خرید فالوور اینستاگرام خرید لایک اینستاگرام
خانه / عمومی / مقاله ها / فرهنگ و هنر / کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی «بخش دوم»

کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی «بخش دوم»

نفیسه حقیقت‌جوان/

«قسمت اول پرونده: کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی (بخش اول)»
«قسمت سوم پرونده: آثار کارتون‌یست‌ها، کارهایی که باید دیده شوند»

مهدی معتضدیان

مهدی معتضدیان (دیان) در سال 1363 در شیراز متولد شد. او در بیست سالگی به عنوان پدیده کاریکاتور ایران از سوی خانه کاریکاتور ایران، معرفی شد و از دو سال بعد، یعنی در سال 1385 به عنوان تصویرگر، کارتونیست و نویسنده با نشریات معتبر همکاری جدی و حرفهای داشته است. معتضدیان از سالی 1394 در هیات دبیر سرویس کارتون روزنامه شرق مشغول به کار است.

آثار او از سال 1380 تا کنون در بیش از 13 نمایشگاه انفرادی و گروهی به نمایش درآمده است.

جایزه  ویژه پرشین کارتون در دوسالانه هفتم کاریکاتور تهران و جایزه اول کارتون در جشنواره هنرهای تجسمی جوانان کشور بخشی از کارنامه افتخارات این هنرمند به شمار می‌آید.

معتضدیان در مصاحبه‌ای درباره انگیزهاش از همراهی برای اجرایی شدن ایده برپایی نمایشگاه کاریکاتور در مونترال، گفت: «به اعتقاد من یکی از مولفه‌های ارزشمند این کار گروهی، «مستقل» بودن آن است. زمانی که با فهرست اسامی دوستان هنرمندم (که اتفاقا تک تک آنها به معنای واقعی کلمه حرفه‌ای و اثرگذار هستند) مواجه شدم، به این نتیجه رسیدم که قطعا پروژه آبرومندانه و درست به سرانجام خواهد رسید. این دو مولفه آنقدر دلگرم کننده بود که بتوانم برای برپایی چنین نمایشگاهی با انگیزه در کنار جمع باشم.»

وی در ادامه توضیح داد: «جدا از مواردی که توضیح دادم، «تصویر» خواه کارتون باشد یا عکس، نقاشی باشد یا انیمیشن و فیلم و… زبانی بین‌المللی به شمار میآید و که فارغ از دوری و نزدیکی جغرافیایی، سیاسی، فرهنگی و… پل ارتباطی محکمی است میان من به عنوان خالق اثر با مردمی که دنیایی شباهت و جهانی تفاوت با هم داریم. از آنجایی که زبان تصویر به سادگی میتواند قید و بندها و مرزهای زمان و مکان را پشت سر بگذارد در نتیجه به سادگی می‌تواند آنچه در ذهن خالق اثر میگذشته را به مخاطبانی در سراسر جهان منتقل کند.

معتضدیان در پایان درباره انتظاری که از این نمایشگاه میتواند داشته باشد، گفت: « اگر بتوانم در پایان کار نمایشگاه پیام رد و بدل شده بین سلول‌های خاکستری مغزم را به درستی به مخاطب منتقل کنم، در کارم موفق شده‌ام. همه تلاشم را کردهام آثاری را برای نمایشگاه انتخاب کنم که طیف مخاطبانش کمی وسیع‌تر از جغرافیایی که در آن زیست میکنم باشد. امیدوارم تلخی خفیفی که در کارهای من دیده میشود، به حساب سَبک فردی من گذاشته شود و نه طعم زندگی من در کشورم ایران.»

 

هادی حیدری

هادی حیدری، متولد سال 1356 هجری شمسی در تهران است. او پیش از اینکه با رتبه 11 در کنکور رشته نقاشی در دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد تهران پذیرفته شود، توانست با ارسال کارهایش به مجله «گل آقا»، وارد دنیای مطبوعات شود. همکاری با رسانه‌هایی همچون مشارکت، جامعه، نشاط، عصر آزادگان، آفتاب امروز، یاس نو، هفته‌نامه عصر ما، نوروز، وقایع اتفاقیه، اقبال، اعتماد ملی، بهار، پول، شرق، شهروند، خط‌خطی، کمیک استریپ «جدید»،  و… به عنوان کاریکاتوریست، دبیر سرویس طرح و کاریکاتور، مدیر هنری، معاون سردبیر و سردبیر کارنامه حیدری را بسیار پربار کرده است.

