پیر خرابات، عارف واراسته و صوفی

0
263

حبیب عثمان

با دیانت 

استاد غلام نبی «نتو»

چون می‌گذرد عمر چی شیرین و چی تلخ
پیمانه چو پر شود چی بغداد و چی بلخ

استاد نتو در سال ۱۲۵۵ خورشیدی در گذر کرنیل شور بازار کابل متولد شده است. او در خانواده ی چشم به دنیا گشود، که همه اعضای آن اهل موسیقی و طرب بودند و هر کدام در یکی از رشته های موسیقی، نوازنده گان ممتاز زمان خویش شدند. این برجستگی باعث شد که نوای دل انگیز موسیقی از همان آوان کودکی در تار و پود استاد نتو راه بیآبد.

نتو هنوز طفل خورد سال بیش نبود که پدر هنرمندش استاد قربان علی وی را تحت تربیه گرفت و به تعلیم اساسات موسیقی پرداخت.

استاد سمندر خان، یعنی پدر کلان استاد نتو در جمله هنرمندانی بود که، غزل های دری فارسی را در قالب آهنگ های هندی می سرود، ولی خود استاد قربان علی خان اشعار ابوالمعانی بیدل را در قالب آهنگ هایش در چوکات راگ ها ترتیب می کرد و می خواند و از جمله هنرمندان ممتاز عصر خود به حساب می رفت. استاد قربان علی نتو را نزد پیربخش خان هندی « پیارا خان » و سپس به شاگردی استاد قاسم افغان نشاند. چون استاد قاسم هم یکی از شاگردان پیارا خان بود لذا قربان علی پسرش را نزد قاسم افغان برده تا به اندوخته های هنری اش بیآفزاید. در طول چند سال نتو در حلقه شاگردان قاسم افغان بود و از جانبی هم به نوا های دلکش استاد قاسم گوش می داد و هم چنین با پشت کاری که داشت توانست به قدر توانش از بحر موسیقی یا این هنر والا استفاده بیشتری نماید.

استاد نتو گاه گاهی، در بعضی از محافل، با استاد قاسم افغان به شکل دو گانه غزل سرایی می کرد. چنانچه در شب عروسی استاد نبی گل او با استاد قاسم افغان در خلال آواز خوانی با هم به مشاعره پرداختند و هر دو استاد سه ساعت تمام اشعار و شاه بیت هایی در باره ی “زلف” خواندند که تکرار هم نمی شد که تحسین و حیرت شنونده گان را برانگیخت. نتو در زمان اعلیحضرت امان الله خان مدتی به حیث معلم موسیقی در لیسه حبیبیه تدریس می کرد.

استاد هنرمندی بود که بیشتر از نیم قرن شمع محفل خوشی های مردمش بوده بعد از ختم مجالس عروسی که اکثرآ در شب های جمعه برگزار می گردید روانه خانقاه شده تا سپیده دم ها در حلقه صوفیان و اهل طریقت چشتیه نوا سر می داد و به اصطلاح این مسلک مجرایی اش را اجرا می کرد. استاد نتو یک انسان متین، متواضع و فقیر مشرب بود. چون باسواد بود اشعار بیدل، سعدی، حافظ و غیره شعرای نامدار زبان دری فارسی را درست و بدون اغلاط بصورت واضح می خواند. تا دم مرگ از موسیقی دوری نجست. بلاخره استاد نتو به روز ۵ اسد سال ۱۳۶۸ به عمر ۱۱۳ سالگی در شهر پلخمری ولایت بغلان به سرای باقی شتافت و در همان جا به خاک سپرده شد.

یادش گرامی و روانش شاد.

شعری از آهنگ محلی” دلبرکم بیا به کابل بریم” از استاد نتو را برگزیده ایم:

گر نظارهٔ گل می توان کرد

وطن در شهر کابل می توان کرد

دلبرکم بیا به کابل بریم

سیل بتی مرغوله کاکل بریم

وعدهٔ ما بود در پایان چوک

گشته خرامان و بیا مثل کوک

کار من از عشق تو گردیده چوک

از چته ها سوی سر پل بریم

سیل بتی مرغوله کاکل بریم

گاه به بارانه و گاه جوی شیر

گاه شویم سوی رِکا خانه تیر

باغ لطیف است خوش و دلپذیر

سیل گل و سوسن و سنبل بریم

دلبرکم بیا به کابل بریم

سوی خرابات تماشا کنیم

تا شهدا رفته دعا ها کنیم

خواجه صفا، صفا به گل ها کنیم

باغ لطیف باز تماشا کنیم

از پی نالیدن بلبل بریم

سیل گل و سوسن و سنبل بریم

 

منبع: کابل نات، “محمد حیدر اختر”

 

bidotech banner

نظر بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here