خرید فالوور اینستاگرام خرید لایک اینستاگرام
خانه / عمومی / مقاله ها / فرهنگ و هنر / کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی «بخش اول»

کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی «بخش اول»

نفیسه حقیقت‌جوان/

«قسمت دوم پرونده: کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی (بخش دوم)»
«قسمت سوم پرونده: آثار کارتون‌یست‌ها، کارهایی که باید دیده شوند»

مرکز Communautaire de Loisir واقع در ساختمان 5347 خیابان کت‌دنژ از روز 14 فوریه به مدت سه هفته میزبان 21 اثر از هشت هنرمند برجسته ایرانی در زمینه کارتون است.

«فائزه ثقفی»، که به نمایندگی از این هنرمندان مسئول برقراری ارتباط با مسئول گالری و مدیر مرکز Communautaire de Loisir است، در گفت‌وگویی در مورد انگیزه‌ خود از تلاش در راستای ایجاد فضایی برای نمایش آثار هنرمندان ایرانی در این سوی کره زمین می‌گوید: «قبل از هر چیز باید به این نکته اشاره کنم که توجه و احترام به هنر و هنرمند همیشه در خانواده ما یک اولویت و رسم به شمار می‌آمده است. پدر و برادران من هنرمندان حرفه‌ای هستند و من به عنوان کسی که همیشه دغدغه هنر داشته است؛ همواره برایم مهم بود کاری برای مردم سرزمینم به خصوص هنرمندان ایرانی در کانادا انجام دهم. سال گذشته در جریان رفت و آمدهایی که برای تقویت زبان فرانسه و شرکت در کلاس‌های سفال و سرامیک مرکز Communautaire de Loisir داشتم متوجه شدم که این مرکز می‌تواند شرایط نمایش آثار نقاشی و تصویرسازی‌های برادرم را مهیا کند. بعد از آن نمایشگاه بود که به این فکر افتادم تا به عنوان یک رابط تا جایی که می‌توانم امکان و شرایطی را برای شناخته شدن هنر و هنرمندان ایرانی در مونترال فراهم کنم.»

او بدون در نظر گرفتن هرگونه منفعت مالی و با کمک و همراهی این هشت هنرمند توانست پس از گفت‌وگوهای متعدد، رایزنی و همکاری با مدیریت Communautaire de Loisir بالاخره فضای مورد نیاز برای برپایی نمایشگاهی گروهی و مستقل آثار تنی چند از کارتونیست‌های مطرح ایران از جمله «هادی حیدری»، «حسن کریم‌زاده»، «مهدی کریم‌زاده»، «مهدی معتضدیان»، «فیروزه مظفری»، «مجاهده پورشمسیان»، «جمال رحمتی» و «محمدرضا ثقفی» را بدست آورد.   

 

محمدرضا ثقفی

محمدرضا ثقفی متولد 1358 تهران، مدرک کارشناسی مدیریت چاپ خود را از دانشکده فرهنگ و هنر تهران دریافت کرده است. او از سال 1381 به عنوان نویسنده و طراح شخصیت فیلم کوتاه انیمیشن و سریال‌های تلویزیونی و تصویرگر و کارتونیست مطبوعاتی فعالیت جدی و تاثیرگذاری در عرصه رسانه داشته است. مخاطبان مطبوعاتی همچون سروش نوجوان، شرق، شهروند، قانون، خط خطی، همشهری و … سالیان سال است که از هنر ثقفی بهره‌ می‌برند. کارنامه کاری وی شامل جوایز و تقدیرنامه‌های متعددی از جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی است.

ثقفی در گفت‌وگویی درباره موضوع آثار به نمایش درآمده در نمایشگاه گفت: «با توجه به اینکه نمایشگاه در کانادا برگزار می‌شد، ابتدا قرار بود موضوع «مهاجرت» سوژه اصلی کارها باشد؛ ولی به دلیل مسائلی از جمله محدودیت زمانی و مشغله زیادی که همه ما در پایان سال داریم، قرار بر این شد که هر یک از هنرمندان یک موضوع و سوژه خاص را به انتخاب خودش به عنوان دستمایه کار برگزیند؛ اما در جمع‌بندی کلی شاید بتوان گفت محور اصلی کارها را سوژه‌های اجتماعی و سیاسی تشکیل می‌دهند. به عنوان مثال اکثر کارهای آقایان کریم‌زاده، حیدری، رحمتی حاوی پیام و موضوع سیاسی هستد. کارهای من و آقای معتضدیان از سوژه‌های اجتماعی الهام گرفته شده‌اند. آثار خانم‌ها پورشمسیان و مظفری نیز با محوریت موضوع زنان بازدیدکننده را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد.»