او که عضو انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران و عضو فدراسیون بین‌المللی روزنامه نگاران (IFJ) است، داوری بخش کاریکاتور چند دوره از جشنواره‌ مطبوعات ایران، جشنواره مطبوعات شهری، جشنواره نشریات دانشجوئی، جشن تصویر سال و همچنین دبیر اولین مسابقه ملی کارتون و کاریکاتور «کتاب» خانه کتاب جمهوری اسلامی از جمله فعالیت‌های جانبی‌اش به شمار می‌آید.

حیدری که برنده ششمین دوره جایزه روزنامه‌نگاری «امید»، برنده لوح تقدیر از دومین دوره جایزه روزنامه نگاری «امید»، برنده لوح تقدیر از اولین دوره جشنواره بین‌المللی سازمان جهانی اکو و نفر دوم دومین جشنواره نشریات دانشجویی است، اولین کارتونیست پس از انقلاب 57 به شمار می‌آید که با کشیدن کاریکاتوری از «سیدمحمد خاتمی» رئیس جمهوری وقت (1382) و اهدا و نمایش آن در یک مراسم رسمی کاریکاتور یک روحانی را ترسیم کرده است.

«هادی‌تونز» وب‌سایت شخصی هادی حیدری بود که به فاصله کمی از راه‌اندازی (1382) تبدیل به یکی از مهم‌ترین وب‌سایت‌های فارسی‌زبان در زمینهٔ کارتون تبدیل شد و با پیوستن «یحیی تدین»، «حسن کریم‌زاده» و «کیوان زرگری» به شکل‌گیری «پرشین کارتون» منجر شد.

کتاب‌های «ادبیات کاریکاتور ایران در عصر إصلاحات»، «مجموعه کارتون‌ها و کاریکاتورهای هادی حیدری» و کتاب «زندانی بند هشت» از تالیفات هادی حیدری هستند که حاصل سالهای فعالیت جدی وحرفهای او در عرصه مطبوعات و رسانه به شمار می‌آیند.

هادی حیدری در گفت‌وگویی در توضیح دو اثری که از دو در این نمایشگاه به نمایش درآمده است گفت: «در یکی از کارها لوله کلتی دیده میشود که روی گونه فردی گذاشته شده اما به جای شلیک گلوله، در حال بوسیدن اوست. در این اثر ثلاش کردهام با ایجاد یک پارادوکس میان خشونت و محبت نگاه متفاوتی به مقوله خشونت داشته باشم و تلنگری به مخاطب بزنم؛ چرا که همه از دیدن یک اسلحه، انتطار شلیک و کشتار دارند؛ اما وقتی ناگهان به جای شلیک گلوله، شلیک عشق و محبت را می‌بینند، ناخودآگاه دچار یک دوگانگی خواهند شد. در واقع پیام این اثر این است که می‌توان به جای کشتار و خشونت، محبت و عشق نشاند.»

او درباره دومین اثر که در آن کاریکاتور چهره «دونالد ترامپ»، دیده می‌شود هم چنین توضیح داد: «در این اثر که بینی ترامپ دماغ قرمز رنگ معروف دلقکها به تصویر کشیده شده است، با کمی دقت متوجه میشوید که این بینی دایره‌ای شکل، همان کره زمین است که ترامپ، آن را تبدیل به ابزاری برای دلقک بازی خود کرده است. در حقیقت واکنشی به کارها و تصمیمات غیرمنتطره و گاه، مضحک دونالد ترامپ.»

حیدری در پایان با اشاره به اینکه قرار بود سه اثر از او در این نمایشگاه به نمایش دربیایید اما به دلیل خطوط قرمز مسئولان مرکز Communautaire de Loisir یکی از کارها خذف اجازه نمایش پیدا نکرد، گفت: «متاسفم که چنین اتفاقی برای آثار من و دو نفر دیگر از دوستان هنرمندم افتاد. انگار قسمت ما هم این است که نه فقط در کشور خودمتن بلکه در کشورهای دیگر جهان هم مورد حذف و سانسور قرار بگیریم.»

 

حسن کریم‌زاده

حسن کریم‌زاده، طراح، گرافیست و کارتوریستی است که در سال 1352 در تهران متواد شد. او که عضو رسمی انجمن طراحان گرافیک ایران، عضو انجمن‌ بین‌المللی روزنامه‌نگاران (IJF) و عضو هیات انتخاب آثار و داوری رقابت‌های جهانی و ملی کارتون و گرافیک  است، الفبای هنر را در هنرستان هنرهای زیبا و دانشکده هنر دانشگاه تهران فراگرفت. او نزدیک به 30 سال است که به عنوان طراح، گرافیست، تصویرساز، کارتونیست و مدیر هنری با مطبوعات و نشریات داخلی و رسانه‌های شناخته ‌شده‌ای چون لوموند، کوریِر اینترنشنال، لو تان، وست فرانس، سا ئه لا، کیل، ساژ، لارس مولر و… همکاری مستمر دارد.

انتشار کتاب‌های تخصصی کاریکاتور، از جمله کتاب «حقوق بشر»، «هوز»، کتاب دنباله‌دار «کتاب چهره» (نخستین مجموعه تخصصی کاریکاتور چهره)، برگزاري نمايشگاه انفرادي كاريكاتور كرواسي،  شركت در نمايشگاه گروهي «ترسيم كارتون براي صلح» در امريكا، شركت در نمايشگاه گروهي «آزادی بیان» در سویس، شرکت در نمايشگاه گروهي «ترسیم کارتون برای حقوق بشر» در ایتالیا و دریافت جوایزی همچون کسب عنوان اف.یو.اِن از طرف سازمان ملل متحد، انتخاب به عنوان یکی از 9 طراح برگزیده‌ی کمیسیون بین‌المللی بازی‌های المپیک از طرف کمیته‌ بین‌الملیی المپیک (IOC) ، کسب مقام اول دو دوره از مسابقه‌ی جهانی «ورلد پرس کارتون»، کسب تندیس طلای برترین نشانه‌های گرافیکی از موسسه‌ی ارتباطات تصویری «گرافیس» امریکا، منتخب نخستین دوره‌ی «جایزه‌ی برترین کارتون‌‌های مطبوعاتی جهان» از شهرداری ژنوـ سویس، تندیس کتاب‌آرایی برتر از چهارمین دوسالانه‌ی «سرو نقره‌ای»، جایزه‌ی 10 طراح برتر از جشنواره‌ی سالانه‌ی «مرکز جهان» اوکراین، جایزه‌ی بزرگ از نخستین سالانه‌ی هنر طراحی کتاب ایران، جایزه نخست جشنواره «پیام‌آوران صلح و دوستی» تهران، جایزه نخست مسابقه «کارتون‌های مطبوعاتی جهان» پرتغال و… بخشی از کارنامه کاری کریم‌زاده را به خود اختصاص داده است.

حسن کریم‌زاده، در گفتوگویی اختصاصی درمورد چرایی انتخاب مونترال برای نمایش آثارش گفت: «برای من جغرافیای نمایش آثارم مهم نیست؛ ایران، کانادا، یا هر گوشه‌ای از این کره‌ی خاکی. آن چیزی که خوشایند و هدف اصلی من به شمار میآید، انتقال مفهوم و پیام مستتر در کارهایم هست. اغلب ما وقتی از مشکل، غم یا معضلی برای نفر دوم یا سومی صحبت میکنیم به یک احساس آرامش نسبی دست می‌یابیم؛ حتی اگر آن معضل روحی و جسمی مرتفع نشود. کارتون‌ها و پوسترهای اجتماعی من هم همین وضعیت را دارند؛ آن‌ها از سر دل‌خوشی و مزاح خلق نمی‌شوند بلکه انعکاس دغدغه‌های ذهنی من از زمانه‌ای‌ست که در آن نفس می‌کشم. واژه‌ها و مفاهیمی چون جنگ، فقر، فساد، تبعیض، آلودگی زیست‌محیطی و… به عنوان معضلاتی‌ که بشر، علیه بشر ایجاد کرده است مختص به جغرافیای خاصی نمی‌شوند؛ هر چند که می‌توان غلظت و رقت آن را در کشورهای مختلف سنجید.»

این عضو هنری و انجمن جهانی انگاره‌های متحد، در ادامه عنوان کرد: «ما ایرانی‌ها مثالی داریم که می‌گوید: «چوب را که برداری گربه‌دزده فرار می‌کنه»! من دقیقاً چوب را بلند می‌کنم و در هوا می‌چرخانم؛ کما این‌که تا الان گربه‌دزدهایی هم به من پرخاش کرده‌اند!… بنابراین عرضم این است که دست‌مایه‌ی آثار من فارغ ار خط و مرز و زبان و فرهنگ قابل فهم برای همه‌ است؛ این‌که در گامبیا دیده شوند یا کانادا برای من فرقی نمی‌کند! با تمام این احوال نمی‌توانم خوشحالی‌ام را از حضور با واسطه و غیرمستقیم خودم در کشوری کتمان کنم که سال‌هاست مشفقانه پذیرای هموطنان من است.»

این عضو اصلی گروه جهانی طراحان صلح، در پایان درباره موضوع آثار و تکنیکی که برای خلق آنها استفاده کرده است، گفت: «اغلب موضوعات و دغدغه‌هایی که عرض کردم مدام در ذهن من پرسه می‌زنند؛ آن‌هایی متولد می‌شوند که به فرم و سوژه‌ی مورد پسندم برسند. بنابراین بعد از اتودهای مختلف برای رسیدن به یک کمپوزیسیون مناسب، آن‌ها را عامدانه به صورت دستی و با ابزارهای فیزیکی و نه دیجیتالی طراحی می‌کنم. اما با توجه به ملاحظات فنی و تکنیکی ترجیح می‌دهم رنگ‌آمیزی آن‌ها را در نرم‌افزارهای دیجیتالی انجام دهم.»

 

مهدی کریم‌زاده

مهدی کریم‌زاده (متولد 1366/تهران) جوان‌ترین کاریکاتوریست و تصویرساز ایرانی گروهی است که این روزها آثارشان در مونترال به نمایش درآمده است.

او هنرآموخته رشته طراحی و گرافیک هنرستان هنرهای تجسمی سوره است و فعالیت حرفه‌ای‌اش را در مقام تصویرگر با روزنامه‌ آفتابگردان آغاز کرد و سپس با نشریات و مطبوعاتی همچون گل‌آقا، صبح امروز، شرق، بیان نو، زن، تصویر، فیلم، پیام دریا، اندیشه گستر سایپا، فراز، اعتماد ملے، نگاه نو، داستان همشهری، تماشاگران، اعتماد، خبر، قهوه و… ادامه داد.

جایزه‌ بهترین تصویرگر گروه سنی نوجوان از شانزدهمین جشنواره‌ی کتاب کودک و نوجوان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، انتخاب به عنوان تصویرگر منتخب فستیوال بولونیا و تصویرگری مجموعه‌ هشت جلدی «پرسش‌های نخستین، پاسخ‌های بی‌پایان»، تفنگ‌بازی،‌ روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه (فلان‌السلطنه)، شاه آزاد‌بخت و چهار درویش، ملک بهمن و….از جمله فعالیتهای اثرگذار مهدی کریم‌زاده است. همچنین شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی کاریکاتور، اخذ بیش از 22 جایزه معتبر بین‌المللی، عضویت در هیات داوری نمایشگاه سراسری کاریکاتور «بهداشت»، مسابقه بین‌المللی «تصویرسازی کتاب‌های درسی» و… در کنار داوری چندین جشنواره و مسابقه کارتون از جمله فعالیت‌های این عضو پیوسته‌ انجمن تصویرگران ایران به شمار می‌آید.

مهدی کریم‌زاده، در مصاحبه‌ای درباره آثاری که برای نمایشگاه مونترال ارسال کرده است، چنین توضیح داد: «من چهار اثر با مضامین سیاسی و اجتماعی از میان مجموعه‌ «قهوه‌تلخ» که پیش‌تر در ماهنامه‌ قهوه به سردبیری «نادر داوودی» منتشر شده است را برای ارائه در نمایشگاه مونترال انتخاب کردم. در انتخاب آنها فقط ‌و ‌فقط فرم برایم اهمیت داشت و اینکه چهار اثر ارتباط بصری و هم‌نشینی مطلوبی با یکدیگر داشته باشند. البته به نظر میآید که سه اثر از این چهار اثر به کانادا رسیده باشند.»

وی در پایان درمورد انتخاب مونترال به عنوان جغرافیایی مناسب برای برگزاری نمایشگاهی گروهی و مستقل، خاطرنشان کرد: «برای من مکان و جغرافیایی نمایش خیلی فرقی ندارد! البته ناگفته نماند؛ تجربه نشان داده است که همیشه مخاطبان طراحی، تصویرگری، کارتون و به طور کلی هنر در خارج از ایران از سواد بصری بالاتری برای فهم و درک استایل طراحی‌های من برخوردار بوده‌اند و استقبال بهتری از آثارم در خارج از ایران شده است. با این وجود شاید اشاره به این موضوع هم بد نباشد که در کل انتشار آثار در قالب کتاب برایم جذابیت بیشتری به نسبت برگزاری نمایشگاه دارد چون مخاطب زمان، خلوت و تمرکز کافی برای تماشا و دقت در جزئیات اثر دارد و آثار در قالب کتاب با قیمت مناسب، طیف وسیع‌تری از مخاطب را در‌برمی‌گیرد.»

 

به اشتراک بگذارید

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی «بخش اول»

نفیسه حقیقت‌جوان/ «قسمت دوم پرونده: کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی (بخش دوم)» «قسمت سوم پرونده: آثار کارتون‌یست‌ها، کارهایی که …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *