استان کبک و شهر مونترال در روزهایی که گذشت گرمترین تجربه‌ بیش از سی سال اخیرش را از سر گذراند. روزهایی که رطوبت و دمای هوا بسیاری از ساکنان این بخش سردسیری از کره زمین را به شدت غافلگیرکرد. هجوم موج گرما به حدی بود که عده زیادی از سالمندان نتوانستند آن را تحمل کنند و بر اثر آن جان خود را از دست دادند. اما آیا این تغییرات شدید آب و هوایی که امسال دامن کبک و مونترالی‌ها را گرفت بر اثر پدیده گرمایش جهانی و پیامدهای زیست محیطی حاصل از آن ایجاد شده است؟ این روزها در رسانه‌های کانادایی نتایج تحقیقات یک دانشمند از دانشگاه واترلو منتشر شده است که درباره این مساله بحث کرده است. بنا به پیش بینی او موج گرما از کبک خارج می‌شود ولی رطوبت حالا‌حالا ها مهمان کبکی‌ها خواهد بود.

موج‌های گرما کم‌کم دارد به پدیده‌ای هر ساله در تابستان‌ها بدل می‌شود که به خصوص حیات سالمندان را تهدید می‌کند. یکی از مرگبارترین این موج‌های گرما در تابستان سال 2003 در فرانسه رخ داد. موج گرمای 9 روزه در آن زمان باعث مرگ 14800 نفر بیشتر نسبت به آمار معمول هر سال شد.

چنین موج‌های گرمایی ممکن است شیوع بیشتری هم پیدا کنند. پدیده «گرمایش جهانی» نه تنها میانگین درجه حرارت کره زمین را بالا می‌برد، بلکه باعث شدت‌یافتن تغییرات آب و هوایی هم را باعث می‌شود.

در زمانی که موج گرما نیمکره شمالی را در برمیگیرد، کشورهای نیمکره جنوبی مثلا در آمریکای جنوبی و استرالیا زمستان‌هایی بی‌سابقه را تجربه می‌کنند یا میزان و شدت بروز توفان حاره‌ای شدید که باعث ایجاد گردباد و سیلاب می‌شوند در مناطق نزدیک به خط استوا بالا رفته است.

گرمایش جهانی یا گرم شدن زمین نام پدیده‌ای است که منجر به افزایش میانگین دمای سطح زمین و اقیانوس‌ها شده‌است. طی ۱۰۰ سال گذشته، کره زمین به‌طور غیرطبیعی حدود ۰٫۷۴ درجه سلسیوس گرم‌تر شده که این موضوع دانشمندان را نگران کرده‌است. برخی از دانشمندان معتقدند که دهه‌های پایانی قرن بیستم، گرم‌ترین سال‌های ۴۰۰ سال اخیر بوده‌است. گزارش‌ها حاکی از آن است که ۱۰ مورد از گرم‌ترین سال‌های جهان تنها از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۰۷ به ثبت رسیده‌است که این میزان در ۱۵۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده‌است. به نظر می‌رسد فعّالیّت‌های صنعتی در ایجاد این مشکل بسیار مؤثّر بوده‌اند و به گرم‌شدن کره زمین کمک می‌کنند.

از سال ۱۸۸۰ اندازه‌گیری دمای هوای کره زمین آغاز شده‌است و تاکنون نیز ادامه دارد.  همچنین گفته می‌شود گرم‌شدن کره زمین، در سال ۲۱۰۰ باعث خشکسالی شدید، گرمای سوزان و توفان‌های وحشتناک خواهد شد.

در مورد دلایل این پدیده، یک سری از تئوری‌ها بر تأثیر گازهای گلخانه‌ای بر این فرایند مبتنی است و برخی دیگر فرایندهایی نظیر فعّالیّت‌های آتشفشانی و زمین گرمایی و همچنین فعّالیّت‌های خورشیدی را دلیل این پدیده می‌دانند. استناد این دانشمندان برای گفته‌های خویش، وقوع دوره‌های سرد و گرم در طول مدت زمانی است که از عمر زمین می‌گذرد.

اما چرا چنین پدیده‌هایی باعث مرگ و میر انسان‌ها می‌شوند؟ محققان در سال 2017 گزارش کردند که موج‌های گرما با 27 روش مختلف می‌توانند باعث مرگ و میر انسان‌ها شوند. در موارد گرمای شدید، هیپوتالاموس خون را برای خنک کردن بدن به سمت پوست هدایت می کند. این موضوع باعث می شود که اندام های حیاتی بدن با کمبود خون مواجه شوند. این مکانیسم که ‘ایسکمی’ (کم رسیدن خون به اندام ها) نام دارد می‌تواند ترکیبات شیمیایی سمی تولید کند. مکانیسم دیگری که سمیت سلولی خوانده می‌شود آسیب مستقیم به سلول را بر اثر گرما به دنبال دارد. هر دوی این مکانیسم ها می توانند به مغز، قلب، کلیه، کبد و یا دستگاه گوارش آسیب بزنند. این مکانیسم ها می توانند به خودی خود فرد را بکشند یا به عوارض کشنده دیگری منجر شوند.یک مکانیسم دیگر زمانی بروز می کند که ایسکمی و سمیت سلولی بر اثر فعالیت شدید تشدید می شود و به شکست بافت عضله و آزاد سازی میوگلوبین که برای کبد، ریه ها و کلیه ها سمی است، منجر می شود.اگر چه سالمندان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر در معرض خطر ناشی از امواج گرما هستند، اما این تحقیق یادآوری می کند که امواج گرما می تواند به همه آسیب بزند.

گرما

برای جلوگیری از گرما زدگی باید حجم بسیار زیادی از آب را نوشید. از مسقیم زیر نور خورشید قرار گرفتن به شدت اجتناب کرد و بدن را مدام خنک نگاه داشت. سالمندان و کودکان به دلیل شرایط جسمانی خاص خود همواره در معرض خطرات بیشتری هستند. کودکان به دلیل اینکه فعالیت بالایی دارند زیادتر از بزرگسالان آب از دست می‌دهند و سالمندان هم به دلیل وضعیت جسمانی خود تمایل کمتری به نوشیدن آب دارند. به همین دلیل باید به شدت مراقب آن‌ها بود.  در مواجهه با فرد گرمازده اولین کار این است که او را از محیط گرم خارج کنیم و به مکانی که دارای کولر یا پنکه است انتقال دهیم. حتی اگر بیمار دچار تهوع و استفراغ است آرام‌آرام به او آب بخورانیم و لباس‌هایش را سبک کنیم. می‌توانیم پاهای بیمار را در آب یخ قرار دهیم. در صورتی که تهویه نبود، به وسیله پارچه مرطوب و باد زدن مصدوم را خنک می‌کنیم و چنانچه گرمازدگی شدید بود، به هیچ وجه خود درمانی توصیه نمی‌شود و بیمار را باید سریع به مراکز فوریت‌های پزشکی انتقال داد.

موج گرمای اخیر چرا به وجود آمد؟

الکساندر پارنت که یک هواشناس است اعتقاد دارد، این پدیده بر اثر یک الگوی مسدود کننده ایجاد شده‌است که هوای گرم را درون خود گیر انداخته و بر اثر افزایش مداوم رطوبت تبدیل به شرایط بحرانی پیچیده‌ای در استان کبک شده است. جبهه هوای گرم از سمت خلیج مکزیک  وارد استان اونتاریو سپس کبک شد و ماندگار ماند. او همچنین می‌گوید این نخستین بار است که در استان کبک چنین وضعیت آب و هوایی مشاهده می‌شود. تا ماه سپتامبر هم خبری از بارش باران نیست و این خیلی عجیب است. این مساله پیش بینی می کند که اکتبر امسال در کبک یکی از گرمترین ماه‌های اکتبر سال‌های اخیر باشد.

درباره ارتباط این موج گرما به تغییرات آب و هوایی زمین، محققان دانشگاه واترلو اعتقاد دارند که نمی‌توان به طور دقیق گفت که آیا ارتباطی وجود دارد یا نه. ولی در هر حال تغییرات الگوهای آب و هوایی همیشه می‌توانند روی اکوسیستم اثرات شدیدی بگذارند. در واقع در مناطقی مانند کبک و اونتاریو با توجه به وضعیت خاص جغرافیایی که دارند همیشه در طی 20 روز از سال ممکن است آب و هوایی کشنده و مرگبار را در طی فصول زمستان و تابستان تجربه کنند. حتی اگر روند تولید گازهای گلخانه‌ای که متهم اصلی این تغییرات شدید آب و هوای هم هستند کم شود باز هم این تغییرات به دلیل موقعیت مکانی به وجود خواهد آمد.

مطالب برگرفته از منابع زیر:

https://www.cbc.ca/news/canada/montreal/montreal-temperature-heat-1.4305257

http://www.cbc.ca/news/canada/kitchener-waterloo/climate-change-not-one-heat-wave-but-a-pattern-of-extremes-waterloo-scientist-1.4733222

bidotech banner

نظر بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here