وی در مورد شیوه انتخاب یا دعوت از کارتونیست‌ها برای برپایی یک نمایشگاه گروهی و مستقل نیز عنوان کرد: «واقعیت این است که هیچ دلیل خاصی برای جمع شدن این هشت نفر در کنار هم وجود نداشته است. من به همه دوستان و کارتونیست‌هایی که در حوزه مطبوعات می‌شناختم و تصور می‌کردم که از چنین حرکتی استقبال خواهند کرد، پیشنهاد دادم و در این بین کسانی که زمان و امکان بیشتری برای همراهی من داشتند با مناعت و لطف این پیشنهاد را پذیرفتند.»

ثقفی در بخش دیگری در مورد سختی‌هایی که سر راه اجرایی شدن این نمایشگاه وجود داشت، گفت: «قرار بود تعداد نمایشگاه مونترال با 32 اثر، میزبان علاقه‌مندان باشد؛ اما بعد از آماده و قاب شدن کارها به دلیل حجم زیادی که پیدا کردند، تاکید می‌کنم به دلیل حجم زیاد نه وزن بالا از ما خواسته شد که تعداد کارها را کم کنیم. در حالی که تمایلی نداشتیم به ناچار از مجموعه آثار هر هنرمند یک اثر کم شد تا بالاخره با ارسال 24 عنوان کار موافقت شد. که البته این تعداد هم با کلی خواهش و تمنا در گمرک ایران پذیرفته شد. در کنار این مشکل سه اثر از دوستان حین تحویل به گمرک هم از طرف متصدی گمرک اعلام ممنوع خروجی گرفت که آنجا هم با طی کردن پروسه‌های متعدد و ارائه توضیح و… بالاخره امکان خروج از ایران را پیدا کردند.»

 

جمال رحمتی

جمال رحمتی (متولد 1351/ زنجان)، دانش آموخته رشته گرافیک دانشگاه هنرهای زیبا و فوق لیسانس انیمیشن از دانشگاه هنر است. او سال‌هاست که با نشریاتی چون شرق، اعتماد، هم میهن، مجلات همشهری، ایران و ….همکاری نزدیک دارد و به عنوان استاد دانشگاه به تدریس مشغول است. در کارنامه کاری رحمتی علاوه بر کسب شش عنوان نخست جهانی، 26 جایزه بین‌المللی و داوری جشنواره‌ها و دوسالانه‌های معتبر ملی و بین‌المللی از جمله دوسالانه بین‌المللی کاریکاتور تهران، جشنواره بین‌المللی بهره‌وری، جشنواره بین‌المللی عدالت اجتماعی، جشنواره بین‌المللی آب و… نیز دیده می‌شود. وی همچنین در حوزه ساخت و کارگردانی فیلم کوتاه و انیمیشن نیز تجربیات ارزشمندی دارد.

جمال رحمتی در گفت‌وگویی اختصاصی با مجله هفته در مورد نمایشگاه کاریکاتوری که این روزها در Communautaire de Loisir برگزار است در مورد طرح اولیه برگزاری نمایشگاه گفت: «ایده اولیه این نمایشگاه از طرف «محمدرضا ثقفی» مطرح شد. ابتدا قرار بود از هر هنرمند، چهار اثر با موضوع «مهاجرت» به نمایش گذاشته شود؛ اما به دلایلی این تعداد به سه اثر با موضوع آزاد تغییر پیدا کرد. من نیز سه اثر که از تکنیک هاشور در آنها استفاده شده و داراری طنز سیاه هستند را برای نمایش آماده کردم.»

رحمتی که تا کنون در بیش از چهل نمایشگاه گروهی بین‌المللی شرکت کرده است، در پاسخ به این سوال که آیا به نظر او مونترال/ کانادا انتخاب مناسبی برای نمایش آثار هنرمندان ایرانی است، عنوان کرد: «تا به حال به کانادا سفر نکرده‌ام؛ اما تصور و تصویری که از این کشور مهاجرپذیر دارم این است که سرزمینی که توانسته میزبان ملیت‌ها و قومیت‌های اقصی نقاط دنیا از جمله تعداد قابل ملاحظه‌ای مهاجر ایرانی باشد، به طور حتم درک بالایی هم از هنر و برقراری ارتباط با زبان تصویر خواهد داشت.»

