قندهار، جلوه درخشان یک تاریخ | قسمت دوم و پایانی

0
61

نبردهای شدید با قشون انگلیس در محاذ قندهار و دفاع سرسخت مردم:

چبیب عثمان/ وقتی در سال ۱۸۳۷میلادی قوای نظامی انگلیس وارد افغانستان شد، جهت طرد چنین استعمارگر بزرگ جهان در سراسر افغانستان مردم قیام کردند، تا دست دشمن را کوتاه و از خاک خود راندند.

از همان آغاز ورود قوای انگلیس به افغانستان، مردم قندهار مانند سایر ولایات کشور در مقابل دشمن متجاوز قیام نمودند و در سه جنگ مشهور افغان با انگلیس قهرمانی، شهامت و از خود گذری خویش را ثبت تاریخ افغانستان کردند. از جنگ دوم افغان با انگلیس یاد می‌کنیم.

محاذ قندهار: در ۲۱ نوامبر ۱۸۷۸ انگلیس با چند فرقه عسکر به راه کوژک از کویته به قندهار حمله کردند. اما امیر قندهار عقب‌کشی کرد. مردم در عرض راه به جنگ‌های شبانه و گوریلایی پرداخت. نقلیه اردوی دشمن را تاراج کردند. انگلیس بعد از زد و خورد شدید در تخته پل راه خود را به شهر قندهار باز کرد. حملات پراگنده و انفرادی شهریان بالای انگلیس شروع شد و دشمن شکست خورد.

در جنگ میوند قوای افغانستان از راه فراه و گرشک از شهر هرات خارج گردید و به استقامت قندهار در حرکت افتاد. در میدان میوند رسیدند همه افغان‌ها متحدا به جنگ دشمن پرداختند نبرد سختی واقع شد و پشت حکومت انگلیس را در هند به لرزه در آورد.

 

مبارزین دلیر و فداکار ولایت قندهار در جنگ‌های افغان و انگلیس:

مردم قندهار هر وقت از شهر و دیار خود حمایه و دفاع نموده با سایر هم‌وطنان خود متحدا به جنگ دشمن رفته‌اند. از مبارزان دلیر قندهار در نبردهای افغان و انگلیس این جا یادی به عمل می‌آید:

میرزا احمد قندهاری، اخترخان علی زایی، تاج محمدالکوزایی، قلندرکاکری، محمدصادق قندهاری، علی خان زمین داور، میرعلم غلجایی، عطامحمدقندهاری، محمداکرم قندهاری و خانم او، صمدخان غلجایی، ملک محمدخان غزنوی، سیدهاشم کنری، میرعلم غلجایی، عبدالرحمن غلجایی، سلطان محمدغلجایی و ده تن دیگر.

 

جاهای تاریخی و اماکن باستانی قندهار:

قندهار کانون بسیاری از تحولات سیاسی معاصر افغانستان است اما در گذر تاریخ بارها صدمه‌دیده و ویران شده است. تاریخ درخشان دارد تا بازگویی شود. آبادات و اماکن دیدنی زیاد دارد از جمله می‌توان از: تپه‌مندی گک، چهل زینه، پارک غازی، زیارت میرویس بابا، چوک شهدا، بازار چهارسو، بازار احمدشاهی، ارگ قندهار، کتیبه آشوکا و جا‌های دیگر …. نام برد. فقط دو مکان تاریخی آن را به معرفی می‌گیریم:

 

تپه‌مندی گک:

