دانشمندان کانادایی از راز شب‌های روشن می‌گویند

0
25
شب‌های روشن

وقتی داستایوفسکی کتاب شب‌های روشن را می‌نوشت، دلیل واقعی شب‌های روشن را نمی‌دانست که همه آن را به عشق بین جوان خیالباف و ناستنکا نسبت داده بود. راوی داستان، تجربه‌هایش از قدم زدن در خیابان‌های سن پطرزبورگ را توصیف می‌کند. او که عاشق شهر در شب است، زیر نور آسمان روشن شب‌های تنهایی‌اش راه می‌رود و برای خودش رویا می‌بافد. با این حال شب‌های روشن، پدیده‌ای طبیعی در آسمان است که سال هاست مورد توجه قرار گرفته است. شب‌هایی که بدون آنکه نور ماه یا ستارگان در کار باشد، شما می‌توانید در زیر آسمان تیره کتاب بخوانید.

دانشمندان کانادایی اما حالا به شما می‌گویند که راز این پدیده آسمانی را می‌دانند و حتی می‌گویند که از این به بعد شب‌های روشن بسیاری را خواهید دید. زیرا آب و هوا در حال تغییرات پیچیده‌ای است.

نتایج این تحقیقات که در شماره آخر نشریه جیا فیزیکال ریسرچ به چاپ رسیده است، توسط گروهی از دانشمندان دانشگاه یورک در تورنتو ارایه شده است. آن‌ها می‌گویند بیش از این که شب‌های روشن تحت تاثیر خورشید و ماه باشند تحت تاثیر تغییرات آب و هوا است.

آغاز ماجرا

قرن‌ها از زمانی که برای اولین بار درباره پدیده شب‌های روشن بحث شده است می‌گذرد. پلینی مورخ و فیلسوف مشهور روم باستان، قدیمی‌ترین فردی است که از این مساله سخن به میان آورد.

«پدیده‌ای که عموم مردم آن را به نام خورشید شب می‌شناسند. وقتی که از آسمان نور می‌بارد. این پدیده را قبلا در زمان امپراتور کاسلیوس و پاپیروس(سال 113 قبل از میلاد مسیح) هم دیده‌ایم. پدیده‌ای که بارها و بارها تکرار شده است.»

در سال‌های 1783، 1908 و 1916 در اروپا ، روزنامه‌نگاران و محققان علمی درباره مشاهده این پدیده در مطبوعات مطالبی نوشتند.

اما بر خلاف این گزارشات باستانی و قدیمی‌، جالب است بدانید که در روزگاران مدرن مشاهدات زیادی از این پدیده نداشته‌ایم.

شفرد سرپرست تیم تحقیقاتی کانادایی به خبرگزاری سی بی‌سی کانادا می‌گوید” مدارک قدیمی همه درست و در راستای هم هستند. توصیف همه آن‌ها از این پدیده یه هم شباهت دارد. آن‌ها گفته‌اند که آسمان شب را مثل روز روشن می‌دیده‌اند و می‌توانسته‌اند زیر نور آسمان روشن به راحتی مسیر خود را پیدا کنند و حتی کتاب بخوانند. ولی در این دوره از زمان ما گزارشات زیادی درباره این پدیده نداشته ایم.در واقع به نظر می‌رسد که این پدیده کلا محو شده است.هیچ کس آن‌ها را ندیده است، هیج کس درباره آن چیزی ننوشته است اما هنوز هم جزو جذاب‌ترین پدیده‌های طبیعت به شمار می‌روند. ”

در واقع شاید مقصر اصلی وجود نورهای مصنوعی در اطراف ما است که اجازه دیدن این پدیده را از دانشمندان گرفته است.

امواج آسمانی 

در سال 1991 میلادی، شفرد، یک دستگاه جدید استفاده کرد که نوع پیشرفته‌ای از ابزاری به نام WINDII بود که توسط ناسا استفاده می‌شد .این دستگاه برای اندازه گیری پدیده airglow استفاده می‌شد. این پدیده در واقع وقتی ایجاد می‌شود که امواج فرابنفش که از خورشید ساطع می‌شوند، مولکول‌های اکسیژن را به اتم‌های اکسیژن تجزیه می‌کنند. وقتی این اتم‌ها می‌خواهند دوباره به مولکول تبدیل شوند، از خود انرژی آزاد می‌کنند که به‌صورت نور مریی (سایه سبز کم رنگ) یا همان airglow دیده می‌شوند.

شب‌های روشن

شفرد و همکارانش تصمیم گرفتند تا دلیل و منشا اصلی پدیده airglow را کشف کنند. در واقع این پدیده همان شب‌های روشنی بود که مردم آن را می‌شناختند. درسال‌های 1992 تا 1996 اطلاعات مربوط به دیتاهای ابزار WINDII جمع آوری شدند. دانشمندان متوجه شدند دلیل این مساله امواج جوی هست که در جهت‌های متفاوت در آسمان حرکت می‌کنند.

با وجود اینکه این پدیده قرن‌ها است که مشاهده شده است، معمولا خیلی اتفاق نمی‌افتد. در حقیقت دستگاه‌های اندازه گیری در حدود 7 درصد از اوقات این پدیده را گزارش کرده‌اند. از آنجایی که قدرت دید ما به شدت محدود است، فقط اگر خوش شانس باشیم می‌توانیم یکبار در سال و آن هم وقتی از نورهای مزاحم شهری دور شده‌ایم و آسمان تیره‌تری بالای سرمان است این نورها را ببینیم. حتی کسانی هم که در 100 کیلومتری شهرها هستند نمی‌توانند این نورها را به خوبی ببینند.

تاثیرات تغییر آب و هوا 

شفرد به این نکته توجه کرد که امواجی که شب‌های روشن را می‌سازند، در آب و هوای نامطلوب بیشتر وجود دارند. طوفان‌ها می‌توانند امواج قوی‌تری ایجاد کنند مخصوصا وقتی به‌صورت عمودی حرکت می‌کنند. در این حالت طول عمر امواج بیشتر است.

بنابراین تغییرات آب و هوایی می‌تواند به نفع این پدیده باشد. هرچند شفر هم می‌داند شب‌های روشن نگرانی اول او در مسایل تغییرات زیست محیطی وآب وهوایی نیست. بالا رفتن دمای کره زمین و نابودی اقیانوس‌ها خیلی جدی‌تر از این قبیل مسایل است.

یورگن شر از موسسه ستاره‌شناسی آرژانتین می‌گوید: «این مطالعه رویکرد نوینی را برای مفهومی قدیمی به ارمغان آورد. آنچه که باعث می‌شود بعضی از شب‌ها به طور قابل ملاحظه‌ای روشن‌تر باشند پویایی اتمسفری است. حالا می‌دانیم که کدام پدیده‌های پویا پشت پدیده شب‌های روشن است».

یکی از گروه‌هایی که به این مطالعه علاقه‌مندند، اخترشناسان هستند، در واقع سؤال آن‌ها این است که آیا هر اثر تابش آسمانی یا شب روشنی می‌تواند؛ روی مشاهدات ما از اجرام کیهانی دور تأثیر بگذارد یا خیر.

bidotech banner

نظر بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here