتند باقی را آن‌چه بود بسوختند و در قلعه را باز کردند و شمشیرها بر کشیدند خود را به آن‌ها زدند و به دولت شهادت رسیدند..».

ورود انگلیس‌ها به افغانستان، دفاعِ مردم هرات از کشورشان

در دسامبر ۱۸۷۹ میلادی مردم هرات از سوقیات انگلیس در کابل و تبعید امیرمحمد یعقوب خان در هند مطلع شدند و با سپاه هرات بر ضد دشمن بجوشیدند، قشون هرات رهبری این جنبش را به دست گرفت و سوقیات در قندهار و طرد دشمن را شعار داد. سردار محمد ایوب خان در ماه جون ۱۸۸۰ با دوازده هزار سواره منظم، ۳۳ توپ از شهر هرات خارج گردید در حالی که هزاران نفر او را مشایعت می‌نمودند از راه فراه و گرشک به استقامت قندهار به حرکت افتاد. این سپاه در ۲۰ جولایی نزدیک میدان میوند رسید و در دشت خشک و بی‌آب به ناچار عسکر گرفت و قوای دیگر به آن‌ها پیوست. شش هزار نفر داوطلب و سپاه هرات برای رفع احتیاج آب، خوراکه و مشغول تصفیه کاریز مخروبه در نزدیکی معسکر گردیدند. ۶ روز هر دو سپاه هم دیگر را از دور نگاه می‌کردند. روز هفتم سپاه ملی به حرب عمومی آغاز نمود. تلفات قوای افغان زیاد بود زیرا توپ خانه انگلیس به شدت فعالیت می‌کرد. آن‌گاه چهار هزار سواره منظم با تکتیک جالب به حمله متقابل پرداختند. جنگ شدیدی در گرفت قشون دشمن تا عصر دوام کرد انگلیس‌ها فرار کردند فقط ۲۵ نفرشان با لباس افغانی توانستند به قندهار برسند و خبر انعدام سپاه انگلیس را به جنرال پرایم روز برساند.

آثار تاریخی ولایت هرات:

بیش از ۸۸۰ بنای تاریخی که نمادهایی از تاریخ کهن و درخشان هرات است به ثبت رسیده است. که بخشی آن‌ها در سال‌های پس از طالبان بازسازی شده‌اند و یک تعداد زیاد این بناها و یا آثار تاریخی، در حال نابودی می‌باشند و یا در معرض خطر قرار دارند.

مسجد جامع بزرگ، مناره‌ها، ارگ (قلعه اختیار الدین)، آرامگاه خواجه عبدالله انصاری، سنگ  هفت قلم، خانه زرنگار، مسجد خرقه مبارک، آرامگاه گوهر شاد بیگم، عمارت نمکدان، حوض ملک و پل مالان از جمله این بناها استند.

بازسازی شهر هرات  پس از جنگ‌ها:

هرات شاهد پیشرفت‌های زیادی در عرصه‌های مختلف بوده و روند بازسازی‌ها به ویژه در مرکز این ولایت جشم‌گیر بوده است.

احداث خطوط انتقال برق ترکمنستان و ایران به شهر هرات در سال‌ای اخیر؛ ولسوالی‌های انجیل، گذره، غوریان، زنده جان و کرخ نیز از این خط برق مسفید شده‌اند.

ساخت و آسفالت شاهراه‌های ارتباطی هرات اسلام قلعه – هرات ارمک (بادغیس) – هرات قندهار و هرات تورغندی.

عملی شدن بخشی از ماستر پلان شهری و آسفالت جاده‌های سابق و تازه شهر و راه‌های ارتباطی به ولسوالی‌های کهسان، رباط سنگی، کرخ شیندند و آغاز کارهایی مقدماتی برای احداث آسفالت راه ارتباطی ولسوالی‌های زنده جان، غوریان و پشتون زرغون.

توسعه فضای سبز.

 احداث ساختمان‌های تازه برای اکثر نهادهای دولتی.

ساخت و بهره‌برداری از جمنازیوم و تالار بزرگ مولانا جلال الدین بلخی.

ساخت پوهنتون جدید درشمال این شهر.

 توسعه و بازسازی میدان هوایی بین‌المللی هرات، ساخت بند بزرگ آبی برقی سلما در ولسوالی چشت شریف به کمک مالی هندوستان و ده‌ها پروژه دیگر.

معارف:

در مجموع ۱۱۲۲ باب مکتب، شامل مکاتب تعلیمات عمومی، تعلیمات اسلامی، دارالمعلین و تعلیمات تخنیکی موجود است که زمینه را برای آموزش بیشتر از ۸۶ هزار متعلم که ۴۸ درصد آن دختران استند فراهم کرده است.

تحصیلات عالی؛ پوهنتون (دانشگاه) دولتی هرات از جمله مراکز بزرگ تحصیلی در کشور شناخته شده این پوهنتون با ۱۶ فاکولته و ۷۷ دیپارتمنت زمینه تحصیل ۱۵ هزار محصل را که  ۳۷ درصد آنان را زنان تشکیل می‌دهند فراهم ساخته شده است.

افزون بر این ۹ پوهنتون با مرکز تحصیلات عالی خصوصی نیز در هرات فعالیت دارد که زمینه تحصیل را برای چند هزار محصل دختر و پسر مساعد ساخته است.

زراعت، باغداری، مال‌داری و صنعت :

هرات به لحاظ اقلیم و زمین‌های آبی و دیم (للمی) از جمله بزرگ‌ترین تولیدکنندگان غله در کشور به شمار می‌رود. زعفران دیگر محصول عمده این ولایت است.

هرات در عرصه باغداری نیز از شهرت خوبی برخوردار است. بر پایه معلومات ریاست زراعت بیشتر از ۵۰ نوع انگور در این ولایت برداشت می‌شود. شفتالو، انجیر و پسته از محصولات عمده باغی هرات است. مال‌داری نیز از پیشه‌های مهم بخشی از مردم ده‌نشین هرات است.

صنعت: هرات در زمینه صنایع نیز پیشتاز است. این ولایت در حال حاضر قطب صنعتی کشور شناخته می‌شود. برپایه معلومات اتحادیه صنعت‌گران هرات ۲۸۰ شرکت و کارخانه تولیدی در این شهر فعال است که از این تعداد ۲۰۰ شرکت صنعتی آن در ولسوالی گذره قرار دارد. بخش عمده تولیدات این شرکت‌ها و کارخانه‌ها در زمینه بسته‌بندی مواد غذایی، نوشابه غیر الکولی، آب، میوه، مواد شوینده و اقلام ساختمانی است.

رسانه‌ها : هرات از جمله ولایات پیش‌تاز در عرصه فعالیت رسانه‌ای است. در حال حاضر با حساب تلویزیون دولتی (ملی هرات) ۱۷ تلویزیون، ۲۳ رادیوی محلی و روزنامه دولتی اتفاق اسلام فعالیت دارد.

منابع: تاریخ افغانستان جلد اول، دوم و سوم. افغانستان در مسیر تاریخ. ویکی پدیا و شبکه پژواک.

bidotech banner

نظر بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here