این تپه را می‌توان با حوزه تمدنی ارغنداب ارتباط داد که در شمال این منطقه و در ۵۰ کیلومتری شهر فعلی قندهار واقع است. و به صورت دقیق‌تر در دره موازی مجرای ارغنداب با فاصله ۲۰ میلی جاده قندهار- گرشک و اگر از طرف ولسوالی خاکریز برگردیم حدود ۸ کیلومتر به طرف ارغنداب در سمت راست جاده قرار گرفته است. امروزه اراضی زراعتی در این محدوده کمتر است اما احتمال دارد در زمان‌های گذشته این ناحیه توسط شعبه‌هایی از رود ارغنداب سیراب شده و آبادی‌های در آن وجود داشته است. در سال ۱۹۵۹ میلادی مسیو کزال، باستان‌شناس فرانسوی با انجام یازده مرحله حفریاتی پانزده طبقه آبادی دوره‌های مختلف را یکی پس از دیگری کشف کرد که ۳۱ متر ارتفاع تپه مذکور از تراکم آبادی‌های ۱۵گانه صورت گرفته که در طی سه هزار سال قبل از میلاد به روی هم آباد شده است.

 

چهل زینه قندهار:

از اماکن دیدنی شهر قندهار که به روی کوهی «چهل زینه» است. یکی از جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی افغانستان است که در دوران ظهیرالدین محمدبابر احداث شده است. این بنا در سمت غرب شهر قندهار بر فراز کوه قیتول «سرپوزه» تراشیده شده با ۴۴ پته که در بین مردم به چهل زینه معروف است. نام اصلی چهل زینه قندهار (رواق جهان‌نما) است…. موقعیت جغرافیایی این طاق در مکانی سرسبز و نزدیک به (رود ارغنداب) که بر زیبایی این مکان تاریخی افزوده است.

چهل زینه در سال ۹۲۸ هجری قمری به دستور بابر بنیان‌گزار سلسله حاکمان بابری پس از فتح دوم شهر قندهار احداث گردید جای دیدنی و خاطره‌انگیز است.

 

قندهار را بیشتر بشناسید:

قندهار از کابل ۵۹۵ کیلومتر و از هرات ۶۴۷ کیلومتر فاصله دارد. مرکز آن شهر قندهار است. شهر دارای دیوارهای قدیمی، بلند و عریض بوده که در چهار سمت شهر دروازه‌های بزرگ موجود است. که به نام‌های مختلف یاد می‌شود. در این شهر مقبره‌های اشخاص برجسته و نام‌دار افغان مانند؛ احمدشاه ابدالی پادشاه مشهور افغانستان، میرویس خان هوتکی، آرام گاه رجال بزرگ و معروف کشور است. دریاهای ارغنداب، ارغستان، ترنک، دهله، معروف، ناوه در این ولایت جریان دارد.

قندهار علاوه بر مرکز ۱۸واحد ادارای دارد به شرح ذیل:

قندهار، دند، ژیری، ارغستان، ارغنداب، پنجوایی، خاک ریز، دامان، ریگستان، سپین بولدک، شاه ولی کوت، تخته پل، شورآوک، غورک، معروف، میوند و نیش.

بازسازی شهر قندهار، شهر را به شکوه گذشته‌اش باز می‌گرداند.

شهر قندهار جلوه درخشان یک تاریخ است. شهری که بارها تصرف شد، ویران شد و قربانی داد اکنون نفس تازه می‌کشد و زنده‌گی در این جا نسبت به دیگر شهرهای کشور نسبا آرام است و شهر بازسازی شده می‌رود.

در داخل شهر، سرک‌ها و چهارراهی‌ها بازسازی شده و بسیاری دیگر زیر کار استند. شهر بزرگ شده، ساختمان‌های قدیمی زیادی ویران گردیده، اما هنوز خانه‌ها و مغازه‌های زیادی با سقف گنبدی که تخریب شده به چشم می‌خورد.

بازار چهارسو، بازار سرپوشیده شهر، بازار حلبی سازی، بازار احمدشاهی در مجاورت مقبره احمدشاه بابا و آن‌چه به خرقه مبارک معروف است.

مردم شهر نگران بودند از این‌که شهر رابطه‌اش را با گذشته تاریخی و باشکوه‌اش قطع کند. اما شاروال (شهردار) قندهار می‌گوید: «تمام توسعه‌ای که در این جا صورت می‌گیرد به شکل معیاری و با در نظر گرفتن تمام آبادات تاریخی و میراث‌های فرهنگی کشور است. هر جاده و کوچه‌اش را توسعه می‌دهیم و انکشاف شهر به هر سمتی که پیش می‌رود در مشورت و هم آهنگی با ریاست فرهنگ و اطلاعات است.

 

قندهار شهر پرجمعیت با چشم‌انداز زیبا!

قندهار دومین شهر پرجمعیت افغانستان پس از کابل است. شهر قندهار با ترکیب امروز چشم‌انداز زیبای را خلق کرده است. قندهار ولایتی‌ست با تفریح‌گاه‌های زیبا در افغانستان. از رود خروشان ارغنداب با چشم‌انداز زیبایش گرفته تا پارک میرویس مینه همه کانون شادمانی مردم این منطقه است که از چند سال است دود و بوی باروت کمتر آزارشان می‌دهد. شور زنده‌گی و آرامش در قندهار حکم فرماست.

میدان هوایی قندهار را در سال ۱۹۶۰ آمریکایی‌ها ساخته بودند اکنون بازسازی شده است.

 

مشاهیر قندهار:

 میرویس خان هوتک،محمود هوتکی، اشرف افغان، ملاله میوندی، زرغونه انا، احمدشاه ابدالی، اسماعیل مصور، میرمعصوم کندهاری، مولوی احمدکندهاری، علامه عبدالحق کندهاری، عبدالرحمن لودین، واصف کندهاری، غلام محی الدین افغان، غلام محمدطرزی، عبدالرووف خاکی کندهاری، عبدالرحیم هاتف، علامه عبدالحی حبیبی، پوهاند عبدالشکور رشاد، استاد عبدالرووف بینوا، داکتر صادق فطرت ناشناس و ده‌ها تن دیگر.

معارف:

قندهار در تشکیل خود ۴۵۹ باب مکتب دارد که از جمله ۶۰ باب لیسه، ۶۳ باب متوسطه، ۲۷۱ باب ابتداییه، ۴ دارالمعلمین، ۲۲ باب مکتب میخانیک و زراعت و ۱۶ باب مدرسه دینی.

همچنان در این شهر ۹ باب مکتب خصوصی و یک انستیتوت شخصی موسوم به اوستان فعالیت دارد.

پوهنتون:

پوهنتون (دانشگاه) قندهار به هدف آموزش سالم نسل جوان در سال ۱۳۶۹ خورشیدی با ایجاد پوهنحٔی (فاکولته) زراعت فعالیت خود را آغاز کرد. بعد فاکولته‌های طب، انجنیری، تعلیم و تربیه، شرعیات، اقتصاد و ژورنالیزم نیز در آن ایجاد شد. اکنون پوهنتون قندهار با داشتن سه فاکولته در هلمند و یک فاکولته در ارزگان بخش‌های ولایتی دارد.

علاوه برآن دو پوهنتون شخصی با داشتن فاکولته‌های طب و حقوق در کندهار فعالیت دارد.

زراعت: 

محصولات زراعتی قندهار عبارت‌اند از؛ گندم، جوار، جو، ماش و زیره است.

انواع میوه: انگور، انار، زردآلو، آلوچه، شفتالو و غیره.

انواع سبزی: بادینجان رومی، بادینجان سیاه، بامیه، مرچک، پیاز، بادرنگ و….

معادن:

معادن مرمر، سنگ فلورایت، سنگ لومیت، سنگ رخام، سنگ ذغال، گچ، طلا، آهن و همچو چیزهای دیگر در قندهار وجود دارد.

منابع: تاریخ افغانستان، اثر کهزاد، افغانستان درمسیر تاریخ، اثر غبار، ویکی پدیا، اخبار فارسی بی.بی.سی، پژواک و شبکه اطلاع‌رسانی افغان.

bidotech banner

نظر بدهید

Please enter your comment!
Please enter your name here