وی در پاسخ به این سوال که پیش‌بینی و انتظارش از نتیجه این نمایشگاه چسیت، خاطر نشان کرد: «از آنجایی که شناخت کامل و درستی از فضایی که آثار ما در آن به نمایش درخواهند آمد ندارم، نمی‌توانم جواب دقیقی بدهم؛ اما می‌توانم اظهار امیدواری کنم که هر بیننده‌ای که برای دیدن آثار ما به نمایشگاه بیاید حتما کارها را دوست خواهد شد و احساس پشیمانی نخواهد کرد.»

 

مجاهده پورشمسیان

مجاهده پورشمسیان، متولد 11 دی ماه سال 1357 خورشیدی است. او که در سال 1381 از رشته ارتباط تصویری دانشگاه فرهنگ و هنر فارغ‌الاتحصیل شده است از سال 1375 در حوزه کارتون و کاریکاتور فعالیت جدی خود را با نشریاتی همچون مجله طنز و کاریکاتور، دنیای طنز، طنز پارسی، سروش بانوان، سروش کودکان و… آغاز کرد. وی علاوه بر برگزاری و شرکت در نمایشگاه‌های مختلف انفرادی و گروهی، دریافت تقدیرنامه و جوایز متعدد از جشنواره‌های ملی و بین‌المللی، تصویرگری بیش از 100 جلد کتاب در حوزه کودکان را نیز در کارنامه کاری خود دارد.

پورشمسیان در مصاحبه‌ای، با اشاره به این که این نمایشگاه کاریکاتور مونترال، اولین تجربه وی در برگزاری نمایشگاه گروهی مستقل خارج از کشور به شمار می‌آید، گفت: «اگرچه انتخاب آثار و موضوع آزاد بود؛ اما از آنجایی که کارتون به نوعی زبان تصویر است و ارتباط و تعامل با مخاطب خاص و عام از طریق هنر به شکل مستقیم تزریق می‌شود در نتیجه ترجیح دادم با محور قراردادن موضوع «زنان» -و به طور خاص آسیب‌های اجتماعی و خشونت علیه زنان- به کارهایی که به نمایش در‌می‌آیند‌ سمت و سو و هدف بهتری ببخشم. با چنین ایده‌ای بود که به پیشنهاد دوست و همکار قدمی‌مان آقای ثقفی و همکاری خواهر ایشان که مقیم کانادا هستند، تصمیم گرفتیم به برگزاری نمایشگاهی در مونترال دست بزنیم.»

وی در ادامه در پاسخ به این سوال که چرا ممکن است مونترال جغرافیای مناسبی برای نمایش آثار هنرمند ایرانی باشد، اظهارداشت: «به نظرم مونترال به لحاظ اهمیتی که به موضوعات مختلف مرتبط با زن، حقوق بشر، آسیب‌های اجتماعی و… در حوزه‌های مختلف می‌دهد و امکانی که برای برگزاری کمپین‌ها، جنبش‌ها و فعالیت‌هایی از این دست، فراهم می‌کند این پتانسیل را دارد که بتواند فضا و امکان حرکتی گروهی اما مستقل را به جمعی از هنرمندان دغدغه‌مند ایرانی، بدهد. امیدوارم که مخاطبان ما چه هم‌وطنان ایرانی و چه بازدیدکنندگان غیرایرانی از دیدن آثار لذت ببرند و ثاتیری را که ما مدنظرمان هست روی آنها بگذاریم.»

 

 

فیروزه مظفری

فیروزه مظفری (Miss Cartoon) در سال 1349 در تهران متولد شد. او دانش‌آموخته رشته گرافیک از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و سالیان زیادی است که با نشریات مختلفی از جمله همشهری، گلستان، شرق، کیهان کاریکاتور، اعتماد ملی، اعتماد، تهران امروز، خبر، فرهیختگان، خبرآنلاین، زنان و زندگی و… به عنوان کاریکاتوریست همکاری دارد.

وی از سال 2009 میلادی به عضویت گروه بین‌المللی «کارتون برای صلح» (cartoon for peace) در آمده است. آثار مظفری در چند نمایشگاه گروهی در فرانسه با موضوعاتی همچون اعدام، ضدجنگ، زنان و بحران آب به نمایش درآمده است. کارهای مرتبط با موضوع سینما و سانسور وی نیز در کن، و آزادی بیان در ژنو در معرض دید علاقه‌مندان قرار گرفته است.

وی از سوی «کوفی عنان»، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد نیز جایزه «آزادی بیان» را دریافت کرده است. دریافت جوایز و لوح‌های تقدیر متعدد از جشنواره‌هایی همچون world press cartoon، جشنواره نوروز، جشنواره مطبوعات، جشنواره کتاب، ترافیک، محیط زیست و داوری جشنوارههای «آيدين دوغان» (2012)، زيتون قبرس (2014) و world press cartoon بخشی از کارنامه کاری فیروزه مظفری به شمار می‌آیند.

