حقوق بشر

منشورجهانی نسل سوم حقوق بشر

4.1 منشورجهانی نسل سوم حقوق بشر

نسل سوم حقوق بشر که به موضوع حق بر صلح، توسعه و حق همبستگی می‌پردازد، توجه به محیط زیست یکی از اهداف اساسی آن را تشکیل می‌دهد. این حقوق به‌تدریج در مجموعه حقوق بین‌الملل جای خود را باز کرده و اقدامات سازمان ملل متحد در جهتی پیش می‌رود که با تحقق این دسته از حقوق می‌توان امیدوار بود که در نهایت منشور نسل سوم حقوق بشر تدوین گردد. برای کسب این حقوق راهی دشوار در پیش است ولی رسیدن به ان دور از دسترس نیست. برنامهٔ توسعه هزاره و برنامهٔ محیط زیست سازمان ملل متحد  نمونه‌هایی از این اقدامات هستند.

4.2 ماده دوم منشور ملل متحد:

سازمان ملل متحد حق دخالت در مو ضوعاتی که در صلاحیت داخلی  دو لت‌ها است را ندارد. این حق در اصل 21 اعلامیه استکهلم نیز به این شرح مورد تاکید قرار گرفته است: دولت‌ها بر اساس منشور ملل متحد و اصو ل حقوق بین‌الملل دارای حقوق حاکمه برای بهره‌برداری از منابع‌شان مطابق با سیاست‌های زیست محیطی خود هستند. ولی هر دولتی موظف است از اقداماتی که به حقوق دولت‌های دیگر لطمه می‌زند بپرهیزد و از سرزمین خود به گونه ای استفاده نکند که باعث وارد آوردن خسارت به کشورهای دیگر شود. لزوم رعایت حقوق نسل‌های آینده بویژه حق برخورداری از سلامت و محیط زیست سالم از نکات بسیار مثبت در رای مشورتی 1996 دیوان بین‌المللی دادگستری در مورد تهدید جهت بکاربردن سلاح هسته‌ای بوده است.

4.3 حقوق بین‌الملل:

حقوق بین‌الملل عبارت از مجموعه قواعد حقوقی است که برای کشورهای عضو سازمان ملل متحد الزام‌آور باشد. بدلیل تحولات دائمی و پیدایش مسائل جدید درجهان، ضروری است که حقوق بین‌الملل از الگوی پویایی برخوردار باشد که بتواند به موضوعات جدید نظام حقوق بین‌الملل مانند حقوق بشر، توسعه پایدار، محیط زیست، تروریسم و پناهندگی‌های انبوه بپردازد.

یکی از مسائل مهمی که حقوق بین‌الملل باید به آن بپردازد، رابطه محیط زیست و حقوق بشر است که اسناد سازمان ملل متحد در باره این دو مو ضوع چارچوبی حقوقی مشخص کرده است. تا کنون بیش از 200 سند بین‌المللی حاوی قواعد مربوط به حفظ محیط زیست به تصویب ارگانهای مختلف سازمان ملل رسیده  است. این اسناد ابزار دفاع از حقوق نسل سوم را تشکیل می‌دهد. هر چند هنوز این ابزار هم وزن تعهدات الزام آور کشورها درباره نسل‌های اول و دوم نیست ولی تحولات آن در راستای تنظیم منشورجهانی محیط زیست بپیش می‌رود.

در زیر به چند سند مهم در باره ابزار حقوقی دفاع از نسل سوم حقوق بشراشاره می‌کنیم:

4.3 اعلامیه کنفرانس ملل متحد در مورد محیط زیست انسانی (اعلامیه استکهلم 1972)

Declaration of the UN conference on the Human Environment

بر مبنای قطعنامه 2398  مصوب سازمان ملل متحد در تاریخ 3 دسامبر 1968،  کنفرانسی از 5 تا 16 جون 1972 تحت عنوان کنفرانس ملل متحد در مورد محیط زیست در استکهلم پایتخت سوئد برگزار شد. در این کنفرانس 6000 نماینده از 113 کشور، 4000 نماینده از سازمان‌های بین‌المللی، 700 نماینده از طرف 400 ان.جی.او  و 1500 خبرنگار شرکت داشتند. دستاورد مهم این کنفرانس اعلامیه‌ای است در 26 اصل جهت حفاظت از محیط زیست و یک برنامه عمل مشتمل بر 109 توصیه برای هم‌آهنگ  کردن کشورها برای مقابله با مشکلات زیست محیطی .

دستاوردهای مهم کنفرانس استکهلم عبارتند از:

  • بر پایه نخستین اصل اعلامیه استکهلم، انسان حق اساسی آزادی، برابری و شرایط مناسب زندگی در محیطی را دارد که شئونات انسانی و خوشبختی او را تامین کند. انسان می‌تواند مسئولیت رسمی حمایت و اصلاح محیط زیست را برای نسل خود و نسل‌های آینده بر عهده گیرد.
  • این کنفرانس نقطه‌ی عطفی در زمینه توسعه سیاست‌های بین‌المللی در باره محیط زیست شناخته شده است. برخی از اصول مطرح شده در این کنفرانس و برنامه‌های تدوین شده در آن خطوط هادی سیاست‌های بین‌الملی 20 سال آینده را پایه‌گذاری کرده است.
  • از توصیه‌های مهم برنامه عمل مشترک می‌توان از مدیریت منابع طبیعی، ممانعت از آلودگی‌های زیست محیطی، آموزش مسایل زیست محیطی ، گردش آزاد منابع و اطلاعات زیست محیطی، رابطه توسعه و محیط زیست و همکاری با سازمان‌های بین‌المللی را نام برد.
  • از جمله، کشورها موظفند در مورد کاهش آلودگی‌های «فرامرزی» با یکدیگر همکاری کنند. که حاصل توصیه این همکاریها «کنوانسیو ن آلودگی‌های مرزگذر دور برد» در 13 نوامبر 1979 در شهر ژنو بود که به تصویب رسید.
  • بٌعد جمعی حقوق محیط زیست بیانگر این واقعیت مهم است که همه دولت‌ها و دیگر بازیگران درعرصه بین‌المللی می‌بایست منافع نوع بشر را برمنافع ملی مقدم بدارند.
  • ویژگی حقوق محیط زیست، همکاری بین مردم و دولت را ایجاب می‌نماید. در نسل‌های اول و دوم برای احقاق حقوق بشر، فرد در مقابل دولت قرار دارد و دولت موظف است این حقوق را رعایت کند. در صورتی‌که در نسل سوم حقوق بشر همکاری فرد و دولت ضروری است زیرا حفاظت از محیط زیست بدون این همکاری امکان پذیر نیست. در نسل سوم از دولت می‌خواهیم که با تصویب قوانین لازم از تخریب محیط زیست جلوگیری کند و به نهادهای مدنی مدافع محیط زیست اجازه داده شود که در تصمیم‌گیری‌های مربوط به پروژه‌های عمرانی اظهار نظر کنند.

ادامه دارد…

تهیه شده توسط: انجمن دفاع از حقوق بشر در ایران – مونترال

addhi2005@gmail.com

bidotech banner

نظر بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here