مظفری در گفتو گویی مورد انگیزهاش برای شرکت در نمایشگاه گروهی-مستقل مونترال گفت: «به نظر من کارتونیست مطبوعاتی بودن منع و محدویتی برای کارتونیست نمایشگاهی بودن ایجاد نمیکند و نمیشود و نباید این دو طیف را از هم تفکیک کرد. به هر حال کارتون برای مخاطبی به نام «مردم» کشیده می‌شود، خواه رسانه و مدیای برقراری ارتباط بین خالق و مخاطب روزنامه و سایر مطبوعات باشند، خواه گالری و نمایشگاه. شاید تنها تفاوت این باشد که روزنامه و به طور کلی مطبوعات معمولا در سترستر و فراگیرتر هستند و تعداد بیشتری مخاطب را در بر می‌گیرند؛ اما نمایشگاه توان و امکان کمتری برای دربرگیری و تاثیرگذاری بر مردم دارد. فارغ از همه این توضیحات، مهمترین بخش اما رسالت، تاثیرگذاری و پیامی است که در کارتون و تلاش کارتونیست نهفته است. برای من به عنوان یک کارتونیست مطبوعاتی که در یکسال گذشته مدام یا مجبور شدهام محل کارم را به دلایلی مانند اخراج، عدم پرداخت به موقع دستمزد، توقیف یا تعطیل شدن روزنامه و… تغییر بدهم؛ شرکت در نمایشگاهی به همت آقای ثقفی و خواهرشان در کانادا برپا میشد، فرصت خوبی بود تا بتوانم بخشی از دغدغه‌هایم را به مخاطبانی خارج از ایران هم منتقل کنم.»

او درمورد سوژه کارهایش و موضوعی که برای نمایشگاه مونترال انتخاب کرده بود، نیز اظهار داشت: «با توجه به اینکه موضوع خاصی برای مجموعه کارها انتخاب نشده بود و در انتخاب سوژه آزاد بودیم، تصمیم گرفتم آثار را با محوریت موضوع زنان، که اتفاقا یکی از اولویت‌های همیشگی من است، انتخاب و ارسال کنم. از نگاه من هرچقدر راجع به مصایب زنان به ویژه در ایران کارتون کشیده شود، باز هم کم کار کرده‌ایم! به خصوص که مسائل مربوط به زنان، همیشه یکی از موضوعات روز در کشور ما به شمار می‌آمده و نوک تیز پیکان قانونی نوشته یا نانوشته به سمت زنان نشانه گرفته شده است. متاسفم که محدودیت در تعداد آثار این امکان را برای به نمایش گذاشتن کارتون‌های بیشتر با موضوع زنان، از من سلب کرد.

فیروزه مظفری در بخش دیگری از مصاحبه، در مورد اینکه چرا ممکن است مونترال یا به طور کلی کانادا جغرافیای مناسبی برای نمایش آثار هنرمند ایرانی باشد، گفت: «در چهل سال گذشته، کانادا یکی از کشورهایی به شمار می‌آید که میزبان ایرانی‌های مهاجر زیادی بوده است. آنجا خانه دوم و وطن دوم خیلی از دوستان، همکاران و اعضای فامیل من است. برای همین فکر نمی‌کنم ما و مردم آنجا به عنوان پیام رسان و مخاطب، خیلی هم غریبه باشیم. به محض اینکه پوستر نمایشگاه را در فیس‌بوکم منتشر کردم تعداد زیادی پیام محبتآمیز از دوستانم در مونترال دریافت کردم و حتی بسیاری از آنها آرزو ‌کردند که ای کاش روابط سیاسی و دیپلماتیک دولت ایران و کانادا تا این حد به قهقرا نرفته بود و ما نیز می‌توانسیم در کنار آثارمان در نمایشگاه حضور داشته باشیم. فکر می‌کنم الان فرصت مناسبی است که به دوستانم بگویم، کارتون‌ها سفیران فرهنگی هستند، آنها را ببینید!»

به اشتراک بگذارید

نویسنده: هفته

مطلب پیشنهادی:

کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی «بخش دوم»

نفیسه حقیقت‌جوان/ «قسمت اول پرونده: کارتون‌یست‌ها، سفیران فرهنگی (بخش اول)» «قسمت سوم پرونده: آثار کارتون‌یست‌ها، کارهایی